Ուկրաինայի դաշնակիցները, ինչպես սպասվում է, երեքշաբթի օրը կհայտարարեն նոր դրամական և զենքի փոխանցումների մասին, նույնիսկ այն դեպքում, երբ նրանք հետ են մնում այս տարվա իրենց ֆինանսավորման նպատակներից։
ԲՐՅՈՒՍԵԼ — Ուկրաինան նոր կոչ է անում իր դաշնակիցներին մատակարարել կարևորագույն օդային պաշտպանության սարքավորումներ և գումար՝ մտահոգությունների ֆոնին, որ այն կարող է կորցնել իր ազդեցությունը Ռուսաստանի հետ վերսկսված խաղաղության բանակցություններում։
«Մենք իսկապես անհանգստացած ենք. ես չեմ հիշում պատերազմի ընթացքում որևէ պահ, երբ մենք այդքան խոցելի դիրքում լինեինք հակաբալիստիկ օդային պաշտպանության առումով», – ասաց ՆԱՏՕ-ում Ուկրաինայի դեսպան Ալյոնա Գետմանչուկը՝ ելույթ ունենալով Կիևի հիմնական ռազմական դաշնակիցների Ուկրաինայի պաշտպանության կոնտակտային խմբի երեքշաբթի օրվա հանդիպումից առաջ։ «Մեզ դա անհրաժեշտ է ինչպես մեր ժողովրդին պաշտպանելու, այնպես էլ սեղանի շուրջ մեր ազդեցությունը ամրապնդելու համար»։
Կիևը բախվում է բալիստիկ հրթիռների որսորդական համակարգերի և ֆինանսավորման պակասի, քանի որ Մոսկվան կրկնապատկում է Ուկրաինայում լիարժեք պատերազմը դադարեցնելու մաքսիմալիստական պահանջները, այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ-ն անցյալ շաբաթ Աբու Դաբիում վերսկսեց երկարատև սառեցված խաղաղության բանակցությունները։
Կիևի խնդրանքը ընդգծում է նոր մտավախությունները, որ Ուկրաինան կարող է ստիպված լինել մեծ զիջումների գնալ ապագա խաղաղության բանակցություններում: Ըստ տեղեկությունների, Ռուսաստանը պահանջել է, որ Ուկրաինան դուրս գա ամրացված արևելյան Դոնբասի շրջանից, որ ՆԱՏՕ-ն վերադառնա 1997 թվականից առաջ ունեցած դիրքորոշմանը, այսինքն՝ զորքերի դուրսբերմանը Լեհաստանից և Բալթյան երկրներից, և որ Ֆինլանդիան դուրս գա դաշինքից:
Ուկրաինայի պաշտպանության հարցերով կոնտակտային խումբը, որը հայտնի է նաև որպես «Ռամշտայն» խումբ, ավելի քան 50 երկրներից (ներառյալ ՆԱՏՕ-ի բոլոր 32 անդամները) բաղկացած կոալիցիա է, որը համակարգում է Ուկրաինային տրամադրվող ռազմական օգնությունն ու պաշտպանական աջակցությունը։
Երեքշաբթի օրը կայացած հանդիպումն անցնում է Ուկրաինայի քաղաքացիական ենթակառուցվածքների վրա Ռուսաստանի կողմից իրականացվող շարունակական ու ինտենսիվ հարձակումների ֆոնին։ Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկին կիրակի օրը հայտնել է, որ անցած շաբաթվա ընթացքում Մոսկվան երկրի ուղղությամբ արձակել է 2300 անօդաչու թռչող սարք (ԱԹՍ) և 15 հրթիռ։
