Եվրոպական հանձնաժողովի նախկին անդամ և Ֆրանսիայի նախկին վարչապետը նշել է, որ եթե Մեծ Բրիտանիայի վարչապետը նախաձեռնի ԵՄ-ին վերամիանալու գործընթացը, ապա Միացյալ Թագավորությանը «կողջունեն, սակայն որոշակի պայմաններով»։
ՓԱՐԻԶ — Ըստ ԵՄ-ի՝ Brexit-ի հարցերով նախկին գլխավոր բանակցող Միշել Բարնիեի՝ նախքան Եվրոպական միության հետ ավելի սերտ հարաբերությունների ձգտելը, Էնդի Բեռնհեմը պետք է ներգրավի Մեծ Բրիտանիայի խորհրդարանին։
Բարնիեն, ով ավելի քան չորս տարի ներկայացնում էր ԵՄ-ն Brexit-ի շուրջ լարված բանակցություններում, ասել է, որ միությունից դուրս գալը «բրիտանացի ժողովրդի ինքնիշխան որոշումն էր, ուստի բանակցությունների վերսկսումը նույնպես պետք է լինի Միացյալ Թագավորության ինքնիշխան որոշումը»։
«Էնդի Բեռնհեմը և նրա կառավարությունը պետք է հստակեցնեն իրենց մտադրությունները և քննարկեն դրանք Համայնքների պալատում ու Լորդերի պալատում», — ասել է նա՝ նկատի ունենալով Մեծ Բրիտանիայի վարչապետին։
Թեև Բեռնհեմը հայտարարել է, որ Միացյալ Թագավորությունը հավատարիմ կմնա Լեյբորիստական կուսակցության 2024 թվականի նախընտրական ծրագրի դիրքորոշմանը, որը ենթադրում է միության մաքսային միությունից և միասնական շուկայից դուրս մնալը, վերջին շաբաթներին նա ակնարկել է, որ ապագայում պատրաստ է անցնել այդ «կարմիր գծերը»՝ ընդհուպ մինչև ԵՄ-ին վերամիանալու լայնածավալ նախաձեռնություն։
Այդ հայտարարությունը աշխուժացրեց Brexit-ի շուրջ բանավեճը և բարձրացրեց նոյեմբերի 20-ին նախատեսված Մեծ Բրիտանիա-ԵՄ գագաթնաժողովի կարևորությունն ու նշանակությունը։ Եվրոպացի առաջնորդները, այդ թվում՝ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը և Իսպանիայի վարչապետ Պեդրո Սանչեսը, ողջունեցին Brexit-ի գործընթացը հետ շրջելու ծրագիրը, իսկ Brexit-ի հակառակորդները, օրինակ՝ խորհրդարանի անդամ Էմիլի Թորնբերին, կոչ արեցին, որ ԵՄ-ին վերամիանալու հարցը ներառվի Լեյբորիստական կուսակցության հաջորդ նախընտրական ծրագրում։
Սակայն Բարնիեն, ում բրիտանական աջակողմյան տաբլոիդները հաճախ ներկայացնում էին ծաղրանկարներում որպես «Եվրոպայի ամենավտանգավոր մարդը» կամ անվանում էին «Դոկտոր Ոչ» (Dr. No)՝ բրիտանական պահանջներին զիջելուց հրաժարվելու պատճառով, նշեց, որ դեռ շատ վաղ է տոնել Մեծ Բրիտանիայի վերադարձը։
Նա նաև ընդգծեց, որ նույնիսկ եթե բրիտանացիները հստակեցնեն ապագայում վերամիանալու իրենց մտադրությունը, նրանք պետք է լավ գիտակցեն, թե որքան երկար և «չափազանց բարդ» է լինելու անդամակցության իրավական, բյուրոկրատական և քաղաքական լաբիրինթոսով անցնելու գործընթացը՝ մի ճանապարհ, որի խճճված հանգույցները քանդելու վրա ինքը տարիներ է ծախսել։
«Երբ բրիտանացիները դուրս եկան Եվրոպայից… նրանք դուրս եկան 600 միջազգային համաձայնագրերից», — ասաց նա։
«Բարի վերադարձ, բայց կան որոշակի պայմաններ», — հավելեց Բարնիեն։
Ոչ թե «ընտրովի մոտեցում» (à la carte)
Սթենֆորդի տնտեսական քաղաքականության հետազոտությունների ինստիտուտի փորձագետների գնահատմամբ՝ Brexit-ի պատճառով վերջին մոտ 10 տարվա ընթացքում ՀՆԱ-ի աճը նվազել է 6-8%-ով։ Մեծ Բրիտանիայում ԵՄ-ին վերամիանալու հանրային աջակցությունը բավականին բարձր է. YouGov-ի հարցման համաձայն՝ հարցվածների 59%-ը կողմ է վերադարձին, մինչդեռ 32%-ը ցանկանում է մնալ դուրս։
Սակայն, ինչպես բացատրեց Բարնիեն, քվեարկության արդյունքը հետ շրջելը հեշտ չէ։ Քաղաքական տեսանկյունից՝ որոշ պատգամավորներ, ովքեր ներկայացնում են երկրի այն շրջանները, որտեղ ընտրողները կողմ էին քվեարկել ԵՄ-ից դուրս գալուն, հայտարարել են, որ սխալ կլ Այնուամենայնիվ, չնայած իր նախազգուշացումներին՝ Բարնիեն, ով երկրի վարչապետի պաշտոնում կարճատև պաշտոնավարումից հետո այժմ Ֆրանսիայի օրենսդիր մարմնի անդամ է, ասաց, որ միշտ էլ «ափսոսացել է» ԵՄ-ից դուրս գալու Մեծ Բրիտանիայի որոշման համար։
«Brexit-ը «պարտվող-պարտվող» (lose-lose) իրավիճակ էր, և ես կցանկանայի, որ մենք ինչ-որ կերպ ստեղծենք «շահող-շահող» (win-win) իրավիճակ», — ասաց նա։
Նրա խոսքով՝ Միացյալ Թագավորությունը «շատ լավ գիտի» այն պայմանները, որոնք ենթադրում են միասնական շուկային, մաքսային միությանը կամ ԵՄ-ին անդամակցելը։
«Միասնական շուկան «ըստ ճաշակի ընտրելու» (à la carte) հնարավորություն չի տալիս», — նշեց նա՝ նկատի ունենալով միասնական շուկան, որը թույլ է տալիս ապրանքների, ծառայությունների, կապիտալի և մարդկանց ազատ տեղաշարժը անդամ երկրների միջև։ Մաքսային միության համաձայնագրերը (ինչպիսիք ԵՄ-ն ունի Թուրքիայի և Անդորրայի հետ) վերացնում են ներքին առևտրի շրջանակում ապրանքների մաքսատուրքերը և սահմանում են միասնական սակագներ՝ դրսից ներկրվող ապրանքների համար։ Սակայն մաքսային միության և միասնական շուկայի այն անդամները, որոնք ԵՄ-ի մաս չեն կազմում, չեն կարող քվեարկել եվրոպական օրենսդրության վերաբերյալ, որը սահմանում է գործող կանոնները։
Ժամանակը սպառվում է
Նախքան ԵՄ-ին անդամակցելու նման կարևոր հարցերին անցնելը, Բերնհեմը պետք է հասցնի կնքել մի շարք ոչ այնքան աղմկահարույց համաձայնագրեր՝ մինչև նոյեմբերի 20-ին կայանալիք հանդիպումը։ Այդ համաձայնագրերի շուրջ բանակցությունները, որոնք վերաբերում են պարենային ապրանքների առևտրին, ածխածնային շուկաներին և երիտասարդների համար նախատեսված վիզային հարցերին, սկսել էր նրա նախորդը՝ Քիր Սթարմերը։
Գագաթնաժողովը «վկայում է այն նոր դինամիկայի մասին, որին նպաստում է վարչապետ Էնդի Բերնհեմի ցուցաբերած բացությունը», — ասաց Բարնիեն։
«Նախքան դաշինքին կրկին միանալու մասին խոսելը, կան բազմաթիվ ոլորտներ, որտեղ մենք կարող ենք համագործակցել Միացյալ Թագավորության հետ, — ասաց Բարնիեն։ — Մենք կարող ենք համագործակցել արտաքին քաղաքականության, պաշտպանության հարցերում… հնարավոր է նույնիսկ, որ Միացյալ Թագավորությունը ներգրավվի արհեստական բանականության ոլորտում մեր խոշոր ներդրումային ծրագրերում»։
«Այս բոլոր հնարավորությունները ներկայումս բաց են», — հավելեց նա։
Սակայն ոչ բոլոր թեմաների շուրջ է հեշտ եղել համաձայնության գալ։ Մինչ արտանետումների առուվաճառքի վերաբերյալ բանակցությունները գրեթե ավարտված են, երիտասարդների համար նախատեսված վիզաների հարցը լուծելն ավելի բարդ է ընթանում։ Միացյալ Թագավորությունը ցանկանում է սահմանափակել այն անձանց թիվը, ովքեր կարող են օգտվել նոր ծրագրից, մինչդեռ ԵՄ-ն պահանջում է, որ այդ ծրագիրը ներառի նաև բրիտանական համալսարաններում սովորող եվրոպացի ուսանողների ուսման վարձավճարների կրճատում։
Բանակցությունները դժվարացել են նաև բրիտանական կողմի այն պահանջների պատճառով, որոնք վերաբերում են «Made in Europe»-ի (եվրոպական արտադրության) հետ կապված ապագա կանոնակարգերին․ Բրյուսելը հայտարարում է, որ դեռևս չի կարող երաշխիքներ տրամադրել այդ հարցով։
Զգուշացնելով՝ Բարնիեն նշեց, որ եվրոպացիները պետք է ուշադրությամբ հետևեն, թե ինչ ուղղությամբ են զարգանում Միացյալ Թագավորության կանոններն ու կարգավորումները։
«Իրավիճակն ավելի կբարդանա, եթե բրիտանացիները շեղվեն եվրոպական կարգավորումներից։ Ներկայումս նրանք դա անելու իրավունք ունեն», — ասաց նա։
«Մենք պետք է շատ զգույշ գործենք», — հավելեց նա։
Բաց մի թողեք
Իտալիան ցանկանում է, որ ԵՄ անդամ երկրների մայրաքաղաքները պահպանեն վերահսկողությունը արտաքին քաղաքականության նկատմամբ
Ռումինիայի քաղաքական ճգնաժամում 6-ամսյա զինադադար է հաստատվում՝ նոր կառավարության ձևավորմամբ
AfD-ից Ալիս Վայդելը կներկայացնի ԵՄ-ի կրճատման ծրագիրը. Լուսանկար