Վաշինգտոնում փոփոխվող իշխանության դինամիկան Դոնալդ Թրամփին ճնշման տակ է դնում և Եվրոպայի հիմնական հոսանքին տալիս է տրանսատլանտյան թեթևացման հազվագյուտ պահ։
Եվրոպան զգում է ոչ միայն մի փոքր շադենֆրոյդ։
ԱՄՆ-ում անցկացված ապշեցուցիչ միջանկյալ ընտրություններում դեմոկրատները վերականգնեցին վերահսկողությունը Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի, ինչպես նաև մի քանի նահանգապետերի պաշտոնների նկատմամբ՝ խոշոր հաղթանակ տանելով հանրապետական հենակետերում, ինչպիսիք են Հարավային Կարոլինան, Տեխասը և նույնիսկ Կանզասը։ Չնայած չորեքշաբթի առավոտյան որոշ ընտրություններ դեռ չէին հայտարարվել, արդյունքը ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի մոնումենտալ նկատողությունն է։
Եվրոպայի համար, որը վերջին երկու տարիների ընթացքում դիմակայել է Թրամփի անդադար բանավոր հարձակումներին և սակագնային սպառնալիքներին, դա տրանսատլանտյան քաղաքականության մեջ հույսի հազվագյուտ ճառագայթ էր, եթե ոչ այն պատճառով, որ Վաշինգտոնը կդառնա ավելի կանխատեսելի գործընկեր, ապա առնվազն այն պատճառով, որ ԱՄՆ նախագահը կարող է չափազանց շեղված լինել իր սովորական զայրույթը եվրոպացիների վրա կենտրոնացնելու համար։
Եվրոպական խորհրդարանի փոխնախագահ Սոֆի Վիլմեսը, որը Բելգիայի նախկին վարչապետն էր, հայտարարեց «ԱՄՆ Կոնգրեսում ուժերի հավասարակշռության մեծ փոփոխության» մասին՝ հավելելով. «Հուսով եմ, որ դա կհանգեցնի Եվրոպայի հետ ավելի հանգիստ, ավելի կառուցողական հարաբերությունների»։
Մնում է տեսնել, թե ինչպես կփոխի Թրամփը իր դիրքորոշումը Եվրոպայի նկատմամբ, եթե ընդհանրապես փոխի այն, երբ Կոնգրեսը այլևս իր վերահսկողության տակ չէ։ Որպես նախագահ՝ նա դեռևս պահպանում է գործադիր իշխանության արտաքին քաղաքականության բազմաթիվ լիազորություններ։
Գերմանիայի պաշտպանության նախարար Բորիս Պիստորիուսը դեմոկրատների հաղթանակը անվանեց «պատմական», բայց զգուշացրեց Եվրոպայի կողմից չափազանց շատ ակնկալիքների դեմ։ «Մենք կձգտենք սերտ կապի դեմոկրատների հետ», – ասաց նա չորեքշաբթի առավոտյան Բեռլինի անվտանգության համաժողովում։ «Բայց մենք չգիտենք, թե ինչ կանի նախագահը մոտ ապագայում ընտրություններից հետո»։
ԵՄ երկու բարձրաստիճան գործիչներ, որոնք երկուսն էլ Թրամփի մշտական հակառակորդներ են, չկարողացան դիմադրել արդյունքի տոնակատարությանը։
«Ամերիկյան հասարակությունը քվեարկեց միայն աղքատացնող քաղաքականության դեմ», – ասաց Իսպանիայի վարչապետ Պեդրո Սանչեսը։ «Ատելության դեմ։ Սեքսիզմի դեմ։ Կլիմայի փոփոխության ժխտման և էլիտաների արտոնությունների դեմ»։