ՆԱՏՕ-ի երկու դիվանագետների և իրավիճակին ծանոթ մեկ այլ աղբյուրի փոխանցմամբ՝ ի պատասխան սրան՝ դաշնակիցները, ըստ երևույթին, կհայտարարեն նոր ֆինանսավորման և սպառազինության տրամադրման մասին։ Դրանց թվում են ռուսական ռեակտիվ ԱԹՍ-ները չեզոքացնելուն ուղղված միջոցներ, օրինակ՝ F-16 կործանիչներից արձակվող 20 մմ տրամաչափի զինամթերք։ Տեղեկատվությունը տրամադրած անձինք ցանկացել են մնալ անանուն՝ այս զգայուն թեմայի շուրջ ազատորեն խոսելու համար։
Ըստ կառավարական ներքին փաստաթղթերի՝ Բեռլինը Վաշինգտոնի հետ բանակցում է նաև սպառազինության մեկ այլ գործարքի շուրջ, որի համաձայն Ուկրաինային կփոխանցվեն PAC-3 Patriot համակարգի 10-ից պակաս հրթիռ-ինտերցեպտորներ։ Ակնկալվում է, որ գործարքը կավարտվի մինչև տարեվերջ։
Երեքշաբթի օրը Բրյուսել ժամանելիս՝ Գերմանիայի պաշտպանության նախարար Բորիս Պիստորիուսը հայտարարեց, որ Գերմանիան 300 միլիոն եվրո կհատկացնի Ուկրաինային տրամադրվող նոր ռազմական օգնության համար, ինչպես նաև կմատակարարի նոր ռադարներ՝ Կիևի դիտարկման և հսկողության հնարավորությունները մեծացնելու նպատակով։
Հատակին հասած պաշարներ
Սակայն նոր խոստումները նաև քողարկում են Ուկրաինային ցուցաբերվող աջակցությունը զգալիորեն ավելացնելու հարցում դաշնակիցների նվազող ցանկությունը։
Այս տարի ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցների կողմից տրամադրվող ռազմական օգնությունը 7 միլիարդ եվրոյով պակաս է 70 միլիարդ եվրոյի խոստացված ծավալից։ Նրանք նաև չեն հասնի մեկ այլ նպատակային ցուցանիշի՝ 12-ից 15 միլիարդ դոլար հայթայթելուն, որը նախատեսված էր PURL մեխանիզմի միջոցով ամերիկյան զենք գնելու համար։ Այս մեխանիզմը ստեղծվել էր այն բանից հետո, երբ Թրամփի վարչակազմի օրոք նոր օգնության տրամադրումը կրճատվել էր։
«Մենք պետք է լրացնենք այդ բացը, — հավելեց Գետմանչուկը։ — Մենք կոչ ենք անում մեր գործընկերներին վճարել այն փաթեթների դիմաց, որոնք արդեն առաջարկել է ԱՄՆ-ը»։
ՆԱՏՕ-ի 31 անդամ երկրներից 29-ը (չհաշված ԱՄՆ-ը) հայտնել են, որ կմասնակցեն PURL-ին։ ՆԱՏՕ-ի երկու դիվանագետների խոսքով՝ միայն Իտալիան և Ֆրանսիան չեն միացել դրան։ Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկը ուրբաթ օրը հայտարարեց, որ Վարշավան կդադարեցնի նոր օգնության տրամադրումը PURL-ի շրջանակներում՝ 100 միլիոն դոլար վճարելուց հետո։
ՆԱՏՕ-ի մի պաշտոնյա հայտնեց, որ իրենք «վստահ են», թե դաշինքը կկարողանա սկսել PURL-ի հաջորդ փաթեթի ֆինանսավորումը երեքշաբթի օրը կայանալիք հանդիպումից հետո՝ պայմանով, որ կփակվի պայմանագրային մատակարարումների համար անհրաժեշտ 1,9 միլիարդ դոլարի պակասուրդը։
