Մերցի դիլեման. Վերամշակել Գերմանիայի տնտեսական բարեփոխումները, թե՞ անկում ապրել՝ պաշտպանելով դրանք

Կանցլերը պնդում է, որ իր բարեփոխումները անհրաժեշտ են տնտեսությունը և մրցունակությունը վերականգնելու համար, սակայն առաջարկները վանում են ընտրողներին։

ԲԵՌԼԻՆ — Ֆրիդրիխ Մերցը կանգնած է դժվար ընտրության առաջ. վերաձևակերպել իր կանցլերի պաշտոնը հենած ոչ ժողովրդական բարեփոխումների արշավը, թե՞ անկում ապրել՝ պաշտպանելով այն։

Պատերազմից հետո Գերմանիայի պատմության մեջ իր պահպանողականների ամենածանր ընտրական պարտությունից և երկրի արևելքում ծայրահեղ աջ «Այլընտրանք Գերմանիայի համար» կուսակցության երկրորդ հաղթանակից մեկ օր անց Մերցը խոստովանեց, որ Գերմանիայի հասարակության կողմից իր բարեփոխումների արշավի մերժումը իր կուսակցության խնդրի մեծ մասն է կազմում։ Սակայն նա որևէ հստակ ծրագիր չի ներկայացրել դրա վերաբերյալ։

Մերցի Քրիստոնեա-դեմոկրատական ​​միության առաջնորդները երկուշաբթի օրը հրապարակավ միավորվել են կանցլերի և նրա բարեփոխումների արշավի շուրջ, չնայած ներքին մտահոգությունների աճին, որ նրա ղեկավարությունը արագորեն տանում է իրենց կուսակցությունը դեպի կործանում։

Իրականում նրանք մեծ ընտրություն չունեն։ Այլընտրանքը՝ նրան փոխարինելու փորձը, չափազանց պառակտիչ և ռիսկային կլիներ մի ժամանակաշրջանում, երբ AfD-ն (Գերմանիայի այլընտրանք) առաջատար է հարցումներում, իսկ Կրեմլը գնալով ավելի ագրեսիվ տոնով է սպառնում Եվրոպային։

Մերցը ցույց տվեց, որ գիտակցում է իր կուսակցության ներսում առկա մտահոգությունների լրջությունը։

«Սա ծանր հարված է, և դրա հետևանքները երկար ժամանակ կզգացվեն», — ասաց Մերցը՝ անդրադառնալով հյուսիսարևելյան Մեկլենբուրգ-Արևմտյան Պոմերանիա երկրամասում գրանցված արդյունքին, որտեղ CDU-ն (Քրիստոնեա-դեմոկրատական ​​միություն) դուրս մնաց երկրամասի խորհրդարանից՝ հավաքելով ձայների ընդամենը 4,9%-ը։

Սակայն դրանից հետո կանցլերը սահմանափակվեց միայն ծրագիր մշակելու խոստումով՝ նշելով, որ առաջիկա օրերին հանդիպումներ է նախատեսել CDU-ի ղեկավարների և երկրամասերի վարչապետների հետ՝ քննարկելու նոր ուղեգիծ մշակելու հարցը։

«Մենք ցանկանում ենք առաջ մղել բարեփոխումների գործընթացը, բայց գիտակցում ենք նաև, որ պարտավոր ենք պատասխանել մարդկանց հուզող հարցերին և փարատել նրանց մտահոգություններն ու մտավախությունները», — ասաց նա։ «Շատերը մտահոգված են իրենց աշխատանքով, ընտանիքներով, կենսաթոշակային եկամուտներով և առողջապահության ոլորտով։ Բեռլինում գործող կոալիցիայի, ինչպես նաև քաղաքական կենտրոնամետ ուժերի ընդհանուր պատմական խնդիրն է՝ նախապատրաստել մեր երկիրը առաջիկա տարիներին այս բոլոր մարտահրավերներին դիմակայելու համար»։

Տնտեսագետները պնդում են, որ Մերցի նախաձեռնած բարեփոխումները (օրինակ՝ պետական ​​կենսաթոշակային և առողջապահական համակարգերի արմատական ​​վերափոխումը՝ դրանք ավելի կայուն դարձնելու նպատակով՝ հաշվի առնելով բնակչության արագ ծերացումն ու ծախսերի կտրուկ աճը) կենսական նշանակություն ունեն Գերմանիայի մրցունակությունը վերականգնելու համար։

Մինչդեռ նախորդ կառավարությունները խուսափում էին նման բարեփոխումներ իրականացնել՝ կենսաթոշակային տարիքի բարձրացման և առողջության ապահովագրության կրճատման նման միջոցառումների քաղաքական վտանգների պատճառով, Մերցը ընդունել է այս խնդիրը։ Նա իրեն անվանել է «բարեփոխումների կանցլեր» և պնդում է, որ ինքը լուծում է սերունդային խնդիր՝ համեմատած Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո Գերմանիայի վերականգնման հետ։

