ԱՄՆ նախագահի սպառնալիքը՝ բարձրացնելու եվրոպական ավտոմեքենաների մաքսատուրքերը, հաստատում է ԵՄ օրենսդիրների մեծամասնության այն կարծիքը, որ նրան չի կարելի վստահել։
ԲՐՅՈՒՍԵԼ — ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի վերջին մաքսատուրքային սպառնալիքները ԵՄ-ի հետ բանակցությունները տանում են դեպի դիմակայություն անցյալ տարվա տրանսատլանտյան առևտրային համաձայնագրի իրականացման վերաբերյալ։
ԵՄ խորհրդարանի, մայրաքաղաքների և հանձնաժողովի բանակցողները չորեքշաբթի օրը կփորձեն հարթել իրենց տարաձայնությունները՝ խորացող փակուղու ֆոնին, թե արդյոք պետք է աջակցել համաձայնագրին, որը կնքվել է անցյալ տարվա հուլիսին Շոտլանդիայի Թըրնբերի քաղաքում գտնվող Թրամփի գոլֆի հանգստավայրում։
Շատ անդամ երկրներ՝ Գերմանիայի և նրա հզոր ավտոարդյունաբերության գլխավորությամբ, ինչպես նաև առևտրի հանձնակատար Մարոշ Շեֆչովիչի գլխավորությամբ, հուսահատորեն ցանկանում են վերջապես ստորագրել համաձայնագիրը։
Սակայն պալատի ձախակողմյան մեծամասնությունը՝ առևտրի հանձնաժողովի նախագահ Բերնդ Լանգեի գլխավորությամբ, ասում է, որ Թրամփի անցյալ ուրբաթ արված նախազգուշացումը, որ նա 25 տոկոս մաքսատուրք կսահմանի եվրոպական ավտոմեքենաների վրա, հաստատում է նրանց տեսակետը, որ ԱՄՆ նախագահին չի կարելի վստահել։
«Մենք սկզբից ասել ենք և կշարունակենք կրկնել. Թըրնբերին վատ գործարք է, և մենք այն չենք հաստատի», – ասաց Քեթլին Վան Բրեմպտը՝ առևտրի հանձնաժողովի բելգիացի փոխնախագահը և Լանգեի քաղաքական դաշնակիցը։
Ձեռքսեղմման գործարքը ամրագրվեց համատեղ հայտարարության մեջ անցյալ օգոստոսին և նոյեմբերին առանց փոփոխությունների հաստատվեց ԵՄ անդամ երկրների կողմից։
Սակայն Եվրախորհրդարանի պատգամավորները դեմ արտահայտվեցին Գրենլանդիան՝ դանիական տարածք, անեքսիայի մասին Թրամփի նախկին սպառնալիքներին, և Լանգեն այդ ժամանակվանից ի վեր արդյունավետորեն հանդես եկավ որպես դաշինքի առևտրային զուգահեռ բանակցող։
Գերմանացի վետերան սոցիալ-դեմոկրատի ղեկավարությամբ օրենսդիրները աջակցեցին լրացուցիչ պայմանների, որոնք կխոչընդոտեին գործարքը մինչև Թրամփը չկրճատի պողպատի մաքսատուրքերը, կկասեցնի այն, եթե սպառնա ԵՄ տարածքային ամբողջականությանը, և կդադարեցնի այն իր ժամկետի ավարտից առաջ։
ԵՄ ներսում փոխզիջման բացակայության դեպքում գործարքը կմնա անորոշության մեջ։
Աճող ճնշումը թեթևացնելու փորձի շրջանակներում Շեֆչովիչը երեքշաբթի օրը Փարիզում հանդիպեց ԱՄՆ առևտրային ներկայացուցիչ Ջեյմիսոն Գրիրի հետ։ Սակայն երկու կողմերը չկարողացան դուրս գալ բանակցություններից մեկ ժամից ավելի տևած բանակցությունների ընթացքում։ Հանդիպմանը ծանոթ անձը ասել է, որ Գրիրը չի անտեսել եվրոպական ավտոմեքենաների վրա 25 տոկոս մաքսատուրք սահմանելու սպառնալիքը։ Անձին թույլատրվել է անանուն մնալ՝ փակ դռների ետևում ընթացող բանակցությունները քննարկելու համար։
