Բնակչության սահմանափակման վերաբերյալ հանրաքվեն կարող է Բեռնին ստիպել ընտրություն կատարել ներգաղթի սահմանափակման և ԵՄ մուտքը պահպանելու միջև:
Շվեյցարացի ընտրողները այս շաբաթավերջին կորոշեն՝ սահմանե՞լ բնակչության սահմանափակում, ինչը հեռահար հետևանքներ կունենա ԵՄ-ի հետ հարաբերությունների և կես միլիոնից ավելի շվեյցարացի արտագաղթողների համար։
Հանրաքվեի նախաձեռնությունը կսահմանափակի բնակչության թիվը 10 միլիոնով և կպահանջի, որ Շվեյցարիայի կառավարությունը միջամտի, եթե երկրի թիվը հասնի 9.5 միլիոնի։
Բրյուսելը ուշադիր հետևում է քվեարկությանը։ «Մարդկանց ազատ տեղաշարժը մեր հարաբերությունների հիմնական բաղադրիչն է», – Euractiv-ին ասել է Եվրահանձնաժողովի խոսնակը։ «Հենց այս հիմքի վրա էլ մենք կանդրադառնանք այս քվեարկության արդյունքներին»։
ԵՄ-ից դուրս գտնվող Շվեյցարիան ամբողջությամբ ցամաքային է անդամ պետությունների կողմից, բացառությամբ Լիխտենշտեյնի փոքր իշխանության, որն ավելի սերտ կապեր ունի դաշինքի հետ։
Որպես Եվրոպական ազատ առևտրի ասոցիացիայի անդամ՝ Շվեյցարիան դուրս է մնում միասնական շուկայից, բայց դեռևս կիրառում է ԵՄ բազմաթիվ իրավական չափանիշներ՝ իր հարևանների հետ սահուն առևտուր ապահովելու համար։ Այն նաև մասնակցում է Եվրոպայի Շենգենյան ճանապարհորդական գոտուն և թույլ է տալիս ազատ տեղաշարժ ԵՄ-ի հետ։
«Ազատ տեղաշարժի մասին համաձայնագրի հարցում նախաձեռնությունը հստակ է», – ասել է Ժնևի համալսարանի և Ամստերդամի ազատ համալսարանի շվեյցարացի քաղաքագետ Ֆիլիպ Լուցը։
Քանի որ ազատ տեղաշարժը ԵՄ քաղաքացիներին իրավունք է տալիս ապրել և աշխատել Շվեյցարիայում, բնակչության սահմանափակման կիրառումը դժվար կլինի առանց այդ իրավունքները սահմանափակելու։
Եթե Շվեյցարիան դադարեցնի ԵՄ-ի հետ ազատ տեղաշարժի մասին համաձայնագիրը, այլ կապված համաձայնագրերը նույնպես կարող են ավտոմատ կերպով փլուզվել, այդ թվում՝ Շվեյցարիայի ԵՄ շուկաներ մուտք գործելու որոշ մասեր։
«Ամենավատ դեպքում Շվեյցարիան կկորցնի իր արտոնյալ մուտքը եվրոպական շուկաներ», – հավելել է Լուցը։
«Այն նաև կլինի Շենգենից դուրս, Դուբլինի ռեժիմից դուրս [սահմանամերձ երկրներ ապաստան խնդրողների վերադարձի վերաբերյալ], ինչը հետագա բացասական հետևանքներ կունենա Շվեյցարիայի միգրացիան կարգավորելու կարողության վրա։ Դա «կմեկուսացնի երկիրը քաղաքականապես և տնտեսապես», չնայած «այո» քվեարկության ցանկացած հետևանք, հավանաբար, տարիներ կպահանջվի իրականանալու համար։
Շվեյցարիայի բնակչությունը 2000-ականների սկզբի 7.2 միլիոնից աճել է մինչև 2026 թվականին մի փոքր ավելի քան 9 միլիոն։ Մոտ երկու միլիոն նորեկներից մոտ 64%-ը ԵՄ քաղաքացիներ են, ըստ Avenir Suisse վերլուծական կենտրոնի։
«Սա դեռևս չորսից հինգ անգամ ավելի է, քան [Շվեյցարիայի կառավարությունը] խոստացել էր ԵՄ-ի հետ տեղաշարժի ազատության ներդրմամբ», – ասաց Թոմաս Մատերը, աջակողմյան Շվեյցարական ժողովրդական կուսակցության շվեյցարացի քաղաքական գործիչներից մեկը, որը կանգնած է բնակչության սահմանափակման նախաձեռնության ետևում։
«Մենք ուզում ենք, որ Շվեյցարիան մնա Շվեյցարիա»։ «Դրա համար մենք պետք է սահմանափակենք ներգաղթը», – ասաց նա՝ հավելելով, որ ներկայիս քաղաքականությունը սպառնալիք է ներկայացնում «մեր բնության և շրջակա միջավայրի պահպանման, ինչպես նաև մեր ենթակառուցվածքների համար»։
