Երբ վերլուծում ենք Մարին Լը Պենի, Ժան-Լյուկ Մելանշոնի, Էդուար Ֆիլիպի և Ռաֆայել Գլյուկսմանի ռազմավարական հաշվարկները։
ՓԱՐԻԶ — Անցած հանգստյան օրերին Ֆրանսիայում տեղի ունեցած թալանն ու անկարգությունները սպառնում են փոխել նախագահական մրցապայքարի պատկերը։
Ծայրահեղ աջերի առաջատար Մարին Լը Պենը փորձում է օգտվել ճգնաժամից՝ ներկայանալով որպես օրենքի և կարգուկանոնի թեկնածու, սակայն նրա համար ևս ռիսկեր կան։ Ընտրողներից շատերը նրան դիտարկում են որպես հասարակությունը խիստ պառակտող գործչի, ում հաղթանակը 2027 թվականին միայն կխորացնի այն ճեղքվածքները, որոնք ի հայտ եկան անկարգությունների ընթացքում։
Ծայրահեղ ձախերի առաջնորդ Ժան-Լյուկ Մելանշոնը, ով, ըստ կանխատեսումների, հաջորդ ընտրությունների երկրորդ փուլում կարող է մրցակցել Լը Պենի հետ, նույնպես զգուշավորություն է ցուցաբերում։ Մրցակիցները նրան մեղադրում են փողոցային զայրույթը խրախուսելու մեջ, որը վերաճել է թալանի և հրկիզումների։
Քաղաքական կենտրոնամետ ուժերի համար, որոնք ներկայումս դժվարին դրության մեջ են, ստեղծվել է հնարավորություն՝ ի վերջո ազդեցիկ դեր խաղալու ընտրապայքարում։ Սակայն դա հնարավոր կլինի միայն այն դեպքում, եթե նրանք կարողանան տարանջատվել նախագահ Էմանուել Մակրոնից, ում գործողությունները երկրում ծավալված վանդալիզմի ալիքին արձագանքելիս շատերի կողմից համարվում են անբավարար կամ ձախողված։
Ընդհանուր առմամբ, սա ընտրական գործընթացը մղում է դեպի անհայտ ջրեր։
«Եթե իսկական ճգնաժամ առաջանա, դժվար է ասել, թե դա ուր կտանի», — նշեց մի պահպանողական գործիչ, ով պարբերաբար շփվում է ծայրահեղ աջ «Ազգային միավորում» (National Rally) կուսակցության ներկայացուցիչների հետ։ Նա համաձայնեց խոսել այս թեմայի շուրջ՝ պայմանով, որ իր անունը չի հրապարակվի։
Ի՞նչ իրավիճակում են հայտնվում թեկնածուները։ Ահա քաղաքական տարբեր ճամբարների առաջատար թեկնածուների ռազմավարական հաշվարկները։
Մարին Լը Պենը՝ վերելքի փուլում
Մարին Լը Պենն այս իրավիճակից անմիջական օգուտ է քաղում։ Սա ընդունում են նույնիսկ նրա մրցակիցները։
Կենտրոնամետ-աջակողմյան հայացքներ ունեցող Եվրախորհրդարանի պատգամավոր Նատալի Լուազոն նշեց, որ այս շաբաթ օրվա անկարգությունները «ձեռնտու են ծայրահեղ աջերին»։ «Նրանք անգղների պես պտտվում են բռնության շուրջ», — ասաց նա հարցազրույցում։
Լը Պենն արդեն իսկ ներկայանում է որպես այլընտրանքային նախագահ․ կիրակի օրը նա հանդես եկավ ազգին ուղղված զուսպ ուղերձով՝ ներկայանալով որպես «խաղաղված Ֆրանսիայի» թեկնածու։