Լեհաստանի արտաքին գործերի նախարար Ռադոսլավ Սիկորսկին վերաշարադրել է իր անցյալ տարվա հունիսին արված թվիթը՝ պատասխանելով Թրամփի կարևոր դաշնակից Էլոն Մասկին։ «Տես, մեծ մարդ, քաղաքականությունն ավելի դժվար է, քան դու կարծում էիր», – հեգնանքով ասել է նա։
Գլխացավանք՝ Եվրոպայի ծայրահեղ աջերի համար
Եվրոպայում վերելք ապրող ծայրահեղ աջերի համար, որոնք երկար ժամանակ փորձում էին հավասարակշռել Թրամփի հանդեպ ունեցած համակրանքն ու այն իրողությունը, որ նա խիստ անընդունելի է ամբողջ մայրցամաքում, ԱՄՆ միջանկյալ ընտրությունները դառն հիշեցում են դարձել այն քաղաքական ռիսկերի մասին, որոնք բխում են ԱՄՆ նախագահի հետ չափազանց սերտ կապեր ունենալուց։
Ֆրանսիական «Ազգային միավորում» (RN) կուսակցության առաջնորդ Ժորդան Բարդելլան շտապեց Թրամփի համար «անբարենպաստ» արդյունքը վերագրել, առաջին հերթին, Իրանի դեմ պատերազմ սկսելու նրա որոշմանը։
«Փաստն այն է, որ Իրանի հարցում ԱՄՆ-ի միջամտությունը շատ ուժեղ ազդեցություն է ունեցել ոչ միայն ԱՄՆ-ի, այլև եվրոպական տնտեսության վրա», — հայտարարեց նա չորեքշաբթի առավոտյան։
Բարդելլան հավելեց, որ հաջորդ տարի կայանալիք ընտրություններին ընդառաջ՝ ֆրանսիական հարցումներում առաջատարը շարունակում է մնալ «Ազգային միավորման» նախագահի թեկնածու Մարին Լը Պենը։ Նա նաև պնդեց, որ Բրազիլիայում, Հունգարիայում, իսկ այժմ արդեն՝ ԱՄՆ-ում ազգայնական քաղաքական գործիչների կրած պարտությունները բնավ չեն նշանակում, թե իր կուսակցության հեռանկարները վատթարացել են։
Սակայն, ըստ հարցումների, ամերիկացի ընտրողների համար ամենահրատապ խնդիրը կյանքի թանկացման ճգնաժամն էր։ Նույն իրավիճակն է նաև եվրոպական երկրներում՝ Ֆրանսիայից մինչև Իսպանիա և Հունաստան, որտեղ բնակարանների վարձավճարների կտրուկ աճը և իշխանությունների՝ ըստ երևույթին, անզորության հանդեպ համատարած զայրույթը լուրջ մարտահրավերներ են ստեղծում։
Ֆրանսիայի «Կանաչների» կուսակցության առաջնորդ Մարին Տոնդելիեն հայտարարել է, որ Թրամփը «Միացյալ Նահանգները դարձրել է աշխարհի ծաղրուծանակի առարկա», և արդյունքները որակել է որպես «զգուշացում Ֆրանսիայի համար»՝ ապրիլին կայանալիք նախագահական ընտրությունների նախաշեմին։
«Եթե հաջորդ տարի մեր երկրում իշխանության գա «Ազգային միավորումը» (RN), ապա այն կկիսի Միացյալ Նահանգների ողբերգական ճակատագիրը», – ասել է նա։
ՆԱՏՕ-ում ԱՄՆ դեսպան Մեթյու Ուիթակերը փորձել է նվազեցնել միջանկյալ ընտրություններից հետո Վաշինգտոնի արտաքին քաղաքականության հնարավոր փոփոխության նշանակությունը՝ պնդելով, որ այն խնդիրները, որոնց բախվում են ԱՄՆ-ն և նրա եվրոպական դաշնակիցները, մնում են անփոփոխ։
«Միացյալ Նահանգների արտաքին քաղաքականությունը չի փոխվել», – ասել է Ուիթակերը՝ հավելելով, որ «այն խնդիրները, որոնց առջև կանգնած ենք մենք՝ որպես երկիր և որպես դաշինք, նույնն են մնացել»։
