Ինչու Եվրոպան չպետք է ուրախանա ԱՄՆ միջանկյալ ընտրություններում դեմոկրատների հաղթանակով

Կոնգրեսը սահմանափակ հնարավորություններ ունի վերահսկելու նախագահի գործողությունները արտաքին քաղաքականության ոլորտում, ինչը Թրամփին հնարավորություն է տալիս առաջ մղել իր օրակարգը միջազգային ասպարեզում։

Եթե այսօր կայանալիք ԱՄՆ միջանկյալ ընտրություններում դեմոկրատները գրանցեն սպասված հաջողությունը, ապա ամբողջ Եվրոպայում շամպայնի շշերի խցաններ կթռչեն։ Սակայն նրանք, ովքեր բաժակ են բարձրացնում, թերևս պետք է մտածեն նաև հաջորդ օրվա մասին։

Դեմոկրատների կողմից Կոնգրեսի նկատմամբ վերահսկողության ստանձնումը, ամենայն հավանականությամբ, Եվրոպային անմիջական թեթևացում չի բերի։ Ներքին քաղաքականության մեջ սահմանափակված լինելով հանդերձ՝ Թրամփը կշարունակի ազատորեն կենտրոնանալ արտաքին քաղաքականության և առևտրի վրա, որտեղ ԱՄՆ գործադիր իշխանությունը Կոնգրեսի կողմից համեմատաբար քիչ վերահսկողության է ենթարկվում։ Սա մեծացնում է նոր վեճերի և Եվրոպային ներկայացվող ավելի կոշտ պահանջների հավանականությունը։

«Եվրոպացիների համար սխալ կլինի ենթադրել, թե անդրատլանտյան հարաբերությունները կջերմանան, — ասում է գերմանացի փորձառու դիվանագետ, Մյունխենի անվտանգության համաժողովի պաշտոնաթող նախագահ Վոլֆգանգ Իշինգերը։ — Իմ կանխատեսմամբ՝ տեղի կունենա ճիշտ հակառակը»։

«Ես կխորհուրդ տայի իմ եվրոպացի ընկերներին զուսպ լինել և խուսափել Սպիտակ տան համար Եվրոպայի վրա զայրանալու որևէ պատրվակ ստեղծելուց՝ ավելին, քան արդեն իսկ կա», – ավելացրեց նա ժպիտով։

Մյուսները կասկածամիտ են, որ զսպվածությունը որևէ տարբերություն կստեղծի։ Նրանց թվում է Նատալի Տոչչին՝ ԵՄ արտաքին քաղաքականության երկու ղեկավարների նախկին խորհրդականը։

«Անկեղծ ասած, չեմ կարծում, որ Թրամփին իրականում որևէ պատճառ կամ պատրվակ է պետք Եվրոպայի վրա հարձակվելու համար», – ասաց նա։ Եվ դժվար կլինի չտոնել, պնդեց նա, եթե «հոգ ես տանում ժողովրդավարության մասին», հաշվի առնելով Թրամփի MAGA շարժման և Եվրոպայի պոպուլիստական, ծայրահեղ աջ քաղաքական գործիչների միջև կապերը։

Թրամփի համար անհաջողությունը կարող է բարձրացնել Եվրոպայի լիբերալների և կենտրոնամետների տրամադրությունը, որոնք Հունգարիայի Վիկտոր Օրբանի և Սերբիայի Ալեքսանդր Վուչիչի ընտրական անհաջողությունները որպես ապացույց են օգտագործել այն բանի, որ պոպուլիզմը հասել է գագաթնակետին, կամ առնվազն կանգնել է։

Այդ եզրակացությունը կարող է վաղաժամ լինել։ Ֆրանսիացի Մարին Լե Պենի հարցումային ուժեղ կողմը և Գերմանիայի «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» կուսակցության վերջին հաջողությունները ենթադրում են, որ պոպուլիստական քաղաքականությունը շարունակում է մնալ հզոր։ Այնուամենայնիվ, MAGA-ի մերժումը լիբերալներին և կենտրոնամետներին մարտական ոգու բարձրացում կհաղորդի, ասաց Տոչչին։

Բայց արդյո՞ք դեմոկրատների հաղթանակը մոտ ապագայում օգուտ կբերի ԵՄ-ին։ «Ոչ շատ», – ասաց Իշինգերը։ Կոնգրեսի դեմոկրատների կողմից գրավումը քիչ գործնական ազդեցություն կունենա Եվրոպայի վրա և նույնիսկ կարող է վատթարացնել իրավիճակը։

«Եթե Դոնալդ Թրամփը հայտնվի Կոնգրեսի հետաքննությունների և իմփիչմենթի գործընթացների թակարդում, իսկ ներքին ճակատում նրան սահմանափակի թշնամաբար տրամադրված Կոնգրեսը, ապա նա, անկասկած, կուղղորդվի դեպի այն ոլորտները, որտեղ Կոնգրեսը թույլ է՝ արտաքին և առևտրային քաղաքականություն», — հավելեց նա։ «Մենք պետք է պատրաստ լինենք ոչ թե ավելի ներդաշնակ անդրատլանտյան հարաբերությունների, այլ ավելի սուր հակասությունների և Եվրոպային ուղղված Թրամփի կողմից նորանոր պահանջների»։

