Լճացող աճը ռիսկի է դիմում ֆինանսական անկայունության համար, բայց Եվրոպան չպետք է զոհաբերի իր վարկային երաշխիքները՝ տնտեսությունը աշխուժացնելու համար, Ջոն Բերիգան։
ԲՐՅՈՒՍԵԼ — ԵՄ-ն ռիսկի է դիմում ճգնաժամի մեջ ընկնել, եթե դաշինքը չկարողանա վերականգնել իր անկայուն տնտեսությունը, զգուշացրել է Բրյուսելի ֆինանսական բարձրաստիճան պաշտոնյան՝ Եվրահանձնաժողովում չորս տասնամյակ տևած կարիերայից հետո թոշակի անցնելուց հետո։
«Ես նույնքան անհանգստացած եմ, որքան Մարիո Դրագին», – հարցազրույցում ասել է Ջոն Բերիգանը՝ նկատի ունենալով Եվրոպական կենտրոնական բանկի նախկին նախագահին, որը նախկինում հայտարարել էր, որ Եվրոպան «դանդաղ տանջանքների» կենթարկվի առանց տարեկան առնվազն 800 միլիարդ եվրոյի զանգվածային ներդրումների՝ իր ճռռացող տնտեսությունը արդիականացնելու համար։
Կառավարությունների մեծ մասի ֆինանսները չափազանց ծանրաբեռնված են այդ բեռի մեծ մասը կրելու համար, քանի որ նրանք մեծ գումարներ են ծախսել՝ ԵՄ բիզնեսներին և քաղաքացիներին համավարակի հետևանքներից և 2022 թվականից ի վեր էներգակիրների գների երկու ցնցումներից պաշտպանելու համար: Տոկոսադրույքների բարձրացումը՝ աճող գները հակազդելու համար, բարձրացրել է վարկերի ծախսերը, ինչը ֆինանսական խնդիրներ ունեցող կառավարությունների համար ավելի թանկ է դարձնում իրենց պարտքերի սպասարկումը, առավել ևս՝ մեկ այլ ճգնաժամի մասին:
Առանց տնտեսական աճի արագացման՝ պարտքերի մեջ թաղված կառավարությունները կդժվարանան բավարար հարկային մուտքեր ապահովել բյուջեները հավասարակշռելու համար՝ առանց ցավոտ խնայողական միջոցառումների դիմելու, մինչդեռ ծայրահեղ աջ և եվրոսկեպտիկ կուսակցությունները գնալով ամրապնդում են իրենց դիրքերը։
«Մենք հայտնվել ենք ցածր աճի պայմաններում ձևավորված հավասարակշռության ծուղակում», – ասել է Բերիգանը «Բեռլայմոնտ» շենքի 10-րդ հարկից, որտեղից բացվում է տեսարան դեպի ԵՄ թաղամաս և որտեղ նա աշխատում է դեռևս 1986 թվականից։ «Եվ ինչ-որ պահի դա ինքնին կայունության խնդիր կդառնա»։
Եվրահանձնաժողովը Դրագիին հանձնարարել էր պատրաստել 400 էջանոց զեկույց՝ թվարկելով այն քաղաքականությունները, նախաձեռնություններն ու բարեփոխումները, որոնք ԵՄ-ն պետք է իրականացնի՝ իր դանդաղող տնտեսությունը վերածելու հզոր շարժիչ ուժի, որը կկարողանա մրցակցել ԱՄՆ-ի և Չինաստանի՝ տնտեսական առումով հզոր տերությունների հետ։ Զեկույցի ներկայացումից երկու տարի անց ԵՄ-ն իրականացրել է առաջարկությունների ընդամենը մեկ քառորդը։
Մինչդեռ Բրյուսելը նախաձեռնել է արշավ՝ ուղղված բյուրոկրատիայի կրճատմանը և կարգավորող խոչընդոտների վերացմանը՝ ընկերությունների աճին նպաստելու նպատակով։ Բանկերը ձգտում են օգտվել ստեղծված իրավիճակից՝ պահանջելով Բրյուսելից նվազեցնել կապիտալի պահուստները, որոնք, ըստ նրանց, խոչընդոտում են Եվրոպայի ներդրումային կարիքների բավարարմանը։ Սակայն Բերիգանը նշել է, որ վարկավորման չափանիշների թուլացման միջոցով աճի հասնելու փորձը կարող է միությունը դարձնել ավելի խոցելի։
«Չկա այնպիսի տպավորություն, թե մարդիկ հերթ են կանգնում բանկերի մոտ՝ վարկ ստանալու ակնկալիքով»,— ասել է 65-ամյա պաշտոնյան։ Ֆինանսական պաշտպանիչ մեխանիզմների թուլացումը հատկապես վտանգավոր է այն պայմաններում, երբ կառավարությունները սահմանափակ հնարավորություններ ունեն՝ հաղթահարելու հերթական ճգնաժամը, քանի որ, ինչպես նախազգուշացրել է նա, «եթե ցնցումը հաղթահարի համակարգի դիմադրողականությունը, այն անարգել կտարածվի ամբողջ համակարգով. հարվածը մեղմելու որևէ միջոց չի լինի»։