Նրա գլխավորած «Ազգային միավորում» կուսակցության նախագահ Ժորդան Բարդելլան ավելի սրեց հռետորաբանությունը բողոքի ակցիաների վերաբերյալ՝ ներկայացնելով իր կուսակցությունը որպես միակ ուժը, որն ի վիճակի է վերականգնել կարգուկանոնը, և միաժամանակ ուժեղացնելով թալանի հետ կապված մտահոգությունները։ Փարիզում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ նա հայտարարեց, որ անկարգությունների մասնակիցները «շուտով կսկսեն ներխուժել մարդկանց տները», հավելելով․ «Իշխանությունները փլուզվում են»։
Սակայն չափազանցված և երկարատև քաոսը կարող է հակառակ ազդեցությունն ունենալ մի կուսակցության համար, որին վաղուց համարում են քաղաքացիական անկարգություններ հրահրող ուժ։ Եվ այս թեման արդեն իսկ քննարկման առարկա է դարձել հենց «Ազգային միավորման» ներսում։
«Ոմանք ասում են՝ սա վկայում է այն մասին, որ եթե «Ազգային միավորումը» (National Rally) իշխանության գա, անկարգություններ կսկսվեն, — ասաց Բարդելլայի խորհրդականներից մեկը՝ Շառլ-Անրի Գալուան։ — Բայց ես դրան չեմ հավատում»։
Ըստ վերոնշյալ պահպանողական գործչի՝ անկայունության շրջանները կարող են հանգեցնել նրան, որ ֆրանսիացիները երես թեքեն հակահամակարգային գործիչներից և նախապատվությունը տան ավանդական, փորձառու քաղաքական գործիչներին։
«Արդյունքում կարող ենք ունենալ [Շառլ] դը Գոլի սցենարը Ելիսեյան դաշտերում», — նշեց պաշտոնյան՝ ակնարկելով, թե ինչպես Հինգերորդ հանրապետության առաջին նախագահը, 1958 թվականի՝ երկիրը ցնցած ճգնաժամից հետո, իշխանության եկավ՝ օժտված լրացուցիչ լիազորություններով։
Ժան-Լյուկ Մելանշոնը՝ պաշտպանողական դիրքերում
Ծայրահեղ ձախերի առաջնորդ Ժան-Լյուկ Մելանշոնը բարդ իրավիճակում է հայտնվել. նա ստիպված է հավասարակշռել՝ մի կողմից աջակցելով ցուցարարներին, իսկ մյուս կողմից՝ հեռու մնալով բռնությունից։
«Անհնազանդ Ֆրանսիա» (La France Insoumise) կուսակցությունը սատարել էր դպրոցականների բողոքի ակցիաները՝ նախորդելով անցած հանգստյան օրերի անկարգություններին, իսկ ծայրահեղ ձախ քաղաքական գործիչները ակտիվ դերակատարում են ունեցել ճանապարհների արգելափակումների ժամանակ՝ կա՛մ դատապարտելով ոստիկանության ենթադրյալ բռնությունները, կա՛մ էլ ուղղակիորեն աջակցելով ցուցարարներին։
Մելանշոնի և կենտրոնամետ ձախերի ներկայացուցիչ, Եվրախորհրդարանի պատգամավոր Ռաֆայել Գլյուկսմանի միջև առաջնորդության համար մղվող պայքարում ուշադրության կենտրոնում հայտնվեց հենց Մելանշոնը։
Սակայն այս հանգստյան օրերին տեղի ունեցած բռնությունները կարող են հանգեցնել ծայրահեղ ձախերի մեկուսացմանը, հատկապես այն բանից հետո, երբ կառավարությունն ու քաղաքական մրցակիցները նրանց մեղադրեցին անկարգությունները հրահրելու մեջ։ «Նրանք փորձեցին սրել իրավիճակը», — ասաց Լուազոն։
Ըստ «Cluster 17»-ի՝ անցկացրած հարցման տվյալների՝ 75-ամյա ծայրահեղ ձախ գործիչն արդեն իսկ Ֆրանսիայում ամենաշատ «մերժում» ստացող քաղաքական գործիչներից մեկն է։
