Եվրոպան զգուշացրել է Ասիայից էներգիայի համար մրցակցության աճի մասին

«Յուրաքանչյուր մարդ իր համար». Եվրոպան զգուշացրել է Ասիայից էներգիայի համար մրցակցության աճի մասին

Եվրոպան կարող է լավ չգնալ Չինաստանի հետ գազի մրցակցության պատերազմում։

ԲՐՅՈՒՍԵԼ — Եվրոպան բախվում է Ասիայի կողմից բնական գազի սահմանափակ մատակարարումների համար աճող մրցակցությանը, քանի որ ազգային պաշարները նվազում են, իսկ պահանջարկը կտրուկ աճում է ամռան ընթացքում։

Եվ սա այն մրցույթն է, որը ԵՄ-ն դժվարությամբ կհաղթի, զգուշացնում են վերլուծաբաններն ու պաշտոնյաները։

Կենտրոնացված Ասիական տնտեսությունները, ինչպիսիք են Չինաստանը, Վիետնամը և Հարավային Կորեան, ավելի լավ են պատրաստված գազ գնելու գործարքներ բանակցելու համար սպոտ շուկայում, ինչը ազատ շուկայի կողմնորոշմամբ Եվրոպան դնում է անբարենպաստ վիճակում։

Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժումից հետո ԵՄ-ն իրեն լիազորություն տվեց համակարգել խմբային էներգիայի գնումները, բայց քաղաքականությունը լավ չի աշխատել։ Դա նշանակում է, որ նույնիսկ եթե ԱՄՆ-ի և Իրանի միջև խաղաղության համաձայնագիրը պահպանվի, Եվրոպան դեռ կարող է բախվել գազի և էլեկտրաէներգիայի ավելի բարձր գների հետ առաջիկա ամիսներին։

«Մեզ լարվածության շրջան է սպասվում», – այս շաբաթվա սկզբին ֆրանսիացի օրենսդիրներին ասել է TotalEnergies-ի գործադիր տնօրեն Պատրիկ Պույանեն՝ պնդելով, որ դաշինքը դժվարությունների մեջ կհայտնվի, եթե արագ չվերականգնի Կատարից մատակարարումները։ «Ես չեմ կարծում, որ գները կհասնեն 2022 թվականի մակարդակին, բայց չեմ էլ սպասում, որ գները կնվազեն, ինչպես վառելիքի դեպքում»։

ԵՄ կանոնների համաձայն՝ անդամ երկրները պետք է մինչև դեկտեմբեր իրենց գազի պաշարները համալրեն ազգային հզորության առնվազն 80 տոկոսով։ Սովորաբար դա արվում է ամռանը, երբ պահանջարկն ու գները ցածր են։ Էներգիայի առևտրականները սովորաբար օգտվում են այդ ցածր գներից՝ ամռանը գազ գնելու և պահեստավորելու համար, ապա ձմռանը շահույթով վաճառելու համար, երբ պահանջարկն ու գները բարձր են։

Սակայն այս տարի ամառային բարձր գները խաթարել են այդ խթանը՝ թողնելով դաշինքի պահեստավորման մակարդակը հինգ տարվա միջինից ցածր։

Ասիայում տեղի ունեցող իրադարձությունները կարող են սրել իրավիճակը։ Վերլուծաբանները զգուշացնում են, որ ավելի տաք ասիական ամառը կբարձրացնի օդորակիչների օգտագործումը, ինչը կբարձրացնի ասիական գազի պահանջարկը։

Ասիական երկրները հիմնականում հույսը դնում են երկարաժամկետ մատակարարման գործարքների վրա, բայց ավելի բարձր պահանջարկը և պաշարների նվազումը կարող են նրանց ավելի ու ավելի մղել գազ գնելու սպոտ շուկայում, որտեղ գները սահմանվում են ամեն օր և հակված են անմիջապես բարձրանալ, երբ պահանջարկը կտրուկ աճում է։ Դա ասիական երկրներին կբերի Եվրոպայի հետ ուղղակի մրցակցության, որն այս տարի առավել ուժեղ է հենվել սպոտ շուկայի վրա՝ մատակարարումներ ապահովելու համար։
Եթե Ասիայում աճող պահանջարկը համընկնի Եվրոպայից ամռան վերջում խուճապային գնումների հետ, դա կարող է հանգեցնել բեռների շուրջ միջմայրցամաքային պայքարի: ԵՄ-ն կարող է ստիպված լինել գերազանցել Ասիային սպոտային շուկայում՝ իր պահեստավորման նպատակներին հասնելու համար, ասել է Montel Energy-ի գլխավոր վերլուծաբան Տոբիաս Ֆեդերիկոն։