Կիևի տնտեսագիտության դպրոցի պաշտպանական ծրագրերի ղեկավար, Ուկրաինայի ծովային հետևակի նախկին սերժանտ Եվգենի Մալիկը նշեց, որ ֆինանսավորման պակասը այս ձմռանը անմիջական խնդիրներ կառաջացնի ռազմաճակատում։ «Մենք կունենանք ավելի շատ կորուստներ մեր կողմից և կկորցնենք տարածքներ», — ասաց նա։
Կիևը նաև բախվում է հակաօդային պաշտպանության միջոցների պակասի։ Զելենսկին անցյալ շաբաթ հայտնեց, որ Ուկրաինան դաշնակիցներից խնդրում է զինամթերք Patriot հակահրթիռային համակարգերի, NASAMS զենիթահրթիռային համակարգերի և F-16 կործանիչների համար։
Պետական աջակցությամբ գործող «Ռազմավարական հետազոտությունների ազգային ին Ներկայումս այն ԱՄՆ-ից ամսական ստանում է մոտ մեկ տասնյակ միավոր։
Ուկրաինայի նախագահն առաջարկել է, որ եվրոպական դաշնակիցները փոխանակեն իրենց տրամադրության տակ եղած «Patriot» համակարգի 10-ից 30 հրթիռ-ինտերցեպտոր՝ դրանք ապագայում ստանալիք մատակարարումներով փոխհատուցելու պայմանով։ Այս առաջարկը մաս է կազմում մի նոր գործարքի, ըստ որի՝ ԱՄՆ-ն Ուկրաինային կվաճառի մինչև 500 միավոր PAC-3 հրթիռ, որոնց ձեռքբերումը կֆինանսավորեն այլ դաշնակիցներ։ Հայտնի է, որ Եվրոպայում «Patriot» համակարգեր ունեն Շվեդիան, Գերմանիան, Իսպանիան, Հունաստանը, Ռումինիան, Լեհաստանը և Նիդերլանդները։
Չնայած ուժեղ ճնշմանը՝ այդ մայրաքաղաքներից շատերը հրաժարվել են տրամադրել իրենց ունեցած պաշարները։ ՆԱՏՕ-ի երկու դիվանագետների խոսքով՝ որոշ երկրներ թերահավատորեն են վերաբերվում փոխանակման տարբերակին, քանի որ ԱՄՆ-ից նոր մատակարարումները կհասնեն միայն մի քանի տարի անց։
«Յուրաքանչյուր դաշնակից փորձում է հավասարակշռություն գտնել Ուկրաինայի հրատապ կարիքների և սեփական անվտանգության ապահովման միջև, — նշեց դիվանագետներից մեկը։ — Այս պահին սեփական պաշարները սպառելը՝ հիմնվելով ապագայում դրանք համալրելու խոստման վրա, բոլորի համար ընդունելի տարբերակ չէ»։
Սակայն Կիևը պնդում է, որ դաշնակիցները պետք է հնարավորինս մեծ ջանքեր գործադրեն և ռեսուրսներ տրամադրեն, հատկապես որ մոտենում է խաղաղ բանակցությունների հաջորդ փուլը։
«Ներկայում մենք ռազմական առումով ամենաուժեղ դիրքերում ենք, սակայն Patriot համակարգերի պակասի պատճառով չենք կարողանում դա վերածել բանակցային ամենաուժեղ դիրքի, — ասաց Հետմանչուկը։ — Մեզ անհրաժեշտ է այն ամենը, ինչ դաշնակիցները կարող են տրամադրել»։


Բաց մի թողեք
Բրյուսելը Ուկրաինայի համար նախապատրաստում է 45 միլիարդ եվրոյի վարկ, որը, ըստ նրա, կմարի Ռուսաստանը
Ուկրաինական հանգուցալուծում պահանջող իրավիճակ․ արդյո՞ք Լը Պենը կայցելի Զելենսկուն, թե՞ Զելենսկին՝ Լը Պենին
Ես մասնակցեցի ԵՄ ընտրական քննությանը. Ահա թե ինչպես անցավ այն