Հավակնոտ խոստումները, հատուկ հրավիրյալ հյուրերն ու սոցիալական ցանցերի ազդեցիկ դեմքերը դարձել են ԵՄ-ի ամենահնչեղ ելույթի անբաժանելի մասը։
Վերջին վեց ամիսների ընթացքում Բրյուսելի տարբեր օղակների պաշտոնյաներն իրենց գաղափարներով, պահանջներով և քաղաքական նախաձեռնություններով համալրել են Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի՝ «Միության վիճակի մասին» ելույթի բովանդակությունը։ Այնուամենայնիվ, ելույթի մանրամասները խիստ գաղտնի կպահվեն մինչև չորեքշաբթի օրը, երբ Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահը կբարձրանա ամբիոն։
Այս ելույթը ծավալուն գործընթացի արդյունք է, որին մասնակցում են Հանձնաժողովի ստորաբաժանումները, ազգային մակարդակի պաշտոնյաները, փորձագետները, լոբբիստներն ու շահագրգիռ խմբերը։ Սակայն վերջնական որոշումները՝ թե ինչը կընդգրկվի ելույթում, ինչը կմերժվի և որը կդառնա հիմնական ուղերձը, կայացնում է նախագահի շուրջ ձևավորված նեղ շրջանակը։
«Գործընթաց կար, երբ բոլորը ինչ-որ բան էին պահանջում», — նշել է Հանձնաժողովի նախկին փոխնախագահ Մարգարիտիս Սխինասը, ով մասնակցել է նախորդ ելույթների նախապատրաստմանը։ — «Բայց կար նաև գործընթաց, երբ նախագահը, նրա աշխատակազմը և մենք հստակ գիտակցում էինք, թե որ մի քանի նախաձեռնություններն են, որոնք իրական ազդեցություն կունենան»։
Նրա խոսքով՝ մարտահրավերը կայանում է նրանում, որպեսզի բոլորը զգան, որ իրենց մտահոգությունները հաշվի են առնվում, և միաժամանակ խուսափեն «տոնածառի մոտեցումից», երբ ներկայացվում են զուտ ձևական բնույթ կրող քաղաքական խոստումներ՝ առանց հստակ ընդհանուր ուղղության։
Հիմնվելով ԱՄՆ-ի դարավոր ավանդույթի վրա՝ ԵՄ-ի «Միության վիճակի մասին» ելույթի ձևաչափը ներդրվել է 2010 թվականին՝ որպես քաղաքական գործիչների և քաղաքացիների համար գործադիր մարմնի ղեկավարից անմիջականորեն տեղեկանալու հազվադեպ հնարավորություն։ Այդ ժամանակվանից ի վեր ելույթը դարձել է առանցքային իրադարձություն, որի ընթացքում Հանձնաժողովը ներկայացնում է իր քաղաքական օրակարգը։
«Այս 10 տարիների ընթացքում Հանձնաժողովը… կարգավորող և վերահսկող մարմնից վերածվեց ճգնաժամերի, միգրացիոն կենտրոնների և [արտակարգ իրավ Ելույթը, որը սովորաբար տևում է մոտ մեկ ժամ, գրեթե կես տարվա կուլիսային աշխատանքի արդյունք է, ասել են նախագահի ներկայիս և նախկին օգնականները, որոնց ընթացքում պաշտոնյաների, գերատեսչությունների, փորձագետների և շահագրգիռ խմբերի միջև բուռն բանակցություններն ավարտվել են մինչև որևէ խոսքի վերջնական ընդունումը։
«Կա ծառայությունների, գլխավոր տնօրենների մասնակցությունը։ Կայացել է 300 ճաշ և փաստաթուղթ, որոնք կարդացվել են գրեթե երկու մարդու կողմից, և կարող են հայտնվել կամ չլինել այնտեղ», – ասել է ԵՄ բարձրաստիճան պաշտոնյա, որը անանուն է մնացել՝ խոսելու ներքին գործընթացի մասին, ինչպես այս հոդվածում նշված մյուսները։
Տեքստը կարող է բաց մնալ փոփոխությունների համար մինչև ելույթից առաջ առավոտյան վաղ ժամերը։
Ներքին շրջանակը
Այս տարի ամբողջական նախագիծը պահվում է նեղ շրջանակում մինչև վերջին օրերը։ Դրանց թվում են ֆոն դեր Լեյենը, նրա կաբինետի հզոր ղեկավար Բյորն Զայբերտը և նրա հաղորդակցության ղեկավար Ալեքսանդրա Հենմանը։
Հանձնաժողովի ավելի լայն մեխանիզմը դեռևս մեծապես ներգրավված է։ Գերատեսչությունների թիմերին խնդրվում է ամփոփել թվերը, ստուգել քաղաքականության առաջարկությունները և խորհրդակցել շահագրգիռ կողմերի, այդ թվում՝ արդյունաբերական խմբերի և վերլուծական կենտրոնների հետ։ Հաղորդակցության գլխավոր վարչությունը, որը ղեկավարում են ֆոն դեր Լեյեն Ալիին և նախկին ռումինացի լրագրող Դանա Սպինանտը, աշխատում է նվաճումների ցուցակների, տարածվող տեսահոլովակների և սոցիալական լրատվամիջոցների համար պարտավորությունների վրա։
Այն նաև համակարգում է աշխատանքը ԵՄ 27 երկրների լրատվամիջոցների հետ՝ ուղերձը լայն հանրությանը հասցնելու նպատակով։ Այս տարի տասնյակ ազգային լրագրողներ և սոցիալական ցանցերի ազդեցիկ դեմքեր հրավիրվել են լուսաբանելու ելույթը՝ փորձելով հասնել այն հանրությանը, որը գնալով ավելի թերահավատորեն է վերաբերվում ԵՄ-ին։
Բելգիացի քաղաքական խորհրդատու և Ժոզե Մանուել Բարրոզուի (ով 2004-2014 թվականներին զբաղեցնում էր Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնը) նախկին ելույթագիր Վինսենթ Ստուերը նշել է, որ իր նախկին ղեկավարն ուղերձը կազմելիս աշխատել է ավելի մեծ խմբի հետ։
«Նա ցանկանում էր բոլորին ներառել պատմության մեջ։ Եվ հենց դրա համար էլ նրա ելույթները մի փոքր չափազանց «ջրիկացված» էին ստացվում», – ասել է նա։ «Իսկ ֆոն դեր Լայենն իր գործելակերպով շատ ավելի… նախագահական կեցվածք ունի»։
Իմացեք ձեր սահմանները
Նախագահական այդ մոտեցումը նաև ենթադրում է որոշել, թե ինչ չպետք է խոստանալ։ Քաղաքական խոստումները չկատարելու նախկին դեպքերը պետք է հիշեցում լինեն ֆոն դեր Լայենի համար՝ կենտրոնանալու այն հարցերի վրա, որոնք, նրա համոզմամբ, հնարավոր կլինի իրականացնել, նշել են ԵՄ երկու դիվանագետներ, որոնց երկրները ուշադրությամբ հետևելու են՝ արդյոք իրենց առաջնահերթությունները արտացոլված են ելույթում։
Անցյալ տարի, օրինակ, նա խոստացել էր պատժամիջոցներ կիրառել իսրայելական բնակավայրերի և կառավարության նախարարների նկատմամբ։ Այդ առաջարկները, սակայն, չստացան անդամ երկրների մայրաքաղաքների անհրաժեշտ աջակցությունը։
Թեև պաշտոնյաները, դեսպանորդներն ու լոբբիստները ուշադրությամբ կհետևեն ելույթի բովանդակությանը, ելույթագիրները նշում են, որ նախագահը նույնքան մեծ ուշադրություն կդարձնի նաև ոճին՝ փորձարկելով բարդ ու զգայուն նախադասություններ, մտածելով, թե ինչպես արձագանքել խորհրդարանական դահլիճի ծայրահեղ աջ թևից հնչող բացականչություններին և նույնիսկ ներառելով մի քանի սրամիտ պատասխան-արձագանքներ։
«Ֆոն դեր Լայենը շատ լավն է. անհրաժեշտության դեպքում նա ելույթի ընթացքում ինքնաբուխ փոփոխություններ է կատարում։ Մի պահ նա դիմեց դահլիճի այն հատվածին, որտեղից աղմկում էին՝ անվանելով դա «գոռգոռացող կողմ», և խստորեն քննադատեց ծայրահեղ աջերին», — նշեց Ստուերը։
Այնուամենայնիվ, նա զգուշացրեց չափազանց պարզունակ մոտեցումից։ «Ելույթների պատրաստման հարցում սկզբունքը միշտ նույնն է. էթոսը, պաթոսը և լոգոսը այն երեք տարրերն են, որոնք անհրաժեշտ են դրանում», — շարունակեց նա՝ հղում կատարելով վստահություն ներշնչելու, հուզական արձագանք առաջացնելու և տրամաբանության միջոցով միտքը հիմնավորելու հնագույն հասկացություններին։
«Ֆոն դեր Լայենի պարագայում էթոսն ակնհայտորեն առկա է՝ շնորհիվ նրա կատարած աշխատանքի և այն ամենի, ինչ նա ներկայացնում է», — ասաց նա։ «Նա շատ լավ է կիրառում լոգոսը։ Իսկ պաթոսը բարդ խնդիր է. պետք է այնպես ներառել այն, որ կարիք չլինի դիմել կատակների կամ հուզական պատմությունների»։
Հուզական կապ ստեղծելու եղանակներից մեկը հատուկ հյուրեր հրավիրելն ու նախագահի քննարկած խնդիրներին կոնկրետ դեմքեր հաղորդելն է։ Անցյալ տարի ֆոն դեր Լայենը մատնանշեց հույն հրշեջին, որը պայքարում էր ավերիչ անտառային հրդեհների դեմ, և ուկրաինացի երեխային, որին առևանգել էին ռուսական օկուպացիոն ուժերը։
Այս տարի նրա դիմացի աթոռին կնստի Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնին՝ խորհրդանշելով ազատ առևտրին կողմնակից այլ ժողովրդավարական երկրների հետ սերտ հարաբերություններ հաստատելու ծրագրվող կոչերը։
Բաց մի թողեք
Գերմանիան Թրամփի թիմի հետ քննարկում է դեղագործության ոլորտին առնչվող առաջարկ՝ մաքսատուրքերի սպառնալիքի ֆոնին
Ճգնաժամ գերմանիայում. Գերմանացիները պահանջում են Մերցի հրաժարականը
Եվրոպան վերազինվում է. ժողովրդավարական կայունությունը պետք է դրա հիմքում դրվի