ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը և Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը առևտրային համաձայնագիր են ստորագրել 2025 թվականի հուլիսին։
Եվրոպացի բանակցողները երեքշաբթի երեկոյան համաձայնության են եկել իրականացնել անցյալ ամռանը ԱՄՆ-ի հետ կնքված վիճահարույց առևտրային համաձայնագիրը։ Սակայն, շոտլանդական Թըրնբերի քաղաքում ստորագրված համաձայնագիրը մնում է փխրուն, քանի դեռ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը շարունակում է օգտագործել սակագները որպես քաղաքական ճնշման գործիք։
Դիվանագետներն ու Եվրախորհրդարանի պատգամավորները երեքշաբթի երեկոյան համաձայնության են եկել իրականացնել վիճահարույց ԵՄ-ԱՄՆ համաձայնագիրը, որը վերացնում է Եվրոպա ներմուծվող ամերիկյան արդյունաբերական ապրանքների մեծ մասի վրա դրված մաքսատուրքերը։
Բանակցություններն ավարտվել են երկու շաբաթ անց այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը սպառնացել է 25% սակագներ սահմանել ԵՄ ավտոմեքենաների վրա, եթե եվրոպացիները չկատարեն Թրամփի և Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի կողմից անցյալ ամռանը Շոտլանդիայի Թըրնբերի քաղաքում կնքված համաձայնագիրը մինչև հուլիսի 4-ը։
Այսպես կոչված «Թըրնբերիի համաձայնագիրը», որը Եվրախորհրդարանի պատգամավորների կողմից քննադատվել է որպես անհավասարակշիռ, ԵՄ ապրանքների վրա ԱՄՆ սակագները բարձրացնում է մինչև 15%։
«ԵՄ-ն և Միացյալ Նահանգները ունեն աշխարհի ամենամեծ և ամենաինտեգրված տնտեսական հարաբերությունները: Կայուն, կանխատեսելի և հավասարակշռված տրանսատլանտյան գործընկերության պահպանումը բխում է երկու կողմերի շահերից», – ասաց Կիպրոսի առևտրի նախարար Մայքլ Դամիանոսը՝ հավելելով. «Այսօր Եվրամիությունը կատարում է իր պարտավորությունները»:
Եվրախորհրդարանի պատգամավորները մի քանի շաբաթ սառեցված էին պահել գործարքը՝ այս տարվա սկզբին Գրենլանդիայի վերաբերյալ Թրամփի սպառնալիքներից հետո: Նրանք նաև կասեցրեցին այն, երբ ԱՄՆ-ն ընդունեց նոր սակագներ՝ Գերագույն դատարանի որոշումից հետո, որը անօրինական էր ճանաչել Սպիտակ տան կողմից Թրամփի իշխանության վերադառնալուց հետո սահմանված սակագները:
Ամերիկացիներից պարզաբանումներ պահանջելով՝ ԵՄ օրենսդիրները վերջապես համաձայնեցին բանակցություններ սկսել ԵՄ Կիպրոսի նախագահության հետ՝ ներկայացնելով ԵՄ անդամ պետությունները, այն բանից հետո, երբ հանձնաժողովը վստահեցրեց նրանց, որ ԱՄՆ-ն կպահպանի համաձայնագրի իր կողմը և կսահմանափակի իր սակագները 15%-ով, ինչպես պայմանավորված էր:
ԵՄ-ԱՄՆ փխրուն հարաբերություններ
Այնուամենայնիվ, ԵՄ-ԱՄՆ հարաբերությունները մնում են փխրուն, և Բրյուսելում մտահոգություն կա, որ ԱՄՆ վարչակազմը դեռ կարող է մաքսատուրքեր օգտագործել ԵՄ-ի վրա քաղաքական ճնշում գործադրելու համար, եթե դաշինքը չբավարարի Սպիտակ տան պահանջները այլ հարցերի վերաբերյալ։
Երկու շաբաթ առաջ ԵՄ մեքենաների վերաբերյալ Թրամփի սպառնալիքները թիրախավորել են նաև Գերմանիային, որի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը քննադատել է Իրանում ամերիկացիների կողմից Իսրայելի հետ միասին սկսված պատերազմը։
Թրամփը բազմիցս կոչ է արել եվրոպական երկրներին նավեր տեղակայել՝ Հորմուզի նեղուցի անվտանգությանը նպաստելու համար, քայլ, որը եվրոպացիները դժկամությամբ են արել։
Շատ անհամաձայնություններ նույնպես շարունակում են լարվածություն առաջացնել ԵՄ-ԱՄՆ հարաբերություններում՝ Ուկրաինայի, այդ թվում՝ վերջերս ԱՄՆ-ի կողմից ռուսական նավթի գնումներ թույլատրող պատժամիջոցներից ազատման երկարաձգման և ՆԱՏՕ-ի շուրջ, որից Թրամփը բազմիցս սպառնացել է դուրս գալ։
Երեքշաբթի երեկոյան Եվրախորհրդարանի պատգամավորները փորձեցին ապահովել համաձայնագիրը՝ պայմաններ կցելով, վտանգելով ԱՄՆ-ի զայրույթը՝ լրացուցիչ դրույթներով, որոնց հետ Վաշինգտոնը համաձայն չէր։
Թըրնբերիի համաձայնագրի համաձայն՝ ԵՄ-ն նաև պարտավորվել է մինչև 2028 թվականը Միացյալ Նահանգների ռազմավարական ոլորտներում ներդնել 600 միլիարդ դոլար և գնել 750 միլիարդ դոլարի ամերիկյան էներգիա։
Բաց մի թողեք
ԵՄ-ն համաձայնության է եկել Թրամփի առևտրային համաձայնագրի շուրջ
Բարձր ռիսկեր, թակարդներ և մերժումներ. Ռուսաստանի հետ բանակցություններում ԵՄ դեսպանը կանգնած է դժոխային աշխատանքի առջև
Վիեննական մելանժ. պաշտպանության հարցում Ավստրիան ուրվագծում է չեզոքության և եվրոպական անվտանգության միջև ընկած ճանապարհը