Կապան․ երբ առողջապահական համակարգի երկու հարկերի միջև կարող է հայտնվել ոչ միայն պատ, այլև մարդկային ողբերգություն։
Կապանի Բաղաբերդ թաղամասում՝ երկհարկանի մի շենքում, տեղակայված է Սյունիքի մարզային նյարդահոգեբուժական դիսպանսերը, որը գործում է 1996 թվականից։ Պաշտոնական նկարագրությամբ՝ վերանորոգված, ջեռուցվող մասնաշենք, հիվանդանոցային և արտահիվանդանոցային ծառայություններ, պետական պատվերի շրջանակում իրականացվող բուժօգնություն։
Թվերով ամեն ինչ հստակ է թվում՝ 80 մահճակալ, որից 70-ը՝ հոգեբուժական, 10-ը՝ թմրաբանական։ Տարեկան հարյուրավոր մարդիկ օգտվում են բուժօգնությունից։ Բայց երբ պաշտոնական հաշվետվությունների լեզվից անցնում ենք իրականության հնարավոր պատկերմանը, առաջանում են հարցեր, որոնց պատասխանները չեն կարող տեղավորվել ո՛չ մահճակալների թվի, ո՛չ էլ վերանորոգված պատերի նկարագրության մեջ։
Ի՞նչ արժե վերանորոգված շենքը, եթե դրա ներսում կամ դրա հարկերի միջև մարդու առողջությունը կարող է վտանգվել։ Պատմությունը, որը շրջանառվում է Կապանի այս հաստատության մասին, ցնցող է։ Ըստ ներկայացված տեղեկության՝ շենքի երկրորդ հարկում գործում է նյարդահոգեբուժական դիսպանսերը, իսկ առաջին հարկում՝ տուբերկուլյոզի դիսպանսերը։ Եվ ահա նկարագրվում է մի իրավիճակ, որն ավելի շատ հիշեցնում է մռայլ հոգեբանական դրամա, քան ժամանակակից առողջապահական հաստատություն։
Պատմության համաձայն՝ առաջին հարկում տուբերկուլյոզով հիվանդներից ոմանք ծխախոտը ծխում են մինչև կեսը, իսկ մնացած մասը թելով կապած փոխանցում դեպի վեր։ Երկրորդ հարկում գտնվող հոգեկան առողջության խնդիրներ ունեցող մարդիկ թելը քաշում են, վերցնում ծխախոտը և շարունակում ծխել։
Մի ծխախոտ՝ երկու հարկի միջև։ Մի թել՝ երկու խմբի հիվանդների միջև։ Եվ այդ թելի մյուս ծայրում՝ մի հարց, որը շատ ավելի ծանր է, քան այս անհավանական պատմության արտաքին պատկերը. ո՞վ է պատասխանատու այն պայմանների համար, որոնցում խոցելի մարդիկ կարող են ենթարկվել առողջության լրացուցիչ վտանգների։
Եթե նկարագրված դեպքերը հաստատվում են, ապա խնդիրը միայն ծխախոտը չէ։ Խնդիրն այն է, թե արդյոք ապահովված են վարակի կանխարգելման, հիվանդների անվտանգության և բուժհաստատությունների պատշաճ կազմակերպման տարրական պահանջները։
Մարդու խոցելիությունը չի կարող դառնալ համակարգի անտարբերության արդարացում։ Սրանք մեղադրանքներ չեն։ Սրանք հարցեր են, որոնց պատասխանները հանրությունն իրավունք ունի ակնկալելու, եթե առկա են նման լուրջ մտահոգություններ։
Պաշտոնական տվյալները մեզ պատմում են 80 մահճակալի, տարեկան հարյուրավոր բուժառուների, հիվանդանոցային խնամքի և պետական պատվերով մատուցվող ծառայությունների մասին։ Բայց որևէ վիճակագրություն չի կարող փոխարինել անվտանգության իրական գնահատմանը։ Հիվանդանոցը պարզապես շենք չէ, իսկ բուժօգնությունը՝ միայն բժշկական միջամտությունների ցանկ։ Դա նաև միջավայր է, որտեղ մարդը պետք է պաշտպանված լինի այն վտանգներից, որոնցից ինքնուրույն պաշտպանվելու հնարավորությունը կարող է սահմանափակ լինել։
Երբ հոգեբուժական և տուբերկուլյոզի ծառայությունները գործում են նույն մասնաշենքում, անհրաժեշտ է հստակ պատասխանել մեկ հիմնարար հարցի՝ արդյո՞ք տարածքների կազմակերպումն ու վարակի վերահսկման միջոցները լիովին ապահովում են երկու խմբի հիվանդների անվտանգությունը։
Ծխախոտը կարող է այրվել մի քանի րոպեում։ Թելը կարող է կտրվել մեկ շարժումով։ Բայց մարդու առողջությանը հասցված վնասը երբեմն մնում է տարիներով։ Եվ այդ ժամանակ այլևս ոչ մի նշանակություն չի ունենա՝ շենքը վերանորոգվա՞ծ էր, ջեռուցո՞ւմ ուներ, քանի՞ մահճակալ էր հաշվառված կամ քանի՞ հիվանդ էր բուժօգնություն ստացել պետական պատվերի շրջանակում։
Կարևոր կլինի միայն մի բան՝ արդյոք այն մարդիկ, որոնց առողջությունը վստահվել էր համակարգին, իսկապե՞ս պաշտպանված էին։ Հոգեբուժական հաստատության պատերը կարող են փակել աշխարհը հիվանդի առջև, բայց դրանք երբեք չպետք է փակեն պատասխանատվության հարցը հասարակության առջև։
Բաց մի թողեք
«Ինձ ուժ տվեց հպարտությունը, որ նման որդի ենք դաստիարակել. նա հայրենիքը վեր դասեց ամեն ինչից». կամավոր Արմեն Միրգիյանն անմահացել է հոկտեմբերի 6-ին. Լուսանկարներ
Գերմանիայից արտաքսված ՀՀ քաղաքացիներ տեղափոխող՝ այս տարվա 6-րդ չվերթն է ժամանել Հայաստան
Երևանը տրանսպորտային ճգնաժամի մեջ է