Մինչդեռ եվրոպական շուկաները արդյունքներին արձագանքել են զգուշավոր լավատեսությամբ։ Դեմոկրատների համոզիչ հաղթանակից հետո չորեքշաբթի օրը Փարիզի, Լոնդոնի և Ֆրանկֆուրտի ֆոնդային բորսաներում առևտուրը բացվել է ցուցանիշների թեթև աճով։
Իրականության ստուգում Թրամփի համար
Բոլոր տոնակատարություններին չնայած՝ եվրոպացի պաշտոնյաները նույնպես շտապեցին ընդունել, որ դեմոկրատների կողմից վերահսկվող Կոնգրեսը ավտոմատ կերպով չի նշանակում ավելի հարմարվողական ԱՄՆ վարչակազմի ստեղծում։
Թրամփը պահպանում է արտաքին քաղաքականության մեջ մանևրելու զգալի տարածք, այդ թվում՝ այն հարցերի շուրջ, որոնք ամենաշատն են լարվածություն ստեղծել տրանսատլանտյան կապերի համար՝ եվրոպական անվտանգություն, առևտուր և Ռուսաստանի պատերազմը Ուկրաինայում։
Ֆրանսիայի էկոնոմիկայի նախարար Ռոլան Լեսկյուրը չորեքշաբթի առավոտյան նշել է, որ չնայած Թրամփը «բավականին կթուլանա» ներքին կյանքում, «անկանխատեսելի» նախագահը կմնա «միջազգային քաղաքականության պատասխանատու»։
Սակայն թշնամական Կոնգրեսը կարող է դժվարացնել նրա համար իր ներքին օրակարգի առաջխաղացումը, միաժամանակ բացելով դուռը իր վարչակազմի ավելի մեծ վերահսկողության համար։
«Ընտրողները սովորություն ունեն հավասարակշռել իշխանությունը», – X-ում ասել է ֆինլանդացի եվրապատգամավոր Միկա Աալտոլան, – «և հիմա նախագահի ձեռքերն ավելի կապված են ներքին և արտաքին քաղաքականության մեջ»։
Իտալիայի նախկին վարչապետ Էնրիկո Լետտան ավելի շեշտադրող էր։
«Եվրոպան շատ ավելի ուժեղ է»՝ շնորհիվ «կապույտ ալիքի», — գրել է նա X-ում։
Եվրախորհրդարանի միջազգային առևտրի հարցերով հանձնաժողովի փոխնախագահ Քեթլին Վան Բրեմպտը կիսվել է Սպիտակ տան մի գրառմամբ, որում կանխատեսվում էր Թրամփի հաղթանակը, և մեկնաբանել է, որ իրականում հաղթել է Ամերիկան։
«Իսկ նա պարտվեց», — ասել է նա։
Չնայած ընտրություններում կրած ջախջախիչ պարտությանը՝ Թրամփը, այնուամենայնիվ, չի զսպել իրեն և ընտրությունների գիշերը Fox News-ին տված հեռախոսազրույցի ընթացքում վերջին անգամ «քար նետել» Եվրոպայի ուղղությամբ։
«Նայեք Եվրոպային. այն մահանում է։ Նայեք, թե ինչ է կատարվում Ֆրանսիայում, Իտալիայում և մյուս բոլոր երկրներում։ Նրանք սարսափելի ժամանակներ են ապրում։ Անկեղծ ասած՝ նրանք կարող է նույնիսկ չգոյատևեն, — զգուշացրել է նա։ — Մինչդեռ մենք ծաղկում ենք»։
Բաց մի թողեք
Եվրահանձնաժողովը շարունակում է օրակարգում պահել թվային հարկի վերաբերյալ առաջարկը
Ուկրաինային տրամադրվող օգնությունը չպետք է կախված լինի ԵՄ բյուջեից, հայտարարում է Ֆինլանդիան
Հանձնաժողովը դիմում է արհեստական բանականությանը՝ ավելի լավ օրենքներ գրելու համար