Անվտանգության հետ կապված մտահոգությունները գերմանացի կանցլերին ուղեկցում են Սինգապուր, Ճապոնիա և Կորեա կատարած այցի ընթացքում։ Իսկ նրա առաջարկը՝ ստեղծելու նոր առևտրային դաշինք, արդեն իսկ բախվում է խոչընդոտների։
ԿՈՐԵԱԿԱՆ ԱՊԱՌԱԶՄԱԿԱՆԱՑՎԱԾ ԳՈՏԻ — Ուրբաթ օրը Ֆրիդրիխ Մերցն ավարտեց իր հնգօրյա այցն Ասիա՝ անդրադառնալով Եվրոպայի անցյալին։
Այցելելով այն կապույտ շինությունները, որտեղ 1953 թվականին ստորագրվել է Կորեական պատերազմն ավարտած զինադադարը (գտնվում են Համատեղ անվտանգության գոտում, որտեղ հյուսիսկորեական և հարավկորեական զորքերը կանգնած են դեմ առ դեմ), գերմանացի կանցլերը մատնանշեց ակնհայտ զուգահեռները իր երկրի պատմության և Կորեայի ներկա իրավիճակի միջև։
«Մտածում եմ այն մասին, թե որքան երախտապարտ պետք է լինենք, որ Գերմանիայում արդեն 36 տարի է՝ նման բան չենք տեսել», — ասաց Մերցը։
Այս խոսքերով ամփոփվեց նրա այցելությունը Սինգապուր, Ճապոնիա և Հարավային Կորեա։ Այստեղ ասիական մայրաքաղաքների ներկայացուցիչները կանցլերի առջև բարձրացրին անվտանգությանն ու առևտրային համագործակցությանը վերաբերող հարցեր՝ հաճախ հիշեցնելով, որ տարածաշրջանում տիրող անհանգիստ իրավիճակը սերտորեն կապված է Եվրոպայի համար ստեղծված անկայուն իրավիճակի հետ։
«Հավաքական անվտանգություն»
Բավական է միայն նայել սահմանի մյուս կողմը։ Քիչ առաջ, նախքան Մերցի ժամանումը ապառազմականացված գոտի, Հյուսիսային Կորեան Ճապոնական ծովի ուղղությամբ արձակեց մոտ 10 կարճ հեռահարության բալիստիկ հրթիռ։ Անվտանգության այն հիմնական մտահոգությունները, որոնք առկա են Գերմանիայում (Ռուսաստանի պատերազմն ընդդեմ Ուկրաինայի և Մոսկվայի կողմից Եվրոպային ուղղված սպառնալիքը), գնալով ավելի մեծ խնդիրներ են դառնում նաև Ասիա-խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում։
Այն փաստը, որ Փհենյանը կարողանում է այդքան շատ բալիստիկ հրթիռներ արձակել, փորձարկել և ընդլայնել իր հեռահար հարվածային հնարավորությունները, ուղղակիորեն կապված է Ռուսաստանի հետ նրա համագործակցության հետ: Հյուսիսային Կորեան երկու տարի զինվորներ է ուղարկում Ուկրաինայի ռուսական ճակատ և դրա դիմաց օգտվում է մարտական փորձից և տեխնոլոգիաների փոխանցումից։
Հյուսիսային Կորեայի պետական հեռուստատեսությունը հինգշաբթի օրը ցուցադրեց առաջնորդ Կիմ Չեն Ընին՝ նոր ռազմական անօդաչու թռչող սարքերով, այդ թվում՝ պոտենցիալ գաղտնի անօդաչու թռչող սարքով, ինչը ընդգծում է այն մեծ առաջընթացը, որը երկիրը նույնպես գրանցում է անօդաչու թռչող սարքերի զարգացման գործում: Սրանք լուրջ անվտանգության խնդիրներ են, որոնք տարածաշրջանի մյուս երկրները, այդ թվում՝ Ճապոնիան, չեն կարող անտեսել։
Փհենյանի սադրանքներից բացի, կա Չինաստանը, որը ոչ միայն ավելի ու ավելի գերիշխող է դառնում առևտրում, այլև հայացքը սևեռում է դեպի Թայվան՝ Հարավչինական ծովում տարածքային պահանջներ ներկայացնելով և ուժեղ ճնշում գործադրելով այնպիսի քննադատների վրա, ինչպիսին է Ճապոնիան: Եվ կա Ռուսաստանը, որը սերտ ռազմական կապեր է հաստատում Պեկինի հետ և համատեղ ռմբակոծիչների թռիչքներ է իրականացնում չինական ռազմաօդային ուժերի հետ Ճապոնիայի սահմանի մոտ։
