19/11/2026

EU – Armenia

Ուկրաինայի «տատանվող» կոալիցիայի ներսում

Մակրոնն ու Մերցը թուլացել են իրենց երկրներում, իսկ Բերնհեմը դեռ փորձված չէ միջազգային ասպարեզում։ Արդյո՞ք նրանք կարող են օգնել Ուկրաինային՝ և Եվրոպային՝ դիմակայելու Պուտինին, Թրամփին և Սիին։

Երբ Վլադիմիր Պուտինը լուսանկարվում էր ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի և Չինաստանի առաջնորդ Սի Ծինփինի հետ, դա Ռուսաստանի ղեկավարի համար միջազգային ուշադրության արժանանալու հազվադեպ պահ էր՝ 2022 թվականին Ուկրաինա լայնամասշտաբ ներխուժում սկսելու հրաման տալուց ի վեր։

Ի հակադրություն դրա՝ հինգշաբթի օրը Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին կհայտնվի փոքր և միջին պետությունների մի խայտաբղետ խմբի կենտրոնում, որը համախմբվել է երկու թույլ եվրոպացի առաջնորդների և առանց հստակ մանդատի մի նորեկի շուրջ։

Այսպես կոչված «Կամավորների կոալիցիան» (Coalition of the Willing)՝ Կիևին աջակցող ավելի քան 35 պետությունների դաշինքը, կհավաքվի Բեռլինում՝ փորձելով գտնել ուղիներ՝ օգնելու Զելենսկուն անցկացնել իր երկիրը ռուսական դաժան ռմբակոծությունների և սառնամանիքների հերթական ձմեռվա միջով։

Սակայն Ուկրաինայի դաշնակիցների շարքերում գտնվող որոշ դիվանագետներ և պաշտոնյաներ մտահոգված են, որ վերջին ամիսներին այս խմբին պակասել է առաջնորդություն, իսկ նախկին թափը թուլացել է։ Ավելին, Թրամփի և Պուտինի միջև հնարավոր որևէ գործարքի դեպքում այս խումբը կարող է կորցնել իր նշանակությունը։

Եվրոպական կառավարությունների չորս պաշտոնյա հայտնել են, որ կոալիցիայի համանախագահների՝ Ֆրանսիայի, Գերմանիայի և Միացյալ Թագավորության քաղաքական հեղինակությունը վճռորոշ նշանակություն ունի Ուկրաինայի հաջողության համար, սակայն այժմ այն ​​ավելի թույլ է, քան եղել է վերջին տարիներին։ «Ֆրանսիայում և Գերմանիայում ղեկավարությունը անկայուն վիճակում է»,— ասել է եվրոպացի պաշտոնյաներից մեկը (ով, ինչպես և այս հոդվածում մեջբերված մյուս անձինք, ցանկացել է մնալ անանուն՝ ավելի անկեղծ խոսելու համար)։

«Միացյալ Թագավորությունում [նոր վարչապետ] Էնդի Բերնհեմը, կարծես, բավականին հաստատուն դիրքորոշում ունի Ուկրաինայի հարցում, սակայն նա դեռ նոր է սկսում իր գործունեությունը, ուստի Միայն Բըրնհեմն ունի խորհրդարանում իրեն սատարող կայուն մեծամասնություն, սակայն հուլիսին Քիր Սթարմերին փոխարինելուց ի վեր (առանց համընդհանուր ընտրություններում հաղթելու) նա հիմնականում կենտրոնացել է ներքին քաղաքականության վրա և միջազգային ասպարեզում դեռևս համեմատաբար չփորձված է։

Ճգնաժամային կոալիցիան

«Կամավորների կոալիցիան» (Coalition of the Willing) ձևավորվեց 2025 թվականի մարտի 2-ին՝ այն բանից մի քանի օր անց, երբ Թրամփն ու նրա փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսը Սպիտակ տան Օվալաձև աշխատասենյակում կոշտ քննադատության տարափ տեղացին Զելենսկիի վրա՝ պնդելով, թե վերջինս բավարար չափով երախտապարտ չէ ԱՄՆ-ին ցուցաբերած աջակցության համար։

