Այս առճակատմանն արձագանքել են նաև Ֆրանսիայից Մարին Լը Պենը և Սլովենիայից Յանեզ Յանշան
Եվրոպական հանձնաժողովն ըստ էության աջակցություն է հայտնել Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկին՝ դատական համակարգում սրվող ճգնաժամի պայմաններում, որը նրան հակադրում է երկրի ազգայնական նախագահին և նրա դաշնակիցներին։
Այս հանգստյան օրերին Վարշավայում բողոքի ակցիաներ են սկսվել՝ կապված նախագահ Կարոլ Նավրոցկիի կողմից խորհրդարանի ընտրած բարձրաստիճան դատավորներին երդմնակալության չթույլատրելու (որտեղ Տուսկի կոալիցիան մեծամասնություն է կազմում), ինչպես նաև Սահմանադրական տրիբունալում իշխանության համար ընթացող ներքին պայքարի հետ։
Նավրոցկին, ով ընտրվել է 2025 թվականի հունիսին՝ ազգայնական «Օրենք և արդարություն» (PiS) կուսակցության աջակցությամբ, Տուսկի եվրամետ կառավարության կոշտ ընդդիմախոսն է։ Վերջինս խոստացել է չեղարկել իր նախորդների կողմից ներդրված դատական համակարգի վիճահարույց փոփոխությունները։
«Լեհաստանի Սահմանադրական տրիբունալը պետք է կարողանա գործել՝ համաձայն Լեհաստանի Սահմանադրության և Եվրամիության արդարադատության դատարանի նախադեպային իրավունքի», – ասվում է արդարադատության հարցերով հանձնակատար Մայքլ Մակգրատի հայտարարության մեջ, որտեղ նաև նշվում է, որ ազգային խորհրդարանն իրավունք ունի կատարել նշանակումներ։
Հանձնաժողովի այս հայտարարությունը հաջորդեց ուրբաթ օրը տեղի ունեցած մի իրադարձության, երբ դատավոր Աննա Կորվին-Պիոտրովսկան հայտարարեց, որ ստանձնում է ղեկավարումը՝ կասեցնելով տրիբունալի նախագահ Բոգդան Շվենչկովսկու և նրա տեղակալի լիազորությունները (վերջիններս նշանակվել էին «Օրենք և արդարություն» կուսակցության իշխանության օրոք)։
Նավրոցկին այս քայլը որակեց որպես իշխանության ապօրինի զավթում և շաբաթ օրը վաղ առավոտյան այցելեց տրիբունալ, մինչդեռ դրսում բողոքի ցուցարարներ էին հավաքվել։
«Քաղաքական գործիչը չի կարող մտնել դատարան կամ տրիբունալ, հրամաններ տալ կամ ահաբեկել դատավորներին, նույնիսկ եթե նա նախագահն է», – շաբաթ օրը ազգին ուղղված իր ուղերձ Ֆրանսիայի ծայրահեղ աջակողմյան առաջնորդ Մարին Լը Պենը, ում կուսակցության ղեկավար Ժորդան Բարդելլան հունիսին հանդիպել էր «Օրենք և արդարություն» (PiS) կուսակցության դաշնակիցների հետ, տեղի ունեցած կասեցումներն ու անվտանգության ուժերի տեղակայումը որակեց որպես ակնհայտ «բռնի զավթում»՝ ԵՄ կառույցներին մեղադրելով անտարբերության մեջ։
Սլովենիայի աջակողմյան վարչապետ Յանեզ Յանշան նույնպես դատապարտեց տրիբունալի տարածքում ոստիկանական ուժերի տեղակայումը՝ կասկածի տակ դնելով ԵՄ-ի ժողովրդավարական չափանիշները։
Լեհաստանում ԱՄՆ դեսպան Թոմ Ռոուզը զսպվածության կոչ արեց՝ նկարագրելով իրավիճակը որպես «աննախադեպ առճակատում՝ կապված կառավարության կողմից պետական իշխանության կիրառման, ինչպես նաև սահմանադրական հաստատության անկախության ու լիազորությունների հետ»։
Այս առճակատումն ավելի է սրել լարվածությունը՝ ընդառաջ 2027 թվականի աշնանը սպասվող խորհրդարանական ընտրություններին՝ միմյանց դեմ հանելով Դոնալդ Տուսկի կառավարությանը և «Օրենք և արդարություն» (PiS) կուսակցությանը, որը ձգտում է վերադառնալ իշխանության՝ 2023 թվականին այն կորցնելուց հետո։
«Աննախադեպ իրավիճակ». Վարշավան հայտնվել է սահմանադրական ճգնաժամի ալեկոծության մեջ
Բարի լույս։ Երկուշաբթի է, ես Անջելա Սկուջինսն եմ։ Մինչև չորեքշաբթի ես եմ վարելու այս տեղեկագրի պատրաստման աշխատանքները, իսկ չորեքշաբթի օրվանից ձեզ կրկին կողջունի Մարեդ Գվինը։ Այսօրվա օրակարգում՝ խնդիրներ Լեհաստանում, թարմ տեղեկություններ Ուկրաինայից և ԵՄ-Մեծ Բրիտանիա կապերի վերականգնում։
Թարմ լուր. նախնական արդյունքները ցույց են տալիս, որ Բուլղարիան ընտրել է իր առաջին կին նախագահին՝ Կրեմլի նկատմամբ բարյացակամ տրամադրված Իլիանա Յոտովային։
