Ներքին փաստաթղթերը վկայում են, որ «Ռոսատոմը» հրապարակայնորեն պաշտպանել է մոսկովյան «Օրգներգոստրոյ» (Orgenergostroy) ընկերությանը։
ԲՐՅՈՒՍԵԼ — Ռուսաստանի պետական միջուկային հսկա «Ռոսատոմը» գաղտնի նախապատրաստվում էր խզել կապերը Հունգարիայում ատոմակայան կառուցող ընկերության հետ՝ այն բանից հետո, երբ հրապարակայնորեն հայտարարել էր, թե ենթակապալառուի աշխատանքներն ընթանում են ըստ պլանի։
Այս բացահայտումը, որը մատնանշում է «Պակշ-2» (Paks II) ատոմակայանի կառուցման ընթացքում առկա խնդիրները՝ նախագծի ձգձգումների և Եգիպտոսում «Ռոսատոմի» մեկ այլ կայանում (որտեղ կիրառվում է նույն տեխնոլոգիան) «անփութության» վերաբերյալ մեղադրանքների մասին։
Այս հաղորդումները հարցեր են առաջացնում թափանցիկության, արդյունավետության և անվտանգության չափանիշների վերաբերյալ այն նախագծերի մասով, որոնք իրականացվում են Կրեմլի վերահսկողության տակ գտնվող ընկերության կողմից՝ ԵՄ տարածքում էներգետիկ ենթակառուցվածքի կենսական նշանակություն ունեցող օբյեկտի կառուցման շրջանակում։
«Ռոսատոմի»՝ 2025 թվականի փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ ընկերությունը մոտ 57 միլիոն եվրոյի կանխավճար է կատարել մոսկովյան «Օրգներգոստրոյ» ընկերությանը (որն այդ ժամանակ Ռուսաստանում ներգրավված էր կոռուպցիոն սկանդալի մեջ)՝ «Պակշ-2» ատոմակայանի նախագծի շրջանակում դեռևս չավարտված աշխատանքների դիմաց։
Փաստաթղթերում արձանագրվել է նաև մոտ 10,6 միլիոն եվրոյի չափով չմարված պարտք, որը «Օրգներգոստրոյը» (խոշոր միջուկային նախագծերում ներգրավված ինժեներաշինարարական ընկերություն դեռևս խորհրդային ժամանակներից) ուներ նախագծում աշխատող հունգարական ենթակապալառուներին։
Ի պատասխան՝ «Ռոսատոմ»-ը հայտարարեց, որ փաստաթղթերը «հնացած» են, և պարզաբանեց, թե ինչպես են միջուկային էներգետիկայի նախագծերը ներառում «կապալառուների աշխատանքի կատարման և ֆինանսական վիճակի մշտադիտարկում, կանխավճարների նկատմամբ վերահսկողություն և ֆինանսական երաշխիքներ, ինչպիսիք են բանկային երաշխիքները»։
Կրեմլի աջակցությունը վայելող կորպորացիան կրկին շեշտեց, որ «Օրգներգոստրոյ»-ի (Orgenergostroy) հետ կապված խնդիրները «լուծվել են, և «Պակշ-2» (Paks II) ատոմակայանի նախագծի շրջանակում աշխատանքներն ընթանում են ըստ պլանի»։
«Ռոսատոմ»-ը նաև հրաժարվեց պատասխանել այն հարցին, թե արդյոք «Օրգներգոստրոյ»-ն այդ ժամանակից ի վեր ավարտել է նշված կանխավճարների դիմաց նախատեսված աշխատանքները և մարել հունգարական ընկերություններին ունեցած պարտքերը, կամ թե ինչու է ընկերությունը վերանայել «Օրգներգոստրոյ»-ի հետ համագործակցությունը դադարեցնելու իր ծրագրերը։
Փաստաթղթերը, որոնք ստացվել են հետախուզության աշխատակցի միջոցով (վերջինս ցանկացել է մնալ անանուն, քանի որ լրատվամիջոցների հետ շփվելու թույլտվություն չունի), կազմվել են Ռուսաստանում տեղի ունեցած կոռուպցիոն սկանդալից հետո։ Այդ սկանդալի շրջանակում «Օրգներգոստրոյ»-ի պաշտոնյան մեղադրվել էր «Ռոսատոմ»-ի ղեկավար կազմի ներկայացուցչին կաշառք տալու մեջ. վերջինս հետագայում դատապարտվել էր 12 տարվա ազատազրկման ուղղիչ գաղութում։
Դրանք ներառում են շինարարական աշխատանքների ընթացքը մանրամասնող շնորհանդեսային սլայդներ, բարձրաստիճան ղեկավարների հանդիպումների արձանագրություններ և ռիսկերի վերաբերյալ ներքին վերլուծություններ։
Այն բանից հետո, երբ 2024 թվականի վերջին «Օրգներգոստրոյ»-ը սկսեց աշխատողների կրճատումներ իրականացնել «Պակշ-2»-ի շինհրապարակում, հունգարացի անկախ պատգամավորը «Ռոսատոմ»-ից պահանջեց տեղեկատվություն նախագծի ընթացքի վերաբերյալ։ Ի պատասխան՝ «Ռոսատոմ»-ը հունգարական լրատվամիջոցին վստահեցրեց, որ կապալառուն կշարունակի իր աշխատանքը «Պակշ-2»-ում՝ առանց ընդհատումների։