Լոնդոնի «Լանկաստեր Հաուսի» (Lancaster House) շքեղ միջավայրում, որը ծառայել է նաև որպես Netflix-ի «Թագը» (The Crown) սերիալի նկարահանման վայր, Սթարմերը հավաքված 18 առաջնորդներին հայտարարեց, որ անհրաժեշտության դեպքում պատրաստ է բրիտանական զորքեր և ավիացիա տրամադրել՝ Ուկրաինայի շուրջ հնարավոր խաղաղ համաձայնագիրն ապահովելու համար։ Մակրոնը նույնպես հանդես եկավ ռազմական աջակցության վերաբերյալ նմանատիպ խոստումներով։

Հաջորդած մոտ մեկ տարվա ընթացքում խմբավորման անդամ երկրների թիվը կրկնապատկվեց, իսկ Մերցը պաշտոնապես միացավ՝ ստանձնելով ձևաչափի համանախագահի պաշտոնը։

ԵՄ դիվանագետներից մեկի խոսքով՝ երբ թվում էր, թե Թրամփը պատրաստվում է ստիպել Ուկրաինային ընդունել մի խաղաղ ծրագիր, որը եվրոպացիները համարում էին «թունավոր», կոալիցիան դարձավ Զելենսկիի պաշտպանության կարևորագույն հենասյուներից մեկը։

Սա նշանակում էր, որ Ուկրաինայի աջակիցները Թրամփին ներկայացնելու կոնկրետ փաստեր ունեին՝ ցույց տալու, որ եվրոպացիները պատրաստ են վտանգի ենթարկել սեփական զինվորներին, տեխնիկան և ֆինանսական միջոցները՝ խաղաղ համաձայնագրի երաշխավորման համար։ Հույս կար, որ դա կապահովի ցանկացած կարգավորման արդարացի լինելը։

Սակայն խաղաղ բանակցությունների և կոալիցիայի հանդիպումների թափը թուլացավ ու մարեց այն բանից հետո, երբ գարնանը ԱՄՆ-ն ու Իսրայելը պատերազմ սկսեցին Իրանի դեմ։ Հինգշաբթի օրը կայանալիք հավաքը կոալիցիայի առաջնորդների առաջին հանդիպումը կլինի օգոստոսից ի վեր։

Այն համընկնում է Լեհաստանում անցկացվող՝ կոալիցիայի առաջին զորավարժությունների հետ, որոնց շրջանակներում հազարավոր զինվորականներ մարզվում են՝ Ուկրաինայում հնարավոր խաղաղությունը պահպանելու ուղղությամբ, թեև այդ հեռանկարը դեռևս անհասանելի է մնում։

Բրիտանիայի նոր դեմքը

Բերնհեմը համեմատաբար նորեկ է համաշխարհային ասպարեզում, և ակնկալվում էր, որ նա արտաքին քաղաքականությունը չի դարձնի իր վարչապետության առանցքային ուղղությունը՝ ի տարբերություն Սթարմերի։

Նա, սակայն, որոշ չափով հերքեց այդ կանխատեսումները՝ Դաունինգ սթրիթ 10 հասցեում (վարչապետի նստավայրում) պաշտոնը ստանձնելուց անմիջապես հետո մի շարք հանդիպումներ ունենալով համաշխարհային առաջնորդների հետ, ինչպես նաև վերսկսելով բուռն ու հակասական քննարկումները Միացյալ Թագավորության և ԵՄ-ի հարաբերությունների ապագայի շուրջ։