Նույն կարծիքին է նաև Կուրտ Վոլքերը, ով Ջորջ Բուշ Կրտսերի օրոք զբաղեցնում էր ՆԱՏՕ-ում ԱՄՆ դեսպանի պաշտոնը (լինելով վերջինը այդ պաշտոնում նրա նախագահության օրոք)։

«Թրամփի վարչակազմից մեծ փոփոխություններ մի՛ ակնկալեք», — զգուշացրեց նա։ «Կոնգրեսը կհետաքննի ամեն ինչ։ Նրանք կհետաքննեն Թրամփին, նրա ընտանիքին, Թրամփների ընտանեկան բիզնեսները, Սթիվ Ուիթքոֆին և Ջարեդ Քուշներին, Իլոն Մասկին, Փիթ Հեգսեթին, ինչպես նաև Քաշ Պատելին՝ Հետաքննությունների դաշնային բյուրոյի (ՀԴԲ) համատեքստում։ Թրամփը պայքարելու է մինչև վերջ, և սա վերածվելու է մեծ կրկեսի»։

«Ճիշտ է, դեմոկրատները շատ ավելի մեծ աջակցություն կցուցաբերեն Ուկրաինային և ՆԱՏՕ-ին, սակայն նրանք չեն կարող հրահանգել Թրամփին, թե ինչ անել», — հավելեց նա։ «Նրանք կարող են հաստատել ֆինանսավորումը, բայց Թրամփը պարզապես կասի. “Դե, ես պարտավոր չեմ ծախսել այդ գումարները”»։

Վոլքերը կանխատեսում է, որ Թրամփն ավելի հաճախ կդիմի «գրպանային չեղարկման» (pocket rescission) մեխանիզմին՝ վիճահարույց իրավական միջոցի, որը թույլ է տալիս հետ կանչել Կոնգրեսի կողմից հատկացված միջոցները։ «Սա արդեն իսկ կիրառվող մոտեցում է շատ հարցերում, հատկապես՝ մաքսատուրքերի դեպքում», — նշեց Վոլքերը։ «Սակայն շատ այլ հարցերում նա նախընտրում է ձգձգել ժամանակը և պայքարել դատարաններում»։

Նախկին դեսպանը նշեց, որ վստահ չէ, թե ինչ ուղղություն կընտրի Թրամփը Իրանի հարցում՝ կվերսկսի՞ ռազմական գործողությունները, թե՞ ճգնաժամի լուծումը կթողնի Եվրոպային ու Ասիային։ Ինչ վերաբերում է ՆԱՏՕ-ին և Եվրոպայում ԱՄՆ-ի ուժերի տեղակայման կրճատմանը, ապա, ըստ Վոլքերի, Թրամփը զգուշավորություն կցուցաբերի՝ մտավախություն ունենալով, որ դա կարող է երկրի ներսում բացասական արձագանք առաջացնել։

Մյուս կողմից, Թրամփի գործողությունները «չափազանց դժվար է կանխատեսել», — ասում է բրիտանական «Չաթեմ Հաուս» (Chatham House) վերլուծական կենտրոնի տնօրեն և գործադիր տնօրեն Բրոնվեն Մեդոքսը։ «Գուցե ընտրությունների արդյունքների առնչությամբ սկզբնական կոշտ արձագանքից հետո նա նահանջի և կենտրոնանա իր ծրագրած հուշարձանների, այդ թվում՝ Սպիտակ տան պարահանդեսային սրահի վրա», — ենթադրում է նա՝ հույսով, սակայն առանց մեծ վստահության։

Մեդոքսը տոնելու առիթ չի տեսնում՝ անկախ ընտրությունների արդյունքից կամ Թրամփի արձագանքից։ Փոխարենը, եվրոպացի առաջնորդները պետք է մտորեն այն մասին, թե որքան է փոխվել ԱՄՆ-ը։ «Ամերիկացի ընտրողները երկու անգամ ընտրեցին Թրամփին, և նույնիսկ եթե այժմ երես թեքեն նրանից, այդ ընտրությունները ցույց են տալիս, որ նրանց ուշադրությունը կենտրոնացած է ներքին խնդիրների վրա», — նշում է նա։

Ըստ Մեդոքսի՝ եվրոպացիները դանդաղ էին ընկալում MAGA («Ամերիկան ​​կրկին մեծ դարձնենք») շարժման նշանակությունը և այն, թե որքան երկար այն կարող է գոյատևել։ Նա կարծում է, որ դեռևս լիարժեք չի գիտակցվում, թե որքան է փոխվել ամերիկյան քաղաքական դաշտը, այդ թվում՝ Դեմոկրատական ​​կուսակցությունը։

«Չեմ կարծում, թե Ամերիկան ​​այլևս իրեն նույն կերպ է տեսնում Եվրոպայի հետ կապված, ինչպես նախկինում էր, — ասում է նա։ — Ինձ համար այդ ուղերձը վաղուց արդեն պարզ է»։