Ընտրությունները վերածվում են պայքարի՝ Ռուսաստանի և Ուկրաինայի նկատմամբ Բուլղարիայի որդեգրած մոտեցման շուրջ
ՍՈՖԻԱ – Բուլղարիայի նախագահական ընտրությունները ձևավորվում են որպես մրցակցություն գործող փոխնախագահ Իլիանա Իոտովայի և եվրոպամետ թեկնածու Անդրեյ Գյուրովի միջև՝ քաղաքական անկայունության և կրկնվող ընտրությունների տարիներից հետո։
2021 թվականից՝ նախագահական նախորդ ընտրություններից ի վեր, Բուլղարիայում անցկացվել է խորհրդարանական յոթ արտահերթ ընտրություն, իսկ եվրոյի ընդունման, Ռուսաստանի և Ուկրաինային ցուցաբերվող աջակցության հարցերի շուրջ առկա տարաձայնություններն էլ ավելի են մասնատել քաղաքական դաշտը։
Հոկտեմբերի 25-ին կայանալիք ընտրություններին մասնակցելու համար կուսակցությունների գրանցման վերջնաժամկետը լրացավ չորեքշաբթի օրը՝ այն բանից հետո, երբ GERB-ը որոշեց չառաջադրել կամ չպաշտպանել որևէ թեկնածուի։ Սա առաջին դեպքն է, երբ Բուլղարիայի կենտրոնամետ-աջ ընդդիմադիր գլխավոր կուսակցությունը 2006 թվականին իր հիմնադրումից ի վեր դուրս է մնում նախագահական ընտրապայքարից։
Կուսակցության առաջնորդ և նախկին վարչապետ Բոյկո Բորիսովը նախազգուշացրել էր, որ GERB-ի կողմից թեկնածուի առաջադրումը կպառակտի ԵՄ-ին կողմնակից ընտրողների ձայները և ձեռնտու կլինի Իոտովային։ Սոցիալիստների կողմից Եվրախորհրդարանի նախկին պատգամավոր և երկարամյա փոխնախագահ Իոտովան վայելում է վարչապետ Ռումեն Ռադևի ձախակողմյան «Առաջադեմ Բուլղարիա» (Progressive Bulgaria) դաշինքի աջակցությունը. վերջինս խորհրդարանի ամենամեծ ուժն է և ավելի զիջողական դիրքորոշում ունի Մոսկվայի նկատմամբ։
Բուլղարական լրատվամիջոցների հաղորդմամբ՝ Բորիսովը ձգտում էր պայմանավորվածության հասնել, ըստ որի՝ GERB-ը կպաշտպաներ եվրոպամետ նախկին ժամանակավոր վարչապետ Անդրեյ Գյուրովին՝ փոխարենը ստանալով փոխնախագահի պաշտոնի համար թեկնածու առաջադրելու հնարավորություն, սակայն լիբերալ, բարեփոխումների կողմնակից և եվրոպամետ ընդդիմադիր PP և DB («Մենք շարունակում ենք փոփոխությունը» և «Ժողովրդավարական Բուլղարիա») կուսակցությունները մերժեցին այդ առաջ Անցյալ ուրբաթ խորհրդարանում պատասխանելով Լայպցիգի օդանավակայանի վրա անօդաչու թռչող սարքով իրականացված հարձակման մասին հարցին (որի համար Բեռլինը մեղադրում է Մոսկվային)՝ Ռադևն ասել է, որ Եվրոպան «կարող է գոյություն ունենալ առանց Ռուսաստանի, սակայն դժվար թե երկար գոյատևի՝ հակադրվելով Ռուսաստանին»։ Նա նաև կասկածի տակ է դրել Ռուսաստանի խորքային շրջաններին հարվածող եվրոպական հեռահար զինատեսակների կիրառման նպատակահարմարությունն ու անվտանգությունը՝ դրանք որակելով որպես անխոհեմ քայլ։
Նույն օրը երեկոյան Գյուրովը պատասխանել է, որ նման պահին Բուլղարիան չպետք է կասկածի տակ դնի Մոսկվայի դեմ ԵՄ պատժամիջոցները՝ ընդգծելով PP-DB ընդդիմադիր դաշինքի ավելի կոշտ արևմտամետ դիրքորոշումը։