«Ռուսաստանի պատերազմը Ուկրաինայի դեմ միշտ առկա է այստեղ՝ տարածաշրջանում», – լրագրողներին ասաց Մերզը սահման կատարած իր այցից հետո։ «Աշխարհում այլևս չկա միակողմանի անվտանգություն, միայն կոլեկտիվ անվտանգություն», – հավելեց նա՝ ընդգծելով իր կոչը՝ «սերտորեն համագործակցել» Ճապոնիայի, Հարավային Կորեայի և Սինգապուրի հետ «անվտանգության քաղաքականության հարցերի» և պաշտպանական արդյունաբերության ոլորտում։
Միջին իշխանությունների պայքար
Այս գերմանական առաջարկը մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել: Հաշվի առնելով Բեռլինի դիրքը՝ որպես Ուկրաինայի ամենամեծ կողմնակից, գերմանական պաշտպանական ընկերությունները խիստ ակտիվ են պատերազմից տուժած երկրում և համագործակցում են տեղական արտադրողների հետ, ինչը նրանց հնարավորություն է տալիս օգտվել արագ տեխնոլոգիական զարգացումներից: Սա նրանց գրավիչ է դարձնում ասիական գործընկերների համար, ովքեր վախենում են հետ մնալ Հյուսիսային Կորեայից և Չինաստանից, քանի որ նրանք օգտվում են Ռուսաստանի հետ համագործակցությունից:
Այն փաստը, որ կանցլերը ճանապարհորդել է մեծ գործարար պատվիրակության հետ՝ այնպիսին, ինչպիսին նախկինում տեսնվում էր միայն Չինաստան այցելությունների ժամանակ, ընդգծում է այս ուշադրության կենտրոնացումը: Ընկերությունների թվում էին մի քանի պաշտպանական ընկերություններ, այդ թվում՝ ինքնաթիռների արտադրող Airbus-ը, հակաօդային պաշտպանության արտադրող Diehl Defense-ը և անօդաչու թռչող սարքերի մասնագետ Quantum-Systems-ը: Ճապոնիան ողջունեց համագործակցությունը, իսկ վարչապետ Սանաե Տակաիչին խոսեց Գերմանիայի հետ «բարձրակարգ գործընկերության» մասին:
Այնուամենայնիվ, Մերցի ուղևորությունը վերաբերում էր ոչ միայն պաշտպանական գործարքներին: Կանցլերը իր այցելություններն օգտագործեց՝ զգուշացնելու Ռուսաստանի, բայց նաև Չինաստանի և Միացյալ Նահանգների կողմից միջազգային իրավունքի խախտումների մասին: «Մենք գտնվում ենք նոր դարաշրջանի շեմին», – ասաց նա Տոկիոյում: «Մենք ականատես ենք լինում, թե ինչպես են խոշոր տերությունները վարում նոր քաղաքականություն և ինչպես են միջազգային կանոնները քայքայվում»:
Նրա խոսքերը արձագանքեցին Գերմանիայի նախագահ Ֆրանկ-Վալտեր Շտայնմայերի կողմից Պեկին զուգահեռ այցի ժամանակ արված նմանատիպ նախազգուշացմանը։ «Կարգը, որը երբեք կատարյալ չի եղել, բայց առնվազն ծառայել է որպես միջազգային համագործակցության հիմք, քայքայվում է։ Անօրինությունը սպառնում է։ Ես սա մեծ վտանգ եմ տեսնում մեզ բոլորիս համար», – ասաց Շտայնմայերը։
Այս միտմանը հակազդելու համար Մերցը հիմնվեց Կանադայի վարչապետ Մարկ Քարնիի առաջարկի վրա, որ «միջին տերությունները» պետք է միավորվեն՝ ավելի լավ պաշտպանվելու համար անվստահելի խոշոր տերությունների և անատամ միջազգային կազմակերպությունների դեմ։
Տոկիոյում և Սեուլում ունեցած ելույթներում Մերցը առաջարկեց «կանոնների վրա հիմնված առևտրի համար գլոբալ քաղաքական դաշինք»։ Միջին չափի տերությունները, ինչպիսիք են ԵՄ-ն, ասիական երկրները, Կանադան, Ավստրալիան, Նոր Զելանդիան և Հարավամերիկյան Մերկոսուր առևտրային դաշինքը, պետք է «համակարգվեն» և «միասին գործեն», եթե ուրիշները մարտահրավեր նետեն միջազգային կանոններին, «կամ եթե տնտեսական ճնշում գործադրվի», – ասաց կանցլերը։