Երկուշաբթի օրը Մելանշոնը փորձեց փոխել իրավիճակը՝ հակահարված տալով կառավարությանը։ Նա հայտարարեց, որ վարչապետն ինքն է «անկարգություններ» հրահրում՝ պնդելով, թե ծայրահեղ ձախ խմբավորումները փորձում են խափանել ընտրությունները։
Էդուար Ֆիլիպը՝ վերագործարկման որոնումներում
Կենտրոնամետ-աջ հայացքներ ունեցող նախագահի թեկնածու Էդուար Ֆիլիպի համար ևս անկարգությունները լավ լուր չեն։ Նա ստիպված է մեծ ջանքեր գործադրել՝ իրեն տարանջատելու իր նախկին ղեկավարից՝ նախագահ Էմանուել Մակրոնից, ում շատերը մեղադրում են ճգնաժամին համարժեք արձագանքելու անկարողության մեջ։ (Ֆիլիպը Մակրոնի պաշտոնավարման օրոք առաջին վարչապետն էր։)
Միաժամանակ, այս բողոքի ակցիաները կարող են նրա համար հնարավորություն դառնալ՝ դրսևորելու սեփական բնավորությունը և պատասխանելու այն քննադատներին, ովքեր կարծում են, թե նրա նախընտրական արշավին պակասում են եռանդն ու ոգեշնչումը։ Ֆիլիպը, ով ծայրահեղ աջերին հաղթելու հարցում ամենալավ դիրքերում գտնվող կենտրոնամետ թեկնածուն է, վերջին ամիսներին բախվել է վարկանիշի լճացման խնդրին և դժվարանում է առանձնանալ նախընտրական աղմկոտ գործընթացների ֆոնին։
Մակրոնից հեռանալը կարող է հենց այն լինել, ինչ նրան պետք է։
Ֆիլիպը կոշտ քննադատության ենթարկեց նախագահին այն բանից հետո, երբ վերջինս կիրակի օրը՝ հեռուստատեսային ուղիղ եթերում ունեցած ելույթի ժամանակ, որևէ կոնկրետ քայլ չհայտարարեց։ «Ես կնախընտրեի… որոշումներ և նախաձեռնություններ՝ կարգուկանոնը վերականգնելու համար, — գրել է նա առցանց հարթակում։ — Այս երկրին պետք է մեկը, ով կստանձնի ղեկավարումը»։
Սակայն նախկին վարչապետը ստիպված կլինի ավելի համարձակ քայլերի դիմել, եթե ցանկանում է իրական ազդեցություն ունենալ։
«Նա շատ նախագահական կեցվածք ունի, և դա նրան սազում է», — նշեց Մակրոնի նախարարներից մեկը, ով, ինչպես և այս նյութում հիշատակված մյուս անձինք, ցանկացավ մնալ անանուն՝ ավելի անկեղծ խոսելու համար։
«Բայց նա ոչինչ չի ասում։ Ո՞րն է նրա առաջարկած լուծումը։ Ինչո՞ւ նա չի ասում, որ անհրաժեշտ է արտակարգ դրություն հայտարարել»։
Ռաֆայել Գլյուքսմանը՝ հարձակման անցնելիս
Եվրախորհրդարանի պատգամավոր Ռաֆայել Գլյուքսմանի համար այս բողոքի ակցիաները լուրջ փորձություն են դարձել՝ հատկապես այն բանից հետո, երբ ամսվա սկզբին նա հաղթեց Սոցիալիստական կուսակցության ներկուսակցական ընտրություններում (փրայմերիզում) և դարձավ կենտրոնամետ-ձախ ուժերի նախագահի թեկնածուն։
Երկուշաբթի օրը Գլյուքսմանը փորձեց հանդես գալ Մելանշոնի դիրքորոշումից խիստ տարբերվող հայտարարությամբ՝ լրագրողներին ասելով, որ «անտանելի է… երբ թալանչիների ամբոխները հարձակվում են պետական խորհրդանիշների վրա»։