ԵՄ-ի ներսում դիվանագիտություն
Թրամփի վերջին հայտարարությունը, որը ներառում էր Գերմանիայից ավելի քան 5000 զորքերի դուրսբերումը, նախատեսված էր չորեքշաբթի օրվա բանակցություններում ԵՄ-ի վրա առավելագույն ճնշում գործադրելու համար։
Սակայն դա կարող է ավելի շատ հակադրվել օրենսդիրներին և այլ կառավարություններին մղել դեպի Ֆրանսիա՝ մայրաքաղաք, որն ամենաշատն է համաձայնվել Լանգեի հետ՝ գործարքի համար լրացուցիչ երաշխիքներ պահանջելու հարցում։
«Մենք չպետք է արձագանքենք պահի թեժ պահին, բայց ժամանակը չէր կարող ավելի վատ լինել», – ասել է ԵՄ դիվանագետներից մեկը, որին թույլատրվել է անանուն մնալ՝ փակ դռների ետևում ընթացող բանակցությունները քննարկելու համար։
«Եվրախորհրդարանի պատգամավորները գրեթե խթան ունեն կոշտացնելու իրենց դիրքորոշումը, ի տարբերություն մեզ, ովքեր պետք է մնան պրագմատիկ», – հավելել է դիվանագետը՝ նկատի ունենալով ԵՄ անդամների կառավարություններին։
Բրյուսելը կոչ է անում բանակցողներին համախմբվել համաձայնագրի շուրջ, իսկ Թրամփին՝ հարգել այն։
«Մենք ունենք համաձայնագիր, և այս համաձայնագրի էությունը բարգավաճումն է, ընդհանուր կանոնները և հուսալիությունը», – երեքշաբթի օրը լրագրողներին ասաց Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը Երևանում կայացած ԵՄ-Հայաստան գագաթնաժողովում։
Մինչդեռ ԵՄ-ն գտնվում է «մնացած սակագնային պարտավորությունների կատարման վերջին փուլում», նա հավելեց, որ «ԱՄՆ-ն ունի պարտավորություն… որտեղ համաձայնեցված առաստաղին համապատասխանելը դեռևս չի ավարտվել»։
ԵՄ-ն կավարտի գործարքի իր մասը միայն այն ժամանակ, երբ ուժի մեջ մտնի օրենսդրությունը, որը վերջնականապես կվերացնի ԱՄՆ արդյունաբերական ապրանքների վրա մաքսատուրքերը: ԱՄՆ-ն արդեն պարտավորվել է 15 տոկոսի լայն սակագնային սահմանաչափի, իսկ Թրամփի սպառնալիքը ավտոմեքենաների մաքսատուրքերի վերաբերյալ հակասում է դրան։
Սակայն, Հանձնաժողովի «գործարքը գործարք է» կարգախոսը մարտահրավեր է նետվել Թըրնբերիից հետո տեղի ունեցող փոփոխությունների արագության պատճառով։ Կարևորագույնն այն է, որ գործարքի իրավական հիմքը և Թրամփի՝ Ամերիկայի առևտրային գործընկերների նկատմամբ խտրականություն դրսևորելու կարողությունը խաթարվել են ԱՄՆ Գերագույն դատարանի փետրվարին կայացված որոշմամբ՝ չեղյալ հայտարարելու իր սկզբնական մաքսատուրքերի մեծ մասը։