Երեքշաբթի օրը՝ իր նախընտրական շտաբի գործունեության մեկնարկի ժամանակ, Իոտովան հայտարարել է, որ Ուկրաինայում ընթացող պատերազմը «ռազմական լուծում չունի», և որ Բուլղարիան «չի կարող մասնակցել «կամավորների կոալիցիային», որը նախապատրաստում է ռազմական ներկայություն Ուկրաինայում», այլ պետք է օգնի ձևավորել «խաղաղության կոալիցիա»։
Ծայրահեղ աջակողմյան և ռուսամետ «Վազրաժդանե» (Վերածնունդ) ընդդիմադիր կուսակցությունը, որի առաջնորդ Կոստադին Կոստադինովը պնդում է, թե Բուլղարիայի տեղը ԵԱԱՏ-ում (EFTA) է, այլ ոչ թե ԵՄ-ում, գրանցվել է ընտրություններին մասնակցելու համար, սակայն դեռ չի ներկայացրել իր թեկնածուների ցուցակը։
Մեկնարկային դիրքեր
Հավաստի հարցումների պակաս կա։ Trend սոցիոլոգիական գործակալությունից Դիմիտար Գանևը Euractiv-ին հայտնել է, որ առաջին վստահելի հարցման արդյունքները հասանելի կլինեն սեպտեմբերի վերջին՝ թեկնածուների վերջնական հայտարարումից հետո։ Անցյալ շաբաթ բուլղարական Factcheck.bg անկախ կայքը, որը զբաղվում է տեղեկատվության ստուգմամբ, հայտնել է կեղծ «հարցումների» մասին, որոնք ներկայացվել են որպես Բուլղարիայի խոշորագույն առևտրային հեռուստաալիքներից երկուսի՝ bTV-ի և Nova-ի արտադրանք։
Միակ հրապարակված հարցումն իրականացվել է հունիս և հուլիս ամիսներին՝ Սոֆիայում գործող Global Metrics փոքր գործակալության կողմից, երբ թեկնածուներ դեռ պաշտոնապես առաջադրված չէին։ Ըստ այդ տվյալների՝ «Հավանաբար, մոտ կեսը կմնա տանը, իսկ քվեարկող GERB-ի համակիրների մեծ մասը կսատարի Իոտովային», – ասել է Գանևը։
Նա հավելել է, որ Գյուրովը մինչ այժմ քիչ ազդակներ է հղել GERB-ի ընտրողներին, մինչդեռ Իոտովան «մարտավարական առումով ճիշտ» քայլ է կատարել՝ իր նախընտրական շտաբում ընդգրկելով GERB-ի ներկայացուցիչների։ Market Links սոցիոլոգիական կենտրոնից Դոբրոմիր Ժիվկովը Euractiv-ին հայտնել է, որ GERB-ի ընտրողների ձայները «կարող են վճռորոշ լինել երկրորդ փուլի և նույնիսկ վերջնական արդյունքի համար»։
Գանևի խոսքով՝ «Վազրաժդանե» (Vazrazhdane) կուսակցությանը, որն ապրիլին ստացել էր ձայների 4%-ը, երկրորդ փուլ անցնելու համար անհրաժեշտ կլինի, որ Գյուրովի արդյունքները նվազեն, իսկ իրենց թեկնածուինը՝ կտրուկ աճեն։
Պատասխանելով GERB-ի որոշման վերաբերյալ հարցին՝ Ռադևն ասել է, որ չի ցանկանում խառնվել «GERB-ի ներքին խոհանոցին», ապա հավելել, որ կուսակցությունը «տարիներ առաջ թեկնածուներ ուներ բացարձակապես բոլոր պաշտոնների համար՝ տեղական ինքնակառավարման մարմիններում, կառավարությունում և նախագահի պաշտոնում»։
Անդրադառնալով GERB-ի որոշմանը՝ Ռադևն ասաց, որ չի ցանկանում խառնվել «GERB-ի խոհանոցին», ապա հավելեց, որ կուսակցությունը «տարիներ առաջ թեկնածուներ ուներ բացարձակապես բոլոր պաշտոնների համար՝ տեղական ինքնակառավարման մարմիններ, կառավարություն, նախագահ, և հաղթում էր այդ ընտրություններում։ Ակնհայտ է, որ ժամանակները փոխվել են»։
Բաց մի թողեք
Իռլանդիան ձգտում է խուսափել «բարդ իրավիճակներից» գոլֆի սիրահար Թրամփի հետ շփումներում
Շվեդիան զգուշացնում է՝ Պուտինի բոտերի բանակը թիրախավորում է Գերմանիայի և Ֆրանսիայի ընտրությունները
ԵՄ-ն Ադրբեջանում է, ինչ սպասել Հայաստանի համար