Ֆրանսիան և Գերմանիան հայտարարում են, որ Թրամփին տրված դիզվառելիքի վերաբերյալ խոստումը չի պահանջի պաշարների նոր բացթողում

Այս հայտարարությունները վկայում են, որ վառելիքի պաշարներն ազատելու՝ Եվրոպայի հանձնառությունն այնքան էլ առատաձեռն չէր, որքան թվում էր։

ԲՐՅՈՒՍԵԼ — Չորեքշաբթի օրը Ֆրանսիան և Գերմանիան հայտարարեցին, որ կազատեն դիզվառելիքի այն պաշարները, որոնց մասին պայմանավորվածություն էր ձեռք բերվել դեռևս մարտին՝ G7-ի՝ նավթամթերքի պաշարներն օգտագործելու հանձնառության շրջանակում։ Սա անորոշություն է ստեղծում այն ​​հարցի շուրջ, թե արդյոք դրանցից բացի կազատվեն նաև նոր պաշարներ. այս մասին հայտնել են խնդրին ծանոթ երկու դիվանագետներ։

Այս հայտարարությունները վկայում են, որ անցյալ շաբաթ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփին տրված խոստումը՝ տրանսպորտային վառելիքի միլիոնավոր բարելներ ազատելու վերաբերյալ, այնքան էլ առատաձեռն չէր, որքան թվում էր։

Զարգացած երկրների G7 խումբը ուրբաթ օրը պարտավորվել էր առաջիկա 20 օրվա ընթացքում ազատել դիզվառելիքի «զգալի» ծավալներ՝ համաշխարհային գները նվազեցնելու նպատակով։ Այս քայլին դիմել էին այն բանից հետո, երբ Թրամփի վարչակազմի բարձրաստիճան պաշտոնյաները սպառնացել էին արգելել այդ վառելիքի արտահանումը, եթե եվրոպական երկրները չբացեին իրենց պահուստները։

Սակայն չորեքշաբթի օրը ԵՄ էներգետիկայի հարցերով պաշտոնյաների փակ հանդիպման ժամանակ երկրները խոստովանել են, որ պաշարների ազատումը չի ներառելու դիզվառելիքի նոր ծավալներ, այլ վերաբերելու է այն պաշարներին, որոնց մասին արդեն պայմանավորվածություն էր ձեռք բերվել ավելի լայն եվրոպական հանձնառության շրջանակում (100 միլիոն բարել, որի երկու երրորդը կազմում էին վերամշակված նավթամթերքները)։ Այդ գործարքը կնքվել էր Միջազգային էներգետիկ գործակալության միջնորդությամբ մարտին՝ Իրանում պատերազմի բռնկումից մի քանի շաբաթ անց։

Դիվանագետների և Գերմանիայի կառավարության խոսնակի խոսքով՝ դեռևս հստակ չէ, թե կոնկրետ ինչ ծավալներ կտրամադրեն Գերմանիան և Ֆրանսիան, սակայն դրանք կկազմեն մարտին խոստացված պաշարների մնացորդի մի մասը։

Խոստացված 2,65 միլիոն տոննա նավթի, դիզելային վառելիքի և ավիավառելիքի դիմաց Գերմանիան մինչ այժմ շուկա է դուրս բերել ընդամենը 600 000 տոննա։ Հստակ չէ նաև, թե Ֆրանսիան որքան է տրամադրել նավթամթերքի 14,6 միլիոն բարել ծավալով իր ստանձնած պարտավորության շրջանակում։ Այնուամենայնիվ, Փարիզը ոչ պաշտոնական խողովակներով ակնարկել է, որ մարտյան պարտավորության շրջանակում դեռևս ունի 8 միլիոն բարել պաշար, որը կտրամադրի վերջին նախաձեռնության շրջանակում. այս մասին հայտնել են երկու այլ դիվանագետներ։

Այս երկրները, որոնք Եվրոպայում նավթամթերքի ամենախոշոր պաշարներից մեկն ունեն, քննադատության են ենթարկվել Թրամփի վարչակազմի կողմից՝ մարտին խոստացված ծավալն ամբողջությամբ չտրամադրելու համար։ Ըստ տրամադրության տակ հայտնված փաստաթղթի՝ Գերմանիան դա բացատրում է բարելների նկատմամբ թույլ պահանջարկով։

Հստակ չէ՝ արդյոք երկրները վերջնական որոշում կկայացնեն լրացուցիչ բարելներ տրամադրելու վերաբերյալ, թեև եվրոպացի պաշտոնյաներից մեկը երկուշաբթի հայտնել է, որ նոր պարտավորությունը «անխուսափելիորեն ենթադրում էր» նոր ծավալների տրամադրում։ Չորեքշաբթի Ֆրանսիան ակնարկել է, որ կարող է լրացուցիչ 2 միլիոն բարել դիզելային վառելիք տրամադրել՝ ի հավելումն մարտին համաձայնեցված ծավալների (որպես G7-ի՝ առաջիկա 20 օրվա ընթացքում ավտոմոբիլային վառելիքի տրամադրմանն առաջնահերթություն տալու խոստման մաս), սակայն հստակ պարտավորություն չի ստանձնել. այս մասին հայտնել են երկու դիվանագետներ։ Իրադրությանը ծանոթ երկու այլ անձանց խոսքով՝ այսօր տեղի կունենա Էներգետիկայի միջազգային գործակալության (IEA) արտահերթ նիստ։

Այս քայլին դիմել են այն պայմաններում, երբ անդամ այլ երկրների շրջանում շփոթություն էր տիրում՝ կապված նրա հետ, թե ով, երբ և ինչ ծավալի պարտավորություններ է ստանձնում։ Ըստ աղբյուրների՝ Արևելյան Եվրոպայի որոշ երկրներ, օրինակ՝ Բուլղարիան, մտահոգություն էին հայտնել, որ գների զսպման նպատակով պաշարների սպառումը կարող է իրենց խոցելի դարձնել մատակարարման ճգնաժամի դեպքում։

Գերմանիայի էկոնոմիկայի և էներգետիկայի նախարարության խոսնակը երեքշաբթի հաստատել է, որ Բեռլինը նոր պաշարներ (նավթի բարելներ) շուկա դուրս չի բերի։

«G7-ը խնդրել է Միջազգային էներգետիկ գործակալությանը (IEA) վերահսկել 2026 թվականի մարտի համար ստանձնված պարտավորությունների արագ և լիարժեք կատարումը», – հայտնել է խոսնակը։ «Այս համատեքստում և հաշվի առնելով արդեն իսկ կատարված պարտավորությունները՝ նախատեսվում է պարտավորությունների իրականացում՝ IEA-ի միջոցով 100 միլիոն բարել նավթի համակարգված բացթողման ճանապարհով»։

Նա հավելել է, որ «առայժմ լրացուցիչ ծավալներ» շուկա դուրս չեն բերվի։