Դա նուրբ քողարկված հղում է Չինաստանի կողմից հազվագյուտ մետաղների հասանելիությունը սահմանափակելու սպառնալիքներին և ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից արված սակագնային սպառնալիքներին։ Մերցը նաև ասել է, որ դաշինքը կարող է ամրապնդել Առևտրի համաշխարհային կազմակերպությունը և ձգտել վերացնել դատավորների նշանակումը կազմակերպության վերաքննիչ մարմնում։
«Զգալի մտահոգություն»՝ ֆրանս-գերմանական ավտոմոբիլային գործարքի վերաբերյալ
Այնուամենայնիվ, իր այցի ընթացքում Մերցն անձամբ համոզվեց, թե որքան դժվար է կյանքի կոչել նման հավակնոտ առաջարկը, երբ մասնավոր շահերը բարդացնում են փոքր և միջին հզորություն ունեցող պետությունների միջև դաշինքի ձևավորումը։
Սա առավել ակնհայտ դարձավ, երբ ասիական երկրները կտրուկ բողոք հայտնեցին ավտոարդյունաբերության համար նախատեսված «Made in Europe» («Արտադրված է Եվրոպայում») կանոնների առնչությամբ։ Մերցի և Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի համաձայնեցրած առաջարկի համաձայն՝ Բրյուսելը նախատեսում է սահմանափակել ավտոմեքենաների համար նախատեսված սուբսիդիաները՝ դրանք հասանելի դարձնելով միայն ԵՄ-ի, Շվեյցարիայի և Միացյալ Թագավորության տարածքում արտադրված մեքենաների համար, ինչը անբարենպաստ դրության մեջ է դնում օտարերկրյա արտադրողներին։
Հարավային Կորեայի նախագահ Լի Ջե Մյոնգը լրագրողներին քաղաքավարի, բայց ուղղակիորեն հայտնեց, որ «խնդրել է Մերցին աջակցել, որպեսզի Կորեայի նկատմամբ կիրառվեն նույն մոտեցումները, ինչ ԵՄ անդամ պետությունների դեպքում»։ Նմանատիպ դժգոհություն հնչեց նաև Ճապոնիայից։
«Սա, ըստ էության, մի թեմա էր, որն ինձ մի փոքր զարմացրեց՝ հաշվի առնելով այն սուր շեշտադրումը, որով այն ներկայացվեց», — ասաց Մերցը լրագրողներին ուրբաթ երեկոյան՝ Գերմանիա վերադառնալուց առաջ։ Նա խոստովանեց, որ ֆրանս-գերմանական առաջարկը «զգալի մտահոգություն է առաջացրել տարածաշրջանում՝ Սինգապուրում, Ճապոնիայում և Կորեայում. այնտեղ մտավախություն ունեն, որ Եվրոպայում կարող է սկսվել պրոտեկցիոնիզմի նոր ալիք, և որ մենք փակվում ենք այլ երկրներից»։
Մերցը խոստացավ «շատ լրջորեն» ընդունել այդ դժգոհությունները և բարձրացնել դրանք ԵՄ առաջնորդների հաջորդ գագաթնաժողովի ժամանակ։ Այնուամենայնիվ, սա հստակ հիշեցում է այն մասին, թե որքանով կարող են ոլորտային կոնկրետ մանրամասները խոչընդոտել նրա առաջարկած ավելի լայն դաշինքի իրականացմանը։
Ճապոնացի մի դիվանագետ, ով զգայուն հարցերը քննարկելու համար պայմանով էր խնդրել չհրապարակել իր անունը, գերմանական պատվիրակությանը այլ հարց ուղղեց. «Կոնկրետ ինչպե՞ս եք մեզ օգնելու, եթե Չինաստանը հարձակվի Թայվանի վրա»։
Բաց մի թողեք
Ինչո՞ւ է Եվրոպան դառնում ավելի «բելգիական»
Թրամփը փորձեց չխաթարել տնտեսությունը միջանկյալ ընտրություններից առաջ, նա շուտով շատ սանձարձակ կդառնա
Ո՞վ ումից է վախենում Բրյուսելում. Հելոուինյան ուղեցույց՝ պարզելու, թե ովքեր (և ինչերը) են թաքնված ԵՄ-ի մղձավանջներում