Բրյուսելն օգտագործում է արհեստական բանականության գործիքներ՝ չափազանց բարդ կարգավորումների դեմ իր շարունակական պայքարում։
ԲՐՅՈՒՍԵԼ — Եվրոպական հանձնաժողովն այժմ օգտագործում է արհեստական բանականություն՝ նոր օրենքներ մշակելու և գործողները պարզեցնելու համար, ասվում է իր շարունակական պարզեցման արշավի առաջընթացի տարեկան վերանայման մեջ։
Բիզնեսի համար բյուրոկրատական քաշքշուկները և վարչական ծախսերը կրճատելու հիմնական ծրագրի շրջանակներում ԵՄ-ն խորը բարեփոխումներ է իրականացնում այն բանում, թե ինչպես է ստեղծում և կիրառում կանոնները՝ սկսած տեխնոլոգիաներից, գյուղատնտեսությունից և միգրացիայից մինչև շրջակա միջավայրի պաշտպանություն և հարկում։
Դա անելու համար հանձնաժողովը ներքին կարգով կիրառում է նոր թվային գործիքներ՝ օրենսդրական գործունեությունը «արդիականացնելու» համար։ Գործիքները նպատակ ունեն օգնել իր աշխատակիցներին «բացահայտել իրավական ակտերի միջև նմանությունները՝ մատնանշելով հնարավոր համընկնումները, անհամապատասխանությունները կամ կրկնօրինակումները, ինչպես նաև պարզեցման հնարավորությունները», – ասվում է չորեքշաբթի օրը ներկայացված ամենամյա պարզեցման զեկույցում։
Ըստ փաստաթղթի՝ Հանձնաժողովն ուժեղացնում է նաև իրավական ոլորտի վերապատրաստումները և ավելացնում աշխատակազմը՝ ապահովելու համար, որ նոր կանոնները չափազանց բարդ չլինեն։
«Պարզեցմանն ուղղված մեր օրակարգը պարզապես թվեր չեն զեկույցում։ Սա մի պատմություն է, որն ամեն օր ծավալվում է Եվրոպայի գրասենյակներում, գործարաններում և ֆերմաներում», — մամուլի ասուլիսի ժամանակ հայտարարեց ԵՄ-ում պարզեցման հարցերով հանձնակատար Վալդիս Դոմբրովսկիսը։ Նա հավելեց, որ փոքր բիզնեսի սեփականատերերն այժմ «ավելի քիչ ժամանակ են ծախսում ձևաթղթեր լրացնելու վրա, իսկ ավելի շատ ժամանակ են տրամադրում նորարարությանն ու ընդլայնմանը»։
ԵՄ կանոնակարգերը հաճախ են քննադատության ենթարկվել՝ չափազանց բարդ, իսկ երբեմն էլ՝ հակասական լինելու պատճառով։ Հանձնաժողովի կողմից իրականացվող պարզեցման գործընթացը կոչված է շտկելու այս իրավիճակը՝ վերանայելով հին օրենսդրությունը և ներդնելով թվային գործիքներ, ինչը բիզնեսներին և կառավարություններին կհեշտացնի օրենքների պահպանումը։
Հանձնաժողովի նախագահի պաշտոնում իր երկրորդ ժամկետի մեկնարկից ի վեր՝ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը պարզեցումը դարձրել է իր քաղաքական օրակարգի առանցքային տարրերից մեկը։ Մինչ օրս ԵՄ-ն մշակել է 12 այսպես կոչված «համապարփակ փաթեթ» (omnibus packages)՝ գործող օրենսդրությունը վերանայելու և պարզեցնելու նպատակով։ Հանձնաժողովի գնահատմամբ՝ սա ԵՄ տնտեսությանը կխնայի 22,3 միլիարդ եվրո։
Բրյուսելը նաև խստացնում է մոտեցումը ԵՄ անդամ պետությունների կառավարությունների նկատմամբ՝ ճնշում գործադրելով նրանց վրա, որպեսզի օրենքները պատշաճ կերպով կիրարկվեն։ Ըստ զեկույցի՝ 2025 թվականի օգոստոսից մինչև 2026 թվականի հուլիսն ընկած ժամանակահատվածում Հանձնաժողովը նախաձեռնել է օրենսդրության խախտման 874 ընթացակարգ, ինչը «վերջին 10 տարվա ընթացքում գրանցված ամենաբարձր ցուցանիշն է»։
Հանձնաժողովը նաև դեմ է հանդես գալիս այն պրակտիկային, երբ կառավարությունները, եվրոպական օրենսդրությունը ազգային օրենսդրության մեջ ներդնելիս, լրացուցիչ պահանջներ են ավելացնում. այս երևույթը հայտնի է որպես «գոլդ-փլեյթինգ» (gold-plating): Եվրոպական գործադիր մարմինը ակնկալում է մինչև տարեվերջ ԵՄ անդամ պետությունների կառավարությունների հետ ստորագրել «ընդդեմ գոլդ-փլեյթինգի համաձայնագիր»:
Դոմբրովսկիսը կոչ արեց Հանձնաժողովի և անդամ երկրների միջև պարզեցման «համատեղ ջանքերի» գործադրման: Նա զգուշացրեց, որ պարզեցման քաղաքական պահանջը միշտ չէ, որ արտացոլվում է կառավարությունների ազգային դիրքորոշումներում օրենսդրական փաստաթղթերի վերաբերյալ։
Պարզեցման արշավի մեկնարկից ի վեր Բրյուսելը գնալով ավելի է հիասթափվում ԵՄ մայրաքաղաքներից՝ պնդելով, որ մինչ ԵՄ առաջնորդները կոչ են անում քաղաքական մակարդակով ավելի շատ պարզեցման, կառավարությունները շարունակում են մեղմացնել Հանձնաժողովի առաջարկները՝ բանակցությունների ընթացքում բյուրոկրատիան կրճատելու վերաբերյալ։
«Ահա թե ինչու մենք ռիսկի ենք դիմում, որ որոշ նախագծեր կավարտեն օրենսդրական գործընթացը զգալիորեն ավելի քիչ պարզեցմամբ, քան առաջարկել է հանձնաժողովը», – ասաց Դոմբրովսկիսը։
ԵՄ ինստիտուտները պարզում են, թե ինչպես օգտագործել արհեստական բանականության տեխնոլոգիաները օրենքներ մշակելու համար, սակայն որոշ որոշում կայացնողներ կոչ են արել զգուշություն ցուցաբերել: Չորեքշաբթի օրը Եվրախորհրդարանի նախագահ Ռոբերտա Մետսոլան կոչ արեց օրենսդիրներին զգույշ լինել որոշումների կայացման գործընթացում արհեստական բանականության տեխնոլոգիաները կիրառելիս՝ պնդելով, որ դրանք չպետք է փոխարինեն քննադատական մտածողությանը, և որ օրենսդրական գործընթացում պետք է լինի «ժողովրդավարական հաշվետվողականություն»։
Բաց մի թողեք
Եվրահանձնաժողովը շարունակում է օրակարգում պահել թվային հարկի վերաբերյալ առաջարկը
Ուկրաինային տրամադրվող օգնությունը չպետք է կախված լինի ԵՄ բյուջեից, հայտարարում է Ֆինլանդիան
Կապույտ ցունամին ուրախություն, հույս և ծաղր է արթնացնում Եվրոպայում