Շվեյցարիայի պարտադիր հանրաքվեների համակարգը կարող է նաև կրկնվող լարվածություն ստեղծել ԵՄ-ին ապագա անդամակցության հետ կապված, որի համաձայն ԵՄ օրենսդրությունը գերակայություն ունի հակասական ազգային կանոնների նկատմամբ։
Վերջին հարցումները ցույց են տալիս, որ քվեարկությունը կարող է վճռորոշ լինել, չնայած բնակչությունը, կարծես, մի փոքր հակված է մերժմանը։ Շվեյցարացիների մոտ 52%-ը հակված է դեմ քվեարկել, 45%-ը՝ կողմ, մինչդեռ 3%-ը չի որոշել։
Վատ բիզնես
Երկրի գործարար համայնքը մտահոգված է հեռանկարներով։
Շվեյցարական դեղագործական հսկա Roche-ի նախագահ Սևերին Շվանը նախաձեռնությունը անվանել է «վտանգավոր»։ «Շվեյցարիան միայնակ չի կարող բավարարել պայծառ մտքերի պահանջարկը», – ասաց նա։ «Անհրաժեշտ է սահմանները բաց պահել լավագույն տաղանդների համար», – ասաց նա մարտին։
Շվեյցարիայի գլխավոր բիզնես ֆեդերացիայի՝ Economiesuisse-ի գլխավոր տնտեսագետ Ռուդոլֆ Մինշը նշել է, որ արշավի կայունության շրջանակը «մոլորեցնող» է, չնայած նա ընդունել է։ որ կողմնակիցները բացահայտել են իրական ճնշման կետեր: «Մենք ճնշում ունենք բնակարանային շուկայի և ենթակառուցվածքների վրա», – ասել է նա Euractiv-ին։
«Սակայն այս խնդիրները հիմնականում ինքնաշեն են», – հավելել է Մինշը: «Դա միայն ներգաղթի պատճառով չէ: Իրականում դա պայմանավորված է նրանով, որ վերջին տասը տարիների ընթացքում մենք չափազանց քիչ տներ ենք կառուցել»։
«Այո»-ի քվեարկությունը կարող է հարված հասցնել ԵՄ-ում բնակվող շվեյցարացի քաղաքացիներին՝ մոտ կես միլիոն մարդու: «Այս մարդկանց վայելած կարգավիճակը կապված է մարդկանց ազատ տեղաշարժի հետ», – ապրիլին զգուշացրել է Շվեյցարիայի արդարադատության նախարար Բեատ Յանսը։
«Եթե սա կասկածի տակ է դրվում, ապա, իհարկե, նրանց բնակության կարգավիճակը նույնպես», – ասել է նա՝ հավելելով, որ Շվեյցարիան թուլության մեջ կլինի, եթե փորձի վերանայել դաշինքի հետ գործող համաձայնագրերը։
«Բանակցությունների նոր փուլի՝ Շվեյցարիայի համար բարենպաստ արդյունքի հասնելու հավանականությունը շատ ցածր է»։
Հետևանքները կարող են նման լինել այն հետևանքներին, որոնց բախվել են բրիտանացիները Brexit-ից հետո։ «Եթե սա վերջանա, մեզ ԵՄ-ում կվերաբերվեն որպես երրորդ երկրի քաղաքացիների», – ավելացրեց Լուցը։
Համեմատությունը տարածվում է նաև Շվեյցարիա միգրացիայի վրա: Մեծ Բրիտանիայի դուրս գալը ԵՄ-ից վերջ դրեց ազատ տեղաշարժին, բայց չհանգեցրեց ընդհանուր ներգաղթի նվազմանը, քանի որ գործատուները ավելի շատ աշխատողներ էին վարձում դաշինքից դուրս: Լուցն ասաց, որ Շվեյցարիայի սահմանափակումները կարող են նմանատիպ ազդեցություն ունենալ։
«Միշտ ներկայացվում է, որ ներգաղթը կառավարելը շատ պարզ է, բայց այս սահմանափակող միջոցառումները գրեթե երբեք պարզապես չեն նվազեցնում ներգաղթը: Դրանք այն վերաուղղորդում են տարբեր ձևերով», – ասաց նա:
Բաց մի թողեք
ԵՄ-ն ունի նոր միգրացիոն կանոններ։ Ի՞նչ է դա նշանակում
Ինչպես է ԱՄՆ դեսպանատան մեգա խնջույքը դարձել Բրյուսելի ամենաթեժ այցը
ԵՄ-ն հայտարարում է սահմանաչափերի սառեցման մասին՝ Ռուսաստանի նկատմամբ պատժամիջոցների վերջին փաթեթում