Վաշինգտոնը շարունակում է դիվանագիտական ջանքերը անվտանգ անցման համար՝ կշռադատելով Թուրքիայի և Հնդկաստանի առաջարկները։
Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենը երկուշաբթի հայտարարեց, որ ԵՄ-ն կօգնի ֆինանսավորել Սև ծովի անվտանգության որոշ ծախսեր՝ առևտրային նավերի վրա հարձակումներից հետո, որոնց մեջ մեղադրվում է Ռուսաստանը, նույնիսկ այն դեպքում, երբ ճգնաժամը վերջ դնելու հիմնական դիվանագիտական ջանքերը տարածվում են այլուր։
«Սև ծովի ափերին աճում են սպառնալիքները, հարձակումները և ներխուժումները», – ասաց ֆոն դեր Լեյենը Ռումինիա կատարած իր այցի սկզբում։
Ի պատասխան՝ նա ասաց, որ դաշինքը «կարագացնի Սև ծովի ծովային անվտանգության կենտրոնի աշխատանքները՝ սահմանելով ավարտման հստակ ժամանակացույց և 50 միլիոն եվրոյի ֆինանսավորում»։
Նա նաև հայտարարեց ԵՄ-ից լրացուցիչ 10 միլիոն եվրոյի դրամական միջոցների հատկացման մասին Ռումինիայի որոնողական-փրկարարական գործողությունների համար։ Գումարները չնչին են՝ համեմատած այն 16.7 միլիարդ եվրոյի հետ, որը Ռումինիան ստանում է ԵՄ SAFE զենքի վարկային ծրագրի շրջանակներում։
Անցյալ տարի հայտարարված կենտրոնը համատեղ կառավարման կենտրոն է, որը պետք է կառավարեն Ռումինիան և Բուլղարիան և նախատեսվում է, որ այն լիովին կգործի տարեվերջին։
Այն նպատակ ունի իրական ժամանակում վերահսկել ծովային գործունեությունը և պաշտպանել կենսականորեն կարևոր ենթակառուցվածքները, ինչպիսիք են ստորջրյա էլեկտրաէներգիան և կապի մալուխները։ Այն երկու երկրներին էլ կտրամադրի ծովի և երկնքի միասնական տեսարան՝ օգնելով նրանց հայտնաբերել սպառնալիքները նախքան դրանց հարվածը։
Երկուշաբթի օրը արված հայտարարությունը հաջորդում է Սև ծովում շաբաթներ շարունակ աճող բռնությանը։ Հոկտեմբերի սկզբից ի վեր առնվազն ինը նավ է հարձակման ենթարկվել ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ անդամներ Ռումինիայի ու Բուլղարիայի բացառիկ տնտեսական գոտիներում. դրանցից չորսը խորտակվել են, իսկ 34 նավաստի զոհվել կամ անհետ կորել են։
Ռուսաստանի ափերի մոտ ևս նավեր են հարձակման ենթարկվել։
Թե՛ Ռումինիան, թե՛ Բուլղարիան բարձրացրել են այս հարցը անցյալ ամիս կայացած ԵՄ առաջնորդների հանդիպման ժամանակ և պահանջում են անվտանգության ոլորտում ավելի մեծ աջակցություն։ Մինչդեռ Ռումինիան մեղադրում է Ռուսաստանին, Բուլղարիան զերծ է մնում նման մեղադրանքներից։ Երեքշաբթի օրը Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը նախատեսում է այցելել Բուլղարիայի ափին գտնվող Վառնա քաղաք։
Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ-ը նախաձեռնում է բանակցություններ Սև ծովում հրադադարի և անվտանգ անցման վերաբերյալ համաձայնագրի շուրջ։ Պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն հայտնել է, որ Վաշինգտոնն ուսումնասիրում է Թուրքիայի կողմից հոկտեմբերի վերջին ներկայացված առաջարկները, ինչպես նաև «բաց է» Հնդկաստանի առաջարկների համար։