«Ուսումնասիրությունից հետո «Ռոսատոմ»-ի [գլխավոր տնօրեն] Ալեքսեյ Լիխաչովը հաստատեց «Ռոսատոմ»-ի կառույցների և «Օրգներգոստրոյ»-ի (OES) միջև պայմանագրերի դադարեցմանն ուղղված նախապատրաստական աշխատանքների մեկնարկը և տվեց համապատասխան հանձնարարականներ», — նշված է «Ռոսատոմ»-ում 2025 թվականի դեկտեմբերին կայացած խորհրդակցության արձանագրության մեջ։ «Յուրաքանչյուր նախագծի շրջանակում OES-ի հետ հետագա հարաբերությունների տարբեր սցենարների հետ կապված ռիսկերի վերլուծություն է իրականացվել»։
Կից ներկայացված վերլուծության համաձայն՝ «Օրգներգոստրոյ»-ին տեղական կապալառուներով փոխարինելը շինարարությունը կհետաձգեր երեքից չորս ամսով։ Ներքին փաստաթղթերը պարունակում են նաև հաշվարկ, ըստ որի՝ «Օրգներգոստրոյ»-ի հետ կապերի խզումը կավելացնի ընկերության կողմից «Ռոսատոմ»-ի հետ պայմանագրով դեռևս չիրականացված աշխատանքների՝ մոտ 170 միլիոն եվրո կազմող նախահաշվային արժեքը գրեթե 20 տոկոսով։
Ըստ երևույթին, ընկերությունը հրապարակայնորեն չի անդրադարձել «Օրգներգոստրոյ»-ի վերաբերյալ իր ներքին ուսումնասիրությանը կամ «Պակշ-2» (Paks II) նախագծում վերջինիս դերի դադարեցման հարցի քննարկմանը։
Այս տեղեկությունները հրապարակվում են այն ժամանակ, երբ Հունգարիայի նորընտիր վարչապետ Պետեր Մագյարը ձեռնամուխ է լինում «Պակշ-2» ատոմակայանի նախագծի վերանայմանը՝ կասկածի տակ դնելով դրա կապերը Ռուսաստանի հետ և 12,5 միլիարդ եվրո կազմող նախահաշվային արժեքը։
Դրանք հաջորդում են անցյալ ամիս հրապարակած տեղեկություններին, որոնք բացահայտում էին Եգիպտոսում միջուկային օբյեկտի կառուցման ընթացքում «Ռոսատոմի» ցուցաբերած «անփութության» և «Պակշ-2» (Paks II) նախագծի ավարտման ժամկետների զգալի ուշացումների մասին պնդումները։ Երկու դեպքում էլ «Ռոսատոմը» հերքել է որևէ խախտում՝ վերահաստատելով իր մասնագիտական մոտեցումը, մինչդեռ Կրեմլը բացահայտորեն մեղադրել է մեզ «արևմտյան քաղաքական էլիտայի» շահերը սպասարկելու մեջ։
Փաստաթղթերը նաև վկայում են, որ «Ռոսատոմի» առնվազն մեկ աշխատակից մտահոգություն է հայտնել ամբողջ աշխարհում ընկերության նախագծերն իրականացնելու կարողության վերաբերյալ։
«Պուտինը հայտարարեց՝ և մի քանի անգամ շեշտեց, — որ «Ռուսաստանը 100%-ով կատարում է արտերկրում ատոմակայանների կառուցմանն առնչվող ԲՈԼՈՐ պայմանագրային պարտավորությունները»…», — գրել է Ռուսաստանում գործող «Ռոսատոմի» ղեկավար օղակի ներկայացուցիչը ընկերությունից դուրս գտնվող իր ծանոթին ուղղված էլեկտրոնային նամակում։ «Մինչդեռ նրանք ձախողեցին գործը Թուրքիայում, Եգիպտոսում և Բանգլադեշում… Ժամկետները խախտվել են ամենուր»։
Այդ ղեկավարը, ում անունը չենք հրապարակում Կրեմլի հասցեին արված սուր մեկնաբանությունների պատճառով հնարավոր հետապնդումների վտանգի պատճառով, նաև մեղադրել է Պուտինին՝ ընկերությունում առկա խնդիրների համար անձնական պատասխանատվություն կրելու մեջ։
«Սա ևս մեկ անգամ ապացուցում է, որ նա ստախոս է», — ասել է նա՝ բնութագրելով Ռուսաստանի ղեկավարին։ «Եվ ամենավատն այն է […] որ նրան ենթակա ղեկավարման ողջ շղթան ճիշտ նույն կերպ է վարվում, հավատացեք ինձ… Մենք դա իրականում զգում ենք այստեղ»։
Բաց մի թողեք
Կարո՞ղ է արդյոք «Բեռլինի Մամդանին» համոզել բեռլինցի հրեաներին վստահել «Ձախերին»
ԵՄ-ն չեղյալ հայտարարեց արհեստական բանականության պատասխանատվության կանոնները։ Սեմ Ալտմանը վերակենդանացրեց բանավեճը
Ֆրանսիայի Լը Պենը ներկայացնում է տնտեսական հարթակ, որը լի է աչքի ընկնող կրճատումներով, բայց քիչ նոր գաղափարներ