«Այս համաձայնագրի կնքումից հետո դասն այն է, որ այսօրվա գործարքը միշտ չէ, որ գործարք է վաղը, և հենց այստեղ է, ինձ համար, հիմնական դժվարությունը», – ասել է Բելգիայի արտաքին գործերի նախարար Մաքսիմ Պրևոն, որը վերահսկում է առևտրային քաղաքականությունը։
Մինչ Լանգեն խորհրդարանական մեծամասնություն էր հավաքում բանակցությունների սեղանին գտնվող փոփոխությունների համար, նա բախվում է Մանֆրեդ Վեբերի՝ ԵՄ խորհրդարանում ամենամեծ դաշինքի՝ համաձայնագրի կողմնակից կենտրոնամետ Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության առաջնորդի մարտահրավերին։
Վեբերը աջակցում է սկզբնական համաձայնագրին և նույնիսկ քննարկում է դրա վերաբերյալ քվեարկություն պարտադրելու հարցը հունիսին։
«Մեր կողմից բանակցությունները պետք է արագ ավարտվեն, որպեսզի համաձայնագիրը վերջապես ուժի մեջ մտնի», – ասել է Վեբերը ուրբաթ օրը Թրամփի սպառնալիքներից հետո։ «Մեր բիզնեսները չեն կարող թույլ տալ երկարատև անորոշություն»։
Մի քանի անդամ պետություններ կիսում են այս հրատապության զգացումը։
Բեռլինը, մասնավորապես, դեմ է ցանկացած նոր պայմանի ավելացմանը, որը կարող է նյարդայնացնել Թրամփին։
Թրամփը «մի փոքր հիասթափված է, որ մենք՝ ԵՄ-ում, դեռ չենք ավարտել Թըրնբերիի համաձայնագիրը՝ անկեղծ ասած, ճիշտ է», – կիրակի երեկոյան ասել է Մերցը՝ Թրամփի զորքերի դուրսբերման մասին հայտարարությունից հետո վնասը վերահսկելու շտապողական փորձի շրջանակներում։
Այլ երկրներ, ինչպիսին է Իսպանիան, առնվազն բաց են համաձայնագրի ժամկետի ավարտի ամսաթիվ սահմանելու՝ այսպես կոչված «sunset clause»-ի մտցնելու համար, բայց ցանկանում են, որ այն ուժի մեջ մտնի միայն Թրամփի պաշտոնաթողությունից հետո: Խորհրդարանը ցանկանում է, որ Թըրնբերիի համաձայնագրի ժամկետը լրանա 2028 թվականի մարտին, Թրամփի պաշտոնաթողությունից 10 ամիս առաջ։
Միևնույն ժամանակ, Ֆրանսիան փնտրում է միջանկյալ դիրք խորհրդարանի կոշտ դիրքորոշման և Գերմանիայի ավելի հարմարվողական դիրքորոշման միջև, ասել են երկու ԵՄ դիվանագետներ։
«Համաձայնագրերը ստորագրվել են և պետք է պահպանվեն. եթե դրանք կասկածի տակ դրվեն, ամեն ինչ կվերաբացվի», – ասել է նախագահ Էմանուել Մակրոնը, որը նույնպես գտնվում էր Երևանում։
«Եթե որևէ երկրի սպառնում են նոր մաքսատուրքեր, ԵՄ-ն ունի արձագանքելու գործիքներ և պետք է օգտագործի դրանք, քանի որ դրանք դրա համար են։ Այնպես որ, այո, ամեն ինչ սեղանի վրա է»։
Բաց մի թողեք
Երևանը և Եվրոպայի հարմարավետ քաղաքականությունը. Եվրոպան հուսալի ռազմավարական դերակատար է
Մերցի ռազմավարությունը Թրամփի զայրույթի հետ գործ ունենալու համար. Ասեք նրան, որ նա ճիշտ է
ԵՄ և ԱՄՆ ղեկավարները կհանդիպեն, քանի որ սակագնային լարվածությունը սրվում է