Այնուամենայնիվ, իրավիճակին մոտիկից հետևող որոշ փորձագետներ պնդում են, որ կառավարության ղեկավար կազմում տեղի ունեցած փոփոխությունն անխուսափելիորեն հանգեցրել է բարձր մակարդակի դիվանագիտության ոլորտում որոշակի հետընթացի։ Բրիտանական արտաքին քաղաքականության խմբի (British Foreign Policy Group) ներկայացուցիչ Էդ Առնոլդը նշել է, որ «վարչապետի փոփոխության պատճառով կորսվել է նախկին թափը», իսկ Միացյալ Թագավորության նախարարներից մեկն էլ հավելել է, որ նույնը վերաբերում է նաև պաշտպանության նոր նախարար Ուես Սթրիթինգին։

Բրիտանացի պաշտոնյաներից մեկը կտրականապես հերքեց այն ենթադրությունը, թե Բերնհեմը կարող է ավելի քիչ եռանդ ցուցաբերել կոալիցիոն ձևաչափի կամ Ուկրաինային աջակցելու հարցում, քան իր նախորդը։ Պաշտոնյայի խոսքով՝ նա «իսկապես կենտրոնացած է» Ուկրաինային բրիտանական աջակցությունը պահպանելու վրա՝ մատնանշելով վերջերս հայտարարված պատժամիջոցները և օգնությունը հեռահար հրթիռների մշակման գործում։ ««Կամավորների կոալիցիայի» (coalition of the willing) կարևորությունը բնավ չի նվազում», — հավելեց պաշտոնյան։

Բերնհեմն ինքը փորձեց վերացնել արտաքին և ներքին քաղաքականությունների միջև եղած տարանջատումը՝ երկուշաբթի օրը ունեցած ելույթում նշելով. «Աշխարհն այժմ այնքան փոխկապակցված է, որ անհնար է առանձնացնել Մոսկվայում կայացված որոշումները այն իրադարձություններից, որոնք տեղի են ունենում տեղում՝ [նրա ընտրատարածքում՝] Մեյքերֆիլդում»։

Թրամփի խաղաղության ձգտումը

Կոալիցիոն առաջնորդների ներգրավվածության վերածնունդը տեղի է ունենում Թրամփի կողմից խաղաղության համաձայնագրի կնքման նորացված ջանքերի ֆոնին։

Հինգշաբթի օրվա հանդիպման հիմնական նպատակներն են՝ մշակել Ուկրաինայի համար ամուր և իրավաբանորեն պարտավորեցնող անվտանգության երաշխիքների ծրագրեր, այդ թվում՝ բազմազգ ռազմական ուժեր՝ հրադադարը պահպանելու համար, Կիևի ռազմական ջանքերի համար լրացուցիչ ֆինանսավորում հատկացնել հաջորդ տարվա ընթացքում, տրամադրել ռազմական աջակցություն, մասնավորապես՝ ռեակտիվ անօդաչու թռչող սարքերի դեմ օդային պաշտպանություն և հեռահար հարվածային հնարավորություններ, ինչպես նաև համակարգել տեսակետները Թրամփի թիմի միջնորդությամբ ընթացող խաղաղության բանակցությունների վերաբերյալ։

Չորեքշաբթի օրը Եվրոպական հանձնաժողովը առաջարկեց Ուկրաինային 2027 թվականի համար լրացուցիչ 45 միլիարդ եվրոյի ֆինանսական աջակցություն տրամադրել: Հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը հայտարարեց, որ ակնկալում է ԵՄ-ից դուրս գտնվող երկրներից ավելի շատ ներդրումներ՝ հավելելով. «Մենք առաջարկը կքննարկենք նաև կամավորների կոալիցիայի մեր գործընկերների հետ»:

Բեռլինի հանդիպմանը նախապատրաստվելիս պաշտոնյաներին և դիվանագետներին հետաքրքրող մեկ այլ հարց էր՝ արդյոք Թրամփը կաջակցի Պուտինի պահանջներին՝ վերաձևավորելու եվրոպական անվտանգությունը և ՆԱՏՕ-ի դերը մայրցամաքում՝ որպես Ուկրաինայի խաղաղության գործընթացի մաս:

Շատ եվրոպական կառավարություններ արդեն մտահոգված են ԱՄՆ-ի կողմից զորքերը Եվրոպայից դուրս բերելու համար, և որոշները վախենում են, որ Թրամփի քննադատությունը ՆԱՏՕ-ի անդամների նկատմամբ թուլացրել է դաշինքի կարողությունը՝ զսպելու ռուսական ագրեսիան:

Յալթայի մտավախությունները

Հաշվի առնելով այս մտահոգությունները՝ Բրյուսելի և եվրոպական մայրաքաղաքների պաշտոնյաները ուշադիր հետևում էին Թրամփի, Սիի և Պուտինի միջև Չինաստանի հարավ-արևելքում՝ Շենժենում, կայանալիք հանդիպումներին:

«Ուկրաինայի համար վտանգն այն է, որ Թրամփն այս գագաթնաժողովն օգտագործում է [Չինաստանում]՝ իր խաղաղության գաղափարը առաջ մղելու փորձ կատարելու համար, այդ թվում՝ Ռուսաստանին տալով այն տարածքները, որոնք այն չի կարողացել բռնագրավել ուժով», – ասել է Լոնդոնի «Չաթեմ Հաուս» վերլուծական կենտրոնի տնօրեն Բրոնվեն Մադդոքսը։ «Ուկրաինան կկարողանա դիմանալ, բայց միայն եվրոպական օգնությամբ»։

Գերմանացի պաշտոնյան նշել է, որ Ուկրաինայում ընթացող պատերազմի ելքը, ըստ կանխատեսումների, երկար տարիներով կորոշի Եվրոպայի անվտանգային ճարտարապետությունը, և այս հարցը հինգշաբթի օրը կքննարկվի նաև խմբի շրջանակներում։ Ֆրանսիացի պաշտոնյան էլ հայտնել է, որ Փարիզը ոչ միայն չի պատրաստվում ընդունել Պուտինի պահանջները, այլև ցանկանում է, որ Ուկրաինան անդամակցի ընդլայնված ՆԱՏՕ-ին։

Կիևում Զելենսկու կառավարությունը հույժ կարիք ունի իր գործընկերների հնարավորինս մեծ աջակցության՝ հատկապես F-16 կործանիչների, հակաօդային պաշտպանության համակարգերի և ֆինանսական միջոցների տրամադրման հարցում։ Միաժամանակ, ուկրաինական կողմը գիտակցում է, որ քանի որ անդրատլանտյան դաշինքը վերջին երկու տարիների ընթացքում Թրամփի վարած քաղաքականության հետևանքով պառակտվել է, ապա նույնիսկ այնպիսի ոչ կատարյալ միավորումը, ինչպիսին «Կամավորների կոալիցիան» (Coalition of the Willing) է, ավելի լավ է, քան ոչինչ, և, հնարավոր է, լավագույն հնարավոր տարբերակն է։

«Նրանք իրենց հնարավորությունների սահմաններում շատ բան են անում Ուկրաինայի համար, — ասել է ուկրաինացի բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկը։ — Բյուրնհամը հիանալի մարդ է, նա շատ ճիշտ քայլեր է կատարում։ Մենք շատ ուրախ ենք նրա հետ աշխատել։ Մերցն ու Մակրոնը նույնպես անում են հնարավոր ամեն ինչ։ Աջակցության ծավալներով Գերմանիան առաջատարն է։ Ֆրանսիան ուժեղ դաշնակից է»։

Ուկրաինացի պաշտոնյան հավելել է, որ կոալիցիայի համար իրական փորձությունը, հավանաբար, կսկսվի պատերազմի ավարտից հետո, երբ խաղաղությունը պաշտպանելու նպատակով անհրաժեշտ կլինի տարածաշրջան զորքեր ուղարկել։