Նկատելով ծայրահեղ ձախերի առաջնորդի պաշտպանական զրահի վրա մի ճեղք՝ նա մեղադրեց «Անհնազանդ Ֆրանսիա» (France Unbowed) շարժման առաջնորդին նրանում, որ վերջինս ծառայում է որպես «ցատկահարթակ» Մարին Լը Պենի համար, ով էլ կդառնա «ստեղծված քաոսից օգտվողը»։
Սոցիալիստական կուսակցության ներկուսակցական ընտրություններում (փրայմերիզում) վստահ հաղթանակ տանելուց հետո Գլյուքսմանի վարկանիշն աճել է․ ըստ Elabe-ի վերջին հարցման՝ այն հասել է 15-16,5%-ի՝ մոտավորապես նույն մակարդակին, ինչ Մելանշոնինը և Ֆիլիպինը։
Սակայն վերոնշյալ նախարարը կանխատեսում է, որ Գլյուքսմանի վարկանիշի աճը շուտով կհասնի իր գագաթնակետին։
«Նա կարող է ընտրողներին խլել միայն Մելանշոնից, — ասաց նախարարը։ — Ձախ հայացքներ ունեցող ընտրողը կարող է քվեարկել աջերի օգտին, բայց աջ հայացքներ ունեցող ընտրողը մոտ ապագայում չի քվեարկի ձախերի օգտին»։
Էմանուել Մակրոնը՝ անկման ուղու վրա
Մակրոնին խիստ քննադատում են հեռուստատեսությամբ ազգին դիմելու և… բացարձակապես ոչինչ չհայտարարելու համար։
Կիրակի օրը Մակրոնը խոստացավ, որ անկարգությունների մասնակիցները, ովքեր «ավերածություններ» են գործել, պատասխանատվության կենթարկվեն, ինչպես նաև պահանջեց «հստակ պատասխաններ» տալ այն հարցին, թե ինչու բողոքի ակցիաները վերածվեցին բռնության։
«Գրողը տանի, սա լիակատար աղբ է», — ասաց կառավարության նախկին բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկը։
Մակրոնը ձևավորել է այնպիսի կերպար, իբրև թե ինքը վեր է կանգնած ընթացիկ բախումներից ու վեճերից, և երկուշաբթի օրը մեկնել է Մերձավոր Արևելք։ Սակայն բռնությանը չարձագանքելը կարող է ստվերել նրա իշխանության վերջին ամիսները։ «Նա կտրված է իրականությունից», — նշեց տարածաշրջանային պաշտոնյաներից մեկը։
Ըստ վերոնշյալ նախարարի՝ Մակրոնը պետք է խոսելը թողներ վարչապետին, սակայն փոխարենը նրան հորդորել են հանդես գալ «իրավիճակը հանգստացնելու կոչված ելույթով»։
Երկուշաբթի օրը վարչապետ Սեբաստիան Լեկորնյուն փորձեց վերահսկողության տակ առնել իրավիճակը՝ հայտարարելով տեղային պարետային ժամերի, տեղաշարժի սահմանափակումների և հանրային ցույցերի արգելքի մասին։
Մինչդեռ հաջորդ շաբաթ օրվա համար արդեն իսկ հայտարարվել է ցույցերի հերթական օրը, ինչը մտավախություն է առաջացնում, որ բողոքի ակցիաները կարող են ծավալվել և վերածվել երկարատև շարժման՝ նման 2018-2019 թվականների «Դեղին ժիլետների» շարժմանը։
Եթե դա տեղի ունենա, ապա այս քաոսը առանցքային դեր կխաղա 2027 թվականի ընտրարշավում։
Բաց մի թողեք
Կալլասը ահազանգում է ԵՄ արտաքին օգնության կրճատումների վերաբերյալ
Ուկրաինան և Մոլդովան կտարբերվեն ԵՄ-ի ճանապարհին. Լը Պենը տաքանում է ֆրանսիական կրակների վրա
ԵՄ-ն հայտնվում է կատարյալ քաղաքական փոթորկի կենտրոնում