Ռուբիոյի խոսքով՝ նման համաձայնագիրը չի դադարեցնի հակամարտությունը, սակայն կլուծի դրա «յուրահատուկ մի ասպեկտ»՝ մեղմելով դրա բացասական ազդեցությունը խոցելի երկրների պարենային անվտանգության վրա։
Հոկտեմբերի 21-ին ԵՄ արտաքին քաղաքականության ղեկավար Կայա Կալլասը հայտարարեց, որ Եվրամիությունը Թուրքիայի, Հնդկաստանի, ինչպես նաև Աֆրիկայի և այլ տարածաշրջանների՝ պարեն ներմուծող երկրների հետ աշխատում է նավագնացության ազատության վերաբերյալ համաձայնագրի ուղղությամբ։ Նա հավելեց, որ Ուկրաինան համաձայնել է նման պայմանավորվածությանը, մինչդեռ Ռուսաստանը մերժել է այն։
Ֆոն դեր Լեյենը նշել է, որ ԵՄ-ն աջակցում է Ուկրաինայի կոչին՝ Սև ծովում հրադադար հաստատելու վերաբերյալ, հղում անելով «վաղը Աբու Դաբիում եվրոպական ներկայությամբ կայանալիք խաղաղության բանակցություններին»։
Հանձնաժողովի գլխավոր խոսնակ Պաուլա Պինյոն մանրամասներ չի հայտնել առաջարկների կամ ԵՄ դերի վերաբերյալ։ Նա նշել է «ընդհանուր շահագրգռվածություն» խափանումները լուծելու հարցում, սակայն հրաժարվել է մեկնաբանել Թուրքիայի կամ ԱՄՆ-ի մտադրությունները։
Հարցին, թե արդյոք նա կանխատեսում է հնարավոր առաջընթաց այս շաբաթ, Ուկրաինայի գյուղատնտեսության նախարար Տարաս Վիսոցկին հոռետես էր։ Նա ասել է, որ Կիևը «պատրաստվում է երկար ժամանակով պահպանել մեր ֆերմերների գործունեությունը առանց Սև ծովի խորջրյա նավահանգիստներ մուտք գործելու»։
Սև ծովը կարևոր է պատերազմի երկու կողմերի համար։
Ուկրաինայի Մեծ Օդեսայի մարզի նավահանգիստները նրա արտահանման հիմնական ուղիներն են, այդ թվում՝ պողպատ, երկաթի հանքաքար և հացահատիկ, և դրանք միլիարդավոր դոլարներ են բերում։ ԵՄ ջրերում խոցված մի քանի նավեր տեղափոխում էին ուկրաինական հացահատիկ։
Ռուսաստանի հացահատիկի արտահանման մեծ մասը նաև անցնում է Սև ծովի նավահանգիստներով, ինչպիսիք են Նովոռոսիյսկը, որը նավթի արտահանման խոշոր կենտրոն է, ինչպես նաև Տուապսեն։
Այլ երկրներ նույնպես խորը ներդրումներ են կատարել։ Նովոռոսիյսկի մոտակայքում գտնվող Կասպյան խողովակաշարերի կոնսորցիումի տերմինալը, որը մասամբ պատկանում է ամերիկյան նավթային հսկաներ Chevron-ին և Exxon-ին, մշակում է Ղազախստանի հում նավթի արտահանման մոտ 80%-ը։
Նավերի հարձակումներից ամենաշատը տուժել է Թուրքիան, իսկ Վրաստան ուղևորվող տանկերները նույնպես ենթարկվել են կրակի։
Բաց մի թողեք
ԵՄ հանձնաժողովի «թվային փոխակերպման» փաթեթի մանրամասները
Եվրոպայի «դժոխային» Սուրբ ծնունդը
Բացահայտվել է ԵՄ բյուջեի վերաբերյալ համաձայնության իրական վերջնաժամկետը