ԱՀԿ-ի ղեկավարի պաշտոնի համար պայքարը փորձության է ենթարկում ֆինանսավորման և ԱՄՆ-ի հետ կապերի հարցերը

Հինգ թեկնածու պայքարում է 2027 թվականին Թեդրոսին փոխարինելու համար

Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպությունը (ԱՀԿ) նոր ղեկավար է փնտրում, ով ստիպված կլինի դիմակայել ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ բարդ մարտահրավերներին։

Գլխավոր տնօրեն Թեդրոս Ադհանոմ Գեբրեյեսուսին փոխարինելու համար թեկնածուների առաջադրման գործընթացն ավարտվել է սեպտեմբերի 24-ին. պայքարին մասնակցելու հայտ է ներկայացրել վեց թեկնածու։

Նրանց թվում կան երկու եվրոպացիներ՝ Բելգիայից՝ ԱՀԿ-ի Եվրոպայի տարածաշրջանային տնօրեն Հանս Կլյուգեն, և Իսպանիայից՝ կլիմայի և հանրային առողջության հարցերով պատասխանատու Մարիա Նեյրան (վերջինս առաջադրվել է քաղաքացիական հասարակության խմբերի պահանջով)։

Մյուս թեկնածուներն են՝ Ինդոնեզիայի առողջապահության նախարար Բուդի Գունադի Սադիկինը (նախկին բանկիր և համաշխարհային առողջապահության ոլորտում համեմատաբար նոր դեմք), Կատարի ներկայացուցիչ Հանան Մոհամմեդ Ալ-Կուվարին և Սաուդյան Արաբիայից՝ Հանան Բալխին, ով ԱՀԿ-ի Արևելյան Միջերկրական ծովի տարածաշրջանի տնօրենն է։

Անակնկալ մասնակից է հայաստանցի մանկական ուռուցքաբան-հեմատոլոգ Գևորգ Թամամյանը, ում թեկնածությունն առաջադրել է Բոտսվանան։

Մրցապայքարն ընթանում է ԱՄՆ-ի՝ ԱՀԿ-ից դուրս գալու և համաշխարհային առողջապահության ոլորտում ծախսերի կրճատման ֆոնին։ Euractiv-ի հետ զրուցած փորձագետները նշել են, որ ԱՀԿ-ի նոր ղեկավարին անհրաժեշտ կլինեն քաղաքական հմտություն, անկախություն և սկզբունքայնություն։

Քաղաքական հմտություն

«Ֆինանսների պակասը չի կործանի կազմակերպությունը, իսկ սկզբունքայնության պակասը՝ կկործանի», – ասել է Թեդրոսը՝ խորհուրդ տալով թեկնածուներին։

Ժնևի Բարձրագույն ինստիտուտի (Geneva Graduate Institute) պրոֆեսոր Սյուրի Մունը նշել է, որ թեև «բարձր որակավորում ունեցող տեխնիկական փորձագետների պակաս չկա», Թեդրոսի իրավահաջորդը ստիպված կլինի հավասարակշռել Հաջորդ ղեկավարը չպետք է պարզապես «կաղալով առաջ շարժվի՝ կատարելով ներկայիս կառույցի աննշան փոփոխություններ», — հավելեց նա։

Գերմանացի քաղաքական գործիչ Յոհան Վադեֆուլը (ձախից՝ CDU) և Ինդոնեզիայի առողջապահության նախարար Բուդի Գունադի Սադիկինը (կենտրոնում) (Լուսանկարը՝ Soeren Stache/picture alliance՝ Getty Images-ի միջոցով)

Վաշինգտոնի համար նախատեսված փորձությունը

Այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ-ն՝ ԱՀԿ-ի ամենախոշոր դոնորը, դուրս եկավ կազմակերպության կազմից, վերջինս հայտարարեց, որ փորձում է դիվերսիֆիկացնել ֆինանսավորման աղբյուրները՝ այդ թվում պետական ​​և մասնավոր հատվածների միջև համագործակցության ընդլայնման միջոցով։ Բեյքերը դեմ արտահայտվեց որևէ մեկ դոնորից (այդ թվում՝ ԱՄՆ-ից) կախվածություն ունենալու մոտեցմանը։ «Զիջումների գնով ֆինանսավորողներ փնտրելը տանում է դեպի այնպիսի բյուջե և ծրագիր, որոնք զուրկ են հստակ սահմանված առաջնահերթություններից»։

Մունը նշեց, որ անկախ նրանից՝ ԱՄՆ-ն կվերադառնա՞ ԱՀԿ, թե՞ ոչ, կազմակերպությանը անհրաժեշտ կլինի հարաբերություններ պահպանել Վաշինգտոնի հետ՝ հավելելով, որ «վերջին մեկ տարվա ընթացքում մենք ականատես ենք եղել ԱՄՆ առողջապահության ոլորտի պաշտոնյաների կողմից համագործակցության վերսկսմանը»։

Հնարավո՞ր է՝ ղեկավարը լինի Եվրոպայից

Մինչ այժմ միայն Կլյուգեն է հրապարակել իր ծրագրային հայտարարությունը, թեև այլ թեկնածուներ, այդ թվում՝ ինդոնեզացի Բուդին, ոչ պաշտոնապես սկսել են իրենց քարոզարշավը։

Հաշվի առնելով գլոբալ առողջապահության ոլորտում Եվրոպայի գաղութատիրական անցյալը, ինչպես նաև համավարակի վերաբերյալ համաձայնագրի շուրջ բանակցություններում արդյունաբերության շահերին ավելի նպաստավոր դիրքորոշումը՝ հաղթելու համար եվրոպացի երկու թեկնածուները պետք է կարողանան վստահություն ձեռք բերել տարբեր տարածաշրջանային խմբերի շրջանում։

Պատասխանելով այն հարցին, թե արդյոք ԱՀԿ-ի հաջորդ ղեկավարը կարող է լինել ԵՄ-ից, Բեյքերն ասաց, որ դեռ վաղ է այդ մասին խոսել։

«Ամեն ինչ կախված է կոալիցիաներ ձևավորելուց՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով տարածաշրջանային խմբերին։ Կան երկու տարածաշրջանային տնօրեններ, որոնք այստեղ կարող են առավելություն ունենալ՝ Բալխին և Կլյուգեն», — ն ԱՀԿ-ն պաշտոնապես կհայտարարի իր թեկնածուների անունները հոկտեմբերին, ինչին կհաջորդեն կազմակերպության խորհրդի կողմից թեկնածուների նախնական ընտրության գործընթացը և մայիսին կայանալիք Առողջապահության համաշխարհային ասամբլեայի շրջանակում երեք թեկնածուների միջև անցկացվելիք ընտրությունները։ Թեդրոսին փոխարինողը պաշտոնը կստանձնի 2027 թվականի օգոստոսին։