Ռուսաստանի ներխուժումն Ուկրաինա (որը Բուլղարիայից հեռու չէ), կարծես, զգալի դեր է խաղացել ՆԱՏՕ-ի արևելյան թևում գտնվող այս երկրում հանգստյան օրերին տեղի ունեցած ընտրություններում։ Նախընտրական քարոզարշավի ընթացքում Յոտովան բազմիցս հանդես է եկել Ուկրաինայում խաղաղ լուծման օգտին՝ Ռուսաստանի հետ բանակցությունների միջոցով։ Նա հայտարարել է, որ ցանկանում է լինել Բուլղարիայի «Խաղաղության նախագահ»։
Այժմ անցնենք Վարշավայում ծավալվող քաղաքական հակամարտությանը։ Լեհաստանի վարչապետ Դոնալդ Տուսկը փորձում է համախմբել երկիրը՝ արձագանքելով Սահմանադրական տրիբունալում խորացող ճգնաժամին։ Շաբաթ երեկոյան հեռուստատեսային ուղերձում նա վստահեցրեց, որ օրենքի գերակայությունը կհաղթանակի բռնության նկատմամբ՝ այն պահին, երբ երկրի դատական համակարգի շուրջ լարվածությունը հասել է գագաթնակետին։
«Օրենքի գերակայության վերականգնումը մեր պարտքն է», – ասաց Տուսկը՝ հավելելով. ««Օրենք և արդարություն» (PiS) կուսակցության օրոք տիրող տարիների անօրինականությունից հետո սա բարդ, երբեմն նույնիսկ ցավոտ գործընթաց է, որը վճռական քայլեր է պահանջում։ Այլ ելք չկա»։
Լեհաստանի բարձրագույն դատարանի կազմի շուրջ ծագած վեճը հանգեցրել է բացահայտ առճակատման ընդդիմադիր Կարոլ Նավրոցկիի հետ։ Վերջինս ուրբաթ երեկոյան փորձել է մուտք գործել Տրիբունալի շենք՝ այն պայմաններում, երբ նոր դատավորների նշանակման հարցը փակուղի էր մտել։
Ի՞ Լեհաստանի պետքարտուղար և նախագահ Նավրոցկիի խորհրդական Մարչին Պշիդաչը «Europe Today»-ին հայտնել է, որ կառավարության գործելաոճը որևէ «իրավական հիմք» չունի։ «Լեհաստանի երկու ամենակարևոր դատավորները նույնպես հրապարակայնորեն հայտարարել են, որ որևէ օրինական հիմք բացարձակապես գոյություն չունի», — հավելել է նա։
«Սահմանադրական ճգնաժամ է, միանշանակ, և Լեհաստանի քաղաքացիները հավաքվել են տրիբունալի շենքի դիմաց՝ բողոքելու ստեղծված իրավիճակի դեմ», — ասել է նա։ Դիտե՛ք։
Բրյուսելը նույնպես արձագանքում է. Եվրոպական հանձնակատար (արդարադատության հարցերով) Մայքլ Մակգրատը «Euronews»-ին տված հայտարարության մեջ նշել է, որ Եվրահանձնաժողովը (Բեռլայմոնտը) ուշադրությամբ հետևում է զարգացումներին։
Վենետիկի հանձնաժողովը, սակայն, հստակ դիրքորոշում է հայտնել՝ նշելով, որ նոր դատավորների նշանակումը Սեյմի (խորհրդարանի) իրավասության շրջանակներում է, և որ «լեհ քաղաքացիներն ակնկալում և արժանի են օրենքի գերակայության լիակատար հարգմանը»։ Վենետիկի հանձնաժողովը Եվրոպայի խորհրդի՝ սահմանադրական իրավունքի հարցերով գլխավոր խորհրդատվական մարմինն է։
Եվրախորհրդարանի լեհ պատգամավոր Միխալ Վավրիկևիչը («Քաղաքացիական կոալիցիա» դաշինքից, որը Դոնալդ Տուսկի քաղաքական ուժն է) «Europe Today»-ին հայտնել է, որ սահմանադրական ճգնաժամը սկսվել է դեռ 2015 թվականին՝ «Օրենք և արդարություն» կուսակցության իշխանության գալով։ Տուսկն այժմ փորձում է շտկել այդ խնդիրները և «վերականգնել օրենքի գերակայությունը»։
«Կառավարությունը, խորհրդարանական մեծամասնությունը և խորհրդարանի կողմից ընտրված դատավորները գործում են՝ հիմնվելով եվրոպական դատարանների՝ Եվրամիության արդարադատության դատարանի և Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի վճիռների վրա, ինչպես նաև այն դիրքորոշման վրա, որը երկու շաբաթ առաջ հաստատել է Վենետիկի հանձնաժողովը», — ասել է նա։
«Սա աննախադեպ իրավիճակ է ոչ միայն Լեհաստանում, այլև ամբողջ Եվրոպայում», — նշել է Միխալը։
Բաց մի թողեք
Հրատապ լուր. Բելգիայի վարչապետ Բարտ դե Վևերը պատրաստվում է հրաժարական տալ՝ բյուջեի շուրջ բանակցությունների ձախողումից հետո
Ինչպես ստացվեց, որ Մերցի՝ Ասիա կատարած հնգօրյա այցը հիմնականում Եվրոպայի մասին էր
Ինչո՞ւ է Եվրոպան դառնում ավելի «բելգիական»