Ըստ ԵՄ էներգետիկ գործակալության ACER-ի՝ այս տարի այդ նպատակներին հասնելը կարող է պահանջել հեղուկացված բնական գազի ներմուծման մինչև 13 տոկոս աճ՝ համեմատած 2025 թվականի հետ, ինչը դժվար է իրականացնել ներկայիս պայմաններում, հատկապես, եթե Պարսից ծոցում արտադրությունը չվերականգնվի։

Սա կարող է կրկին ճնշում գործադրել գազի գների վրա՝ ստիպելով լրացուցիչ կրճատումներ, որոնք կխաթարեն եվրոպական պաշարները: «Մենք կարող ենք տեսնել հեղուկացված բնական գազի ավելի հուսահատ գնումներ, որոնք կսեղմեն համաշխարհային շուկաները, այդ դեպքում, գուցե Եվրոպան պարզապես լիովին հանձնվի իր գազի պահեստավորման լիցքավորման ջանքերին և տարան կթողնի ձմռանը», – ասել է Energy Flux վերլուծական ընկերության հիմնադիր Սեբ Քենեդին։

ԵՄ բարձրաստիճան պաշտոնյայի խոսքով՝ սա ռիսկ է, որը Եվրոպական հանձնաժողովը նույնպես վերահսկում է։

Ազատ շուկա ընդդեմ հրամանատարական տնտեսության
Եթե բանը հասնի լարված պայքարի, ԵՄ-ն կարող է հայտնվել անբարենպաստ վիճակում։

Ի տարբերություն Չինաստանի նման կենտրոնացված կամ ուղղակի հրամանատարական տնտեսություն ունեցող ասիական երկրների, որը 2021 թվականին ագրեսիվորեն գնեց հեղուկացված բնական գազ (ՀԲԳ) սպոտ շուկայում, Եվրոպան շատ քիչ իշխանություն ունի իր էներգակիրների ներմուծողների նկատմամբ, որոնք ունեն տարբեր առաջնահերթություններ և ընդգրկում են 27 տարբեր անդամ պետություններ։

Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա 2022 թվականին ներխուժումից հետո ԵՄ-ն փորձեց ստեղծել մի հարթակ՝ AggregateEU, որը թույլ կտար մասնավոր ընկերություններին համատեղ բանակցել գազի ավելի լավ գործարքների շուրջ միջազգային շուկայում։ Չնայած այն տարածված էր ավելի փոքր ներմուծողների շրջանում՝ ավելի քիչ ռեսուրսներով, տեսանելիություն չկա այն մասին, թե քանի գործարք է կնքվել այդ հարթակում։ Խոշոր խաղացողներն ասում են, որ նրանք սովորաբար հեռու են մնացել դրանից՝ նախընտրելով մենակ գնալ։

«Չնայած մի քանի բանակցություններ են սկսվել, դրանք չեն հանգեցրել գործարքների ավարտին», – ասել է գերմանական SEFE էներգետիկ հսկայի հաղորդակցության ղեկավար Քրիստոֆ Գոթշտեյնը։ «Այս փորձը հաստատում է մեր գնահատականը, որ գազի շուկան շարունակել է արդյունավետորեն գործել… առանց միջամտության անհրաժեշտության»։

Գազի համակարգման հարթակը հանվել է շահագործումից, սակայն հանձնաժողովը քննարկել է այն վերակենդանացնելու հնարավորությունը Իրանի պատերազմից հետո, POLITICO-ին ասել են ԵՄ երկու պաշտոնյաներ, որոնց անանունությունը թույլատրվել է բացահայտ խոսել: Սակայն նրանք ասել են, որ ԵՄ-ն քիչ բան կարող է անել ընկերություններին իրականում ստիպելու համար օգտագործել այս հարթակները։

Ներմուծողները նաև մտահոգված են, որ հարթակում համակարգումը կարող է լինել համագործակցության մի ձև, և հանձնաժողովն ինքը կարող է միայն ոչ պաշտոնապես օգնել ընկերություններին համոզվել, որ նրանք չեն խախտում բարդ մրցակցային կանոնները, ասել է առաջին պաշտոնյան։

Եվրոպացի պաշտոնյաները նույնպես չեն կարող ուղղակիորեն բանակցել մրցակիցների հետ: Չնայած հանձնաժողովը և ասիական գործընկերները պատերազմի սկսվելուց ի վեր ուղղակիորեն փոխանակվել են էներգետիկ քաղաքականության վերաբերյալ թարմացումներով՝ շուկաների ցնցումներից խուսափելու համար, նրանք չեն կարող սակարկել, թե որ առանձին բեռները որտեղ են գնում, ասել են