Բերիգանը, ով անցյալ չորեքշաբթի թոշակի անցավ՝ վեց տարի ղեկավարելով Եվրահանձնաժողովի ֆինանսական քաղաքականության վարչությունը (FISMA), քաջատեղյակ է տնտեսական ճգնաժամերին։ 2002 թվականին Եվրոպայում եվրոյի թղթադրամների և մետաղադրամների ներդրմանը (ինչը նրա կարիերայի գագաթնակետն էր) աջակցելուց տասը տարի անց նա ականատես եղավ պետական պարտքի ճգնաժամին, որը գրեթե քանդեց միասնական արժույթի գոտին, ինչն էլ նրա կարիերայի ամենացածր կետն էր։
Երբ 2008 թվականի ֆինանսական փլուզումը բացահայտեց պարտքերի, չափից դուրս վարկային ծանրաբեռնվածություն ունեցող բանկերի և թույլ տնտեսական աճի վտանգավոր համադրությունը, Կիպրոսի, Հունաստանի, Իռլանդիայի, Պորտուգալիայի և Իսպանիայի կառավարությունները ֆինանսական փրկարարական փաթեթների կարիք ունեցան։ «Լինում էին գիշերներ, երբ քնելիս չգիտեիր՝ արդյոք առավոտյան ամեն ինչ կարգին կլինի, թե ոչ», — ասաց նա։
Թշնամական աշխարհ
Պետական պարտքի ճգնաժամից ի վեր Եվրոպան զգալի ճանապարհ է անցել։ Պետական ծախսերի վերաբերյալ ավելի խիստ կանոնները, թեև ճկուն բնույթ ունեն, հանգեցրել են պետական ֆինանսների նկատմամբ ավելի խստիվ վերահսկողության։ Բանկերն այժմ «շատ ավելի կայուն» են, քան 2008 թվականին, նշեց Բերիգանը՝ հավելելով, որ կարգավորող մարմինները սահմանել են վերահսկողության ավելի խիստ մեխանիզմներ և կապիտալի ավելի մեծ պահուստներ։
«Կրկնակի հաշվառման» հանգեցնող կանոնների վերացումը դրական քայլ է, ասաց իռլանդացի պաշտոնյան։ Սակայն բիզնեսի կարգավորման մեղմացումը քիչ կօգնի ընկերություններին, եթե ԵՄ-ն չստեղծի ակտիվ ֆոնդային շուկա, որտեղ նորարարական ընկերությունները կկարողանան կապիտալ ներգրավել. մի նախաձեռնություն, որի իրականացմանը միությունը ձգտում է արդեն ավելի քան մեկ տասնամյակ, սակայն առանց նշանակալի հաջողությունների։ Հակառակ դեպքում՝ եվրոպական ընկերությունները կշարունակեն մեկնել Նյու Յորք՝ Ուոլ Սթրիթում ներդրողներ փնտրելու։ Անգործությունը միայն կվատթարացնի իրավիճակը։
«Տնտեսական թուլությունն սովորաբար ուղեկցվում է քաղաքական թուլությամբ, ինչին հաջորդում են ֆինանսական խնդիրները», — նշեց Բերիգանը։ Այնուամենայնիվ, հաջորդ ֆինանսական ճգնաժամի կանխատեսումը հեռու է ճշգրիտ գիտություն լինելուց։ «Ճգնաժամի առանձնահատկությունն այն է, որ այն միշտ ծագում է այնտեղ, որտեղ դուք չեք սպասում»։
Բերիգանի խոսքով՝ ԵՄ երկրները ստիպված կլինեն ձգտել թվաքանակի մեջ ուժի և ավելի խորը ինտեգրման, եթե դաշինքը ցանկանում է իր ընկերություններին առաջարկել մասշտաբ։ Դա դժվար է իշխող քաղաքական գործիչների համար՝ աճող պոպուլիզմի պայմաններում, որը ամրապնդել է ծայրահեղ աջ և եվրոսկեպտիկ կուսակցությունները ամբողջ դաշինքում։ Գերմանիայում տարածաշրջանային ընտրություններում կտրուկ աճել է «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» կուսակցության աջակցությունը, մինչդեռ Ֆրանսիայում հասարակական կարծիքի հարցումները «Ազգային միավորումը» զգալիորեն գերազանցում են մյուս քաղաքական խմբերին հաջորդ տարվա նախագահական ընտրություններից առաջ։
Անկախ արդյունքից, դաժան իրականությունը իշխող կուսակցություններին քիչ տեղ է թողնում մանևրելու համար։ Գերմանիան տնտեսական բարեփոխումների կարիք ունի, իսկ Ֆրանսիան ստիպված կլինի դժվար ֆինանսական որոշումներ կայացնել՝ ծախսերը և պարտքի աճը զսպելու համար։ Այդ տնտեսական իրականությունները և ԱՄՆ-ում ու Չինաստանում կոշտ քաղաքականության աճը վստահեցնում են Բերիգանին, որ Եվրոպան կգտնի իր ճանապարհը՝ այս կամ այն կերպ։
«Աշխարհն այժմ ավելի թշնամական վայր է։ Ավելի քիչ կարգուկանոն ունեցող վայր», – ասաց նա։ «Ես միշտ զգացել եմ, որ եթե ԵՄ-ն գոյություն չունենար, մենք հիմա կվազվզեինք՝ փորձելով ստեղծել այն»։
Բաց մի թողեք
Լը Պենը խոստանում է կրճատել Ֆրանսիայի զուտ վճարումները ԵՄ բյուջեին
Լիտվայի վարչապետը հայտարարել է, որ Վիլնյուսը պատրաստ է հոգալ ամերիկյան մշտական ռազմակայանի տեղակայման հետ կապված բոլոր ծախսերը. Լուսանկար
Շարունակում են վստահել Անգելա Մերկելին