ՄԱԿ-ի պարենային օգնության ղեկավարը զգուշացնում է, որ զարգացման կրճատումների պատճառով վտանգված են ԵՄ-ի «վստահությունն» ու «լծակները»

Եվրոպական երկրները քննարկում են ԵՄ-ի կողմից առաջարկվող միջազգային օգնության բյուջեի զգալի կրճատման հարցը։

ԵՄ-ի մարդասիրական օգնության բյուջեի կրճատումը վտանգում է դաշինքի գերիշխանությունն ու ազդեցությունը միջազգային քննարկումներում, զգուշացրել է աշխարհի ամենամեծ պարենային օգնության կազմակերպության ղեկավարը։

Քանի որ Եվրոպայի առաջնորդները վիճում են այն մասին, թե որքանով են պատրաստ ֆինանսավորել ԵՄ-ն և դրա ծրագրերը հաջորդ յոթ տարվա բյուջեում, գլոբալ զարգացման սկզբնական ֆինանսավորման ծրագրերն արդեն կրճատվել են։

ԵՄ Խորհրդի Իռլանդիայի ռոտացիոն նախագահության կողմից ներկայացված վերջին փոխզիջումային դիրքորոշումը «Գլոբալ Եվրոպա» ծրարից, որը ֆինանսավորում է զարգացումը և արտաքին օգնությունը, կհանի 38 միլիարդ եվրո՝ այն կրճատելով մոտավորապես 17%-ով՝ մինչև 177 միլիարդ եվրո։

«Եվրոպական հանձնաժողովը մնացել է կանխատեսելի դոնոր այն դեպքում, երբ մյուսները կրճատել են ֆինանսավորումը», — ասել է ՄԱԿ-ի Պարենի համաշխարհային ծրագրի (ՊՀԾ) ղեկավարի պաշտոնակատար Կարլ Սկաուն։ Նա հավելել է, որ սա Եվրոպային ապահովել է «մեծ վստահություն, զգալի կապիտալ և լուրջ ազդեցության լծակներ միջազգային համակարգում»։

Այդ ազդեցությունն օգնել է ԵՄ-ին ձևավորել ՊՀԾ-ի առաջնահերթությունները, այդ թվում՝ 2026–2029 թթ. ռազմավարական ծրագրում ամրագրել հանձնառություններ՝ ուղղված գենդերային հավասարությանը, կլիմայական գործողություններին և խոցելի խմբերի պաշտպանությանը։

Սկաուն զգուշացրել է, որ այժմ Բրյուսելը վտանգում է կորցնել այդ առավելությունը։

«Ցավալի կլինի նաև կորցնել այն ուժը, որից օգտվում է Եվրոպան», — նշել է նա՝ կոչ անելով ԵՄ-ին պահպանել իր «հավակնոտ բյուջեն»։ Նա ընդգծել է, որ պաշտպանական ոլորտին ուղղվող միլիարդների համեմատ՝ մարդասիրական օգնության ծավալները «չնչին» են։

ԵՄ-ի ներդրումների կրճատման շուրջ քննարկումները տեղի են ունենում այնպիսի ժամանակահատվածում, երբ այլ միջազգային դերակատարներ նույնպես կրճատել են գլոբալ զարգացմանն ուղղված իրենց բյուջեները։

Ըստ պաշտոնական տվյալների՝ վերջին երկու տարվա ընթացքում Պարենի համաշխարհային ծրագրի գլոբալ ֆինանսավորումը նվազել է 40%-ով։ Կազմակերպության խոշորագույն դոնորը՝ Միացյալ Նահանգները, նախագահ Դոնալդ Թրամփի օրոք՝ 2025 թվականին, կրկնակի կրճատել է իր ներդրումները՝ նախորդ տարվա համեմատ։ Գերմանիան, Ֆրանսիան և Միացյալ Թագավորությունը նույնպես սահմանափակել են իրենց ֆինանսական հատկացումները։

Օգնության աննախադեպ պահանջարկ

Կազմակերպության ֆինանսավորման կրճատումները տեղի են ունենում մի ժամանակահատվածում, երբ դրա ծրագրերի նկատմամբ պահանջարկն ավելի մեծ է, քան երբևէ։ Ըստ Պարենի համաշխարհային ծրագրի (WFP) կանխատեսումների՝ այս տարի մինչև 363 միլիոն մարդ կարող է բախվել պարենային սուր անապահովության․ սա գրեթե 90%-ով ավելին է, քան 2021 թվականին։

«Մենք տեսնում ենք ֆինանսավորման կրճատումների հետևանքները, որոնց այժմ բախվում ենք։ Դրանք մարդկային ողբերգություններ են, քանի որ մենք կրճատում ենք կանանց և երեխաներին ուղղված պարենային ծրագրերը։ Առանց մեր աջակցության՝ Հարավային Սուդանում, Աֆղանստանում և Սոմալիում նրանք կարող են մահանալ՝ ֆինանսավորման այս խորը կրճատումների պատճառով», — ասաց Սկաուն։

Սկաուի խոսքով՝ աշխարհի պարենային օգնության խոշորագույն գործակալությունն այժմ կանգնած է միջոցների վտանգավոր պակասի առջև և ստիպված է կատարել «անհնարին ընտրություններ», օրինակ՝ «ընտրություն կատարել սովահար մարդկանց միջև»։ Ավելին, պատերազմները, ծայրահեղ եղանակային պայմանները, «Էլ Նինյո»-ի (El Niño) սպառնալիքը և համաշխարհային առևտրային ուղիների խափանումներն ավելի են խորացնում սովի ճգնաժամն ամբողջ աշխարհում։

Որոշ պաշտոնյաներ նախկինում զգուշացրել էին, որ զարգացմանն ուղղված օգնության կրճատումները կարող են խթանել դեպի Եվրոպա միգրացիայի աճը՝ մի երևույթ, որը Բրյուսելը փորձում է զսպել։

«Ես դա որպես հիմնական փաստարկ չէի ներկայացնի, սակայն հստակ կապ գոյություն ունի», — ասաց Սկաուն։ «Եվ եթե դա է պահանջվում Հարավային Սուդանում կյանքեր փրկելու համար անհրաժեշտ ռեսուրսները ձեռք բերելու համար, ապա՝ թող այդպես էլ լինի», — հավելեց նա։

Սինդի Մաքքեյնի հեռանալուց հետո Սկաուն զբաղեցնում է Պարենի համաշխարհային ծրագրի ղեկավարի պաշտոնակատարի պաշտոնը։ Նախատեսվում է, որ հոկտեմբերի վերջին նա իր լիազորությունները կփոխանցի Լյուկ Լինդբերգին։