25/09/2026

EU – Armenia

Դեղագործական ոլորտը մտահոգված է ԵՄ-ում շուկա դուրս գալու կանոններով և ԱՄՆ-ի դեղամիջոցների քաղաքականության հետ հնարավոր բախմամբ

Ոլորտի ներկայացուցիչները զգուշացնում են, որ դեղ արտադրողները կարող են ընդհանրապես հրաժարվել Եվրոպայում իրենց արտադրանքը շուկա հանելուց

ԵՄ-ի դեղագործական ոլորտի նոր օրենսդրությունը նպատակ ունի ավելի շատ դեղամիջոցներ հասանելի դարձնել ամբողջ միության տարածքում, սակայն ոլորտի ներկայացուցիչները զգուշացնում են, որ ԱՄՆ-ի՝ դեղամիջոցների գնագոյացման քաղաքականության հետ համակցվելու դեպքում այն ​​կարող է հակառակ ազդեցությունն ունենալ։

Եվրոպական դեղագործական ընդհանուր օրենսդրության (GPL) վերջնական տարբերակը, որը հրապարակվել է այս շաբաթ՝ երկարատև բանակցություններից և իրավական-լեզվաբանական վերջնական վերանայումից հետո, ԵՄ երկրներին նոր լիազորություններ է տալիս դեղագործական ընկերությունների նկատմամբ։ Այն թույլ է տալիս պահանջել, որ ԵՄ-ում հաստատված ցանկացած դեղամիջոց շուկա հանվի տվյալ երկրի ազգային շուկայում՝ հիմնվելով հրահանգի 59-րդ հոդվածի «մատակարարման պարտավորության» դրույթների վրա։

Նման պահանջի դեպքում ընկերությունը պարտավոր է «ներկայացնել գնագոյացման և փոխհատուցման հայտ, մասնակցել համապատասխան ազգային գնումների ընթացակարգերին կամ մշակել և իրականացնել շուկա դուրս գալու ծրագիր, որն ընդունելի կլինի տվյալ անդամ պետության համար»։

Եթե ընկերությունը պահանջից հետո երեք տարվա ընթացքում չկատարի այդ պահանջը, ապա «տվյալ դեղամիջոցի համար նախատեսված շուկայական պաշտպանությունը (…) չի գործի տվյալ անդամ պետությունում», ինչը նշանակում է, որ ազգային շուկա կարող է մուտք գործել ջեներիկ (նույն բաղադրությունն ունեցող, բայց ոչ բնօրինակ) դեղամիջոց առաջարկող մրցակից։

ԵՄ առողջապահության հարցերով հանձնակատար Օլիվեր Վարհեյին Euractiv-ին տված վերջին հարցազրույցում դրական է գնահատել այս միջոցառումը՝ որպես կենսունակ փոխզիջում, և նշել, որ «այս պարտավորությունն ունի իր սահմանափակումները»։

Այնուամենայնիվ, ոլորտի ներկայացուցիչներն ու վերլուծաբանները կարծում են, որ դա կարող է հետ պահել ընկերություններին ԵՄ-ում դեղամիջոցներ շուկա հանելու մտադրությունից։ Փոքր և միջին դեղագործական ընկերությունները ներկայացնող EUCOPE առև «Երբ մենք բանակցում էինք դեղագործական փաթեթի շուրջ, դա այլ միջավայր էր և այլ ժամանակ», – ասաց Նացը։

Դեղագործական ընկերությունները հաճախ զգուշացնում էին, որ կարող են ընդհանրապես չթողարկել դեղամիջոցներ Եվրոպայում, քան թե ռիսկի դիմեն ԱՄՆ-ում՝ իրենց ամենամեծ շուկայում, ավելի ցածր եկամուտներ ունենալու համար։ Դեղագործական խորհրդատու Նիլ Գրուբերտը սոցիալական ցանցերում իր գրառման մեջ նշել է, որ թողարկման պարտավորությունը կարող է ուժեղացնել այս ազդեցությունը. «Այս երկու միջոցառումները միասին, ըստ հաղորդումների, մեծացնում են արտադրողների թողարկման վերաբերյալ տատանումները Եվրոպայում։ Ընկերությունները մտահոգված են, որ եթե նրանք դիմեն ԵՄ-ում շուկայավարման թույլտվություն ստանալու համար, ցանկացած անդամ պետություն կարող է խնդրել իրենց դեղամիջոցին մուտք գործել։ Գնի շուրջ բանակցելը կարող է ազդել ԱՄՆ գնի վրա՝ առավել մատչելի գնի միջոցով»։

Նացը մատնանշեց մեկ այլ խնդիր. եթե ջեներիկը հասնում է այն երկիր, որտեղ նորարարական դեղամիջոցը չի թողարկվել, դա կարող է հանգեցնել զուգահեռ ներմուծման այլ երկրներ, որտեղ ապրանքանիշային դեղամիջոցը հասանելի է։ Եվ չնայած GPL-ը ներառում է նման իրավիճակները կանխելու դրույթներ, դրանք կարող են դժվար լինել կիրառել։

«Եթե ստեղծվի նման զուգահեռ առևտրային ուղի, շատ դժվար կլինի դուրս գալ շուկայից։ Եվ սա այն բանն է, որը մենք պետք է հաշվի առնենք», – ասաց Նացը։