Սակայն ընտրողները բարեփոխումների այս նախաձեռնությունը, և այն ձևը, որով Մերցը հաճախ դասախոսական տոն է ընդունել դրա անհրաժեշտությունը քարոզելիս, դիտարկում են բացասաբար։

Օգոստոսի վերջին Գերմանիայի արհմիությունների ասոցիացիայի Հանս Բյոկլերի հիմնադրամի կողմից անցկացված հարցումը ցույց տվեց, որ հարցվածների մոտ 81 տոկոսը մտահոգված էր իրենց ֆինանսական անվտանգությամբ՝ կառավարության բարեփոխումների ջանքերի արդյունքում։ Նույն հարցումը ցույց տվեց, որ 42 տոկոսը կրճատում էր իրենց սպառողական ծախսերը՝ այդ վախերի պատճառով։

Սա այն խնդիրն է, որը CDU առաջնորդներն այժմ խոստովանում են։

«Այս պահին մեր հարթակը շատերի համար գրավիչ չէ», – երկուշաբթի օրը գերմանական հանրային հեռուստատեսության հարցազրույցին ասել է CDU կրթության նախարար Կարին Պրիենը, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ նա պնդում էր, որ կառուցվածքային բարեփոխումներից խուսափելու ոչ մի ճանապարհ չկա։

Ավելի լավ այլընտրանք չկա

Երկուշաբթի օրը Մերցը կրկին քայլեր ձեռնարկեց՝ ճնշելու այսպես կոչված «Կանցլերտաուշի» կամ կանցլերի փոխանակման միջոցով իր հրաժարականի մասին ենթադրությունները։

«Ո՛չ երեկ երեկոյան, ո՛չ էլ այսօր առավոտյան ոչ ոք կադրային հարցեր չբարձրացրեց, էլ չեմ խոսում այդ թեմայով բանավեճի մասին։ Ոչ ոք», — Բեռլինում լրագրողներին ասել է Մերցը։

Պրիենը ՔԴՄ-ի (CDU) այն ղեկավարների թվում էր, ովքեր հրապարակայնորեն միասնականություն դրսևորեցին, սակայն ուշագրավ է, որ կանցլերին նրա ցուցաբերած աջակցությունն այնքան էլ ջերմ չէր։ Պրիենը ենթադրել է, որ Մերցը կմնա պաշտոնում, քանի որ կուսակցությունը չի կարողանում համաձայնության գալ այն հարցի շուրջ, թե ով պետք է ստանձնի ղեկավարումը։

«Մեր երկիրն իսկապես բարդ իրավիճակում է, և ես շատ ուշադիր կշռադատում եմ մեր տարբերակները», — երկուշաբթի օրը նա ասել է գերմանական հանրային հեռուստատեսությանը։ «Ես չեմ տեսնում, թե ինչպես առաջնորդի փոփոխությունը կարող է իրական փոփոխություններ բերել, եթե չկա այլ թեկնածու։ Նման թեկնածու ես չեմ տեսնում։ Ուստի մենք պետք է համագործակցենք կանցլերի հետ՝ մի կողմից որպես կառավարություն, մյուս կողմից՝ որպես կուսակցություն, և քննարկենք, թե ինչպես կարող ենք վերականգնել հանրության վստահությունն ու աջակցությունը»։

ՔԴՄ-ի երկու պաշտոնյա, ովքեր ցանկացել են անանուն մնալ՝ կուսակցության ներսում տիրող տրամադրությունների մասին խոսելիս, նշել են, որ կուսակցության ղեկավարների սպասվող հանդիպումները (այդ թվում՝ երեքշաբթի օրվանը, երբ Մերցը պետք է հանդիպի Բունդեսթագում իր խմբակցության հետ) հավանաբար լարված կանցնեն։ Սակայն նրանք հավելել են, որ Մերցի դիրքերը կայուն են, քանի դեռ կուսակցության ներսում նրա քննադատները չեն կարողանում համաձայնության գալ նրան փոխարինելու լավագույն թեկնածուի հարցում։

«Քննադատելը միշտ էլ հեշտ է», — ասել է պահպանողական օրենսդիրներից մեկը։ «Բայց դրանից հետո պետք է նաև կարողանալ ասել, թե ինչ է լինելու հետո, իսկ այդ պահին սովորաբար ամեն ինչ արագորեն լռության է մատնվում»։

Ակնկալվում է, որ հաջորդ հանգստյան օրերին Բեռլինում տեղի կունենա նաև ՔԴՄ-ի ղեկավարների փակ հանդիպում։

Շատ պահպանողականների համար ղեկավար պաշտոնի համար պայքար սկսելը համաշխարհային խորը անկայունության այս ժամանակաշրջանում չափազանց մեծ ռիսկ է պարունակում։ Այդ քայլը կարող է ակամա հանգեցնել ընտրությունների կամ ուժեղացնել AfD-ն (Գերմանիայում հարցումների համաձայն՝ ներկայումս ամենահայտնի կուսակցությունը), ինչը, անշուշտ, ժողովրդավարական տեսանկյունից անօրինական կդարձներ առանց ընտրությունների նշանակված ցանկացած նոր կանցլերի։

Նույնիսկ եթե Մերցին հաջողվի կարճաժամկետ հեռանկարում պահպանել իշխանությունը, ընտրական նոր մարտահրավերներ են սպասվում։ Հաշվի առնելով, որ հաջորդ տարի Գերմանիայում նախատեսված են հինգ տարածաշրջանային ընտրություններ՝ կանցլերն ու նրա կուսակցությունը պետք է արագորեն շտկեն իրավիճակը։

Կոալիցիոն գործընկերը պահանջում է իր «գինը»

Սա էլ ավելի կարևոր է դարձնում այն ​​հարցը, թե ինչպես է Մերցը վերափոխելու իր բարեփոխումների ծրագիրը։ Սակայն բարեփոխումներն առաջ մղելու գործընթացը հեշտ չի լինելու, հատկապես որ Մերցի կոալիցիան Բունդեսթագում ընդամենը 12 ձայնի առավելություն ունի, ինչը նրան խոցելի է դարձնում նույնիսկ փոքր թվով պատգամավորների կողմից դիրքորոշման փոփոխության դեպքում։

Երկուշաբթի օրը Մերցի կոալիցիոն գործընկերները՝ կենտրոնա-ձախակողմյան Սոցիալ-դեմոկրատական ​​կուսակցությունից (SPD), հայտարարեցին, որ կշարունակեն կառավարել կանցլերի պահպանողականների հետ, սակայն ակնարկեցին, որ հավելյալ պայմաններ կառաջադրեն։

«Եթե մեր երկրի քաղաքացիները բարեփոխումները դիտարկում են որպես իրենց կյանքին սպառնացող և միայն վատթարացման տանող երևույթ, ապա ոչ միայն մեր հաղորդակցությունն է բարելավման կարիք ունենում, այլև որոշ ոլորտներում՝ բուն բարեփոխումների բովանդակությունը», – երկուշաբթի Բեռլինում հայտարարեց SPD-ի ներկայացուցիչ Լարս Կլինգբայլը։

Միաժամանակ, AfD-ն ուժեղացնում է ճնշումը Մերցի վրա՝ օգտվելով նրա թուլությունից՝ հարձակվելու ինչպես նրա օրակարգի, այնպես էլ նրա կուսակցության՝ ծայրահեղ աջերի հետ համագործակցությունից հրաժարվելու քաղաքականության («պաշտպանիչ պատի» սկզբունքի) վրա, միաժամանակ իրենց ներկայացնելով որպես իրական բարեփոխումների կուսակցություն։

«Մենք չենք կարծում, թե CDU-ն կարող է շարունակել այս ընթացքը», – երկուշաբթի օրը Բեռլինում հայտարարեց AfD-ի համանախագահ Ալիս Վայդելը։ «Կտեսնենք, թե ինչ կբերեն առաջիկա շաբաթները։ Սակայն Գերմանիան հրատապ բարեփոխումների կարիք ունի, որոնք չեն իրականացվում», – հավելեց նա։ «Մենք պատրաստ ենք»։

Երկուշաբթի օրը Մերցը ներկայացրեց իր ջանքերը որպես անհրաժեշտ քայլ՝ Գերմանիայում քաղաքական սպեկտրի երկու բևեռներում էլ աճող ծայրահեղականությունը զսպելու համար՝ նշելով, որ իր հաջողությունը կապված է ճգնաժամի մեջ հայտնված ավանդական կուսակցությունների գոյատևման հետ։

«Պատմական նշանակության խնդիր կլինի՝ ոչ միայն Բեռլինում գործող կառավարող կոալիցիայի, այլ հատկապես իմ ղեկավարած կուսակցության համար, ապահովել, որ մենք՝ թե՛ այժմ, թե՛ ապագայում, մնանք միասնական ազգ և կուսակցություն, որն իրեն ամուր կապված է զգում Եվրոպական միության հետ», – ասաց նա։ «Մենք պետք է հաղթահարենք մեր ժամանակների փոթորիկները»։