Նիկոլ Փաշինյանի պարզաբանումներից հետո Շաքիի դեպքը բացեց սահմանային անվտանգության շատ ավելի խորը խնդիր։ Ադրբեջանցի զինծառայողի դեպքը բացահայտեց շատ ավելի մեծ խնդիր՝ Հայաստանի սահմանային անվտանգության իրական վիճակը, պետական արձագանքի արդյունավետությունը և խաղաղության քաղաքականության գործնական ամրությունը։
Փաշինյանի խոսքով՝ Ադրբեջանը նախապես տեղեկացրել էր զինծառայողի անհետացման մասին, և երկու կողմերի ծառայությունները օրեր շարունակ որոնումներ էին իրականացրել, այդ թվում՝ դրոններով։ Հայկական կողմը հաստատված տեղեկություն չի ունեցել, որ նա արդեն Հայաստանում է։ Բայց Մուսաևը հասցրել էր հասնել Շաքի, մտնել բնակելի տուն և այնտեղ, զինված ավտոմատով, ծանր վիրավորել տանտիրուհուն։ Հենց այս փաստն է միջադեպը դարձնում սահմանային անվտանգության լուրջ խնդիր։
Զինվորի իրական նպատակը պետք է պարզի քննությունը։ Բայց պետական անվտանգության տեսանկյունից հիմնական փաստն արդեն հայտնի է․ զինված մարդը հատել է սահմանը, անցել զգալի ճանապարհ և հասել բնակավայր՝ առանց ժամանակին հայտնաբերվելու։ Շաքիի դեպքը ցույց տվեց, որ խաղաղությունը միայն քաղաքական պայմանավորվածություն չէ։ Այն պետք է պաշտպանված լինի սահմանին, ապահովված լինի ներսում և զգացվի մարդկանց առօրյա անվտանգության մեջ։
Խաղաղության մասին պայմանավորվածություններից հետո սկսվում է ամենաբարդ փուլը՝ դրանք աշխատող անվտանգության համակարգի վերածելը։ Սահմանային վերահսկողությունը, ծառայությունների արագ կապը և բնակիչների ժամանակին իրազեկումը այստեղ առանցքային են։ Շաքիի դեպքը ցույց տվեց, որ այս մեխանիզմներում դեռ բացեր կան։
Փաշինյանը շեշտում է, որ իշխանությունները հաստատված տեղեկություն չունեին զինծառայողի՝ Հայաստան անցնելու մասին։ Բայց անվտանգության տեսանկյունից հենց անորոշությունն էր պահանջում ավելի մեծ զգուշություն։ Սահմանամերձ բնակավայրում զինված մարդու հնարավոր ներկայությունն արդեն բավարար հիմք էր բնակիչներին զգուշացնելու և պաշտպանական միջոցներն ուժեղացնելու համար։
Բնակչությանը զգուշացնելը խուճապ տարածել չէ։ Սահմանամերձ համայնքում դա անվտանգության նվազագույն պահանջն է։ Շաքիի դեպքը նաև ցույց տվեց, որ Երևանն ու Բաքուն արդեն ունեն սահմանային միջադեպերի շուրջ աշխատանքային կապ։ Ադրբեջանը տեղեկացրել էր զինծառայողի անհետացման մասին, ծառայությունները կապի մեջ էին, որոնումներ էին իրականացվում։
Այս կապը կարևոր ձեռքբերում է, բայց այն դեռ պետք է վերածվի գործող համակարգի։ Սահմանին անհետացած զինծառայողը, կրակոցը կամ հնարավոր ներթափանցումը չպետք է ամեն անգամ կառավարվեն առանձին որոշումներով։ Պետք են նախապես համաձայնեցված ընթացակարգեր, արագ տեղեկատվության փոխանակում և բնակչության պաշտպանության հստակ կանոններ։
Մուսաևի գործը նաև իրավական հստակություն է պահանջում։ Հայաստանի տարածքում կատարված ենթադրյալ հանցագործությունը պետք է քննվի Հայաստանի օրենքներով։ Նրա վերադարձի հարցը հայ գերիների խնդրին կապելը կարող է երկու տարբեր գործընթացներ դարձնել փոխանակման առարկա և վտանգավոր նախադեպ ստեղծել։
Հայ գերիների վերադարձը պետք է ունենա իր առանձին հումանիտար և քաղաքական ընթացքը։ Շաքիի ավելի մեծ դասը սահմանին է։ Հայաստան–Ադրբեջան խաղաղությունը դեռ կառուցվում է պատերազմի ժառանգություն կրող տարածքում, և քաղաքական պայմանավորվածություններն այստեղ բավարար չեն։
Դրանք պետք է ամրացվեն վերահսկվող սահմանով, արագ գործող ծառայություններով, իրազեկված համայնքներով և միջադեպերի կառավարման մշտական մեխանիզմով։ Խաղաղության ամրությունը չափվում է ոչ թե հայտարարություններով, այլ պետության կարողությամբ՝ պաշտպանելու իր սահմանն ու իր քաղաքացիներին։
Բաց մի թողեք
Արդյոք արդեն շատ չե՞նք ուշանում, սա է հարցը․ Ծառուկյան
Ընդունելի՞ է Հայաստանի տարածքով անցնող հաղորդակցության նկատմամբ ռուսական վերահսկողական դերակատարությունը, թե ոչ
ՔՊ պատգամավորները պարգևավճար ստանում են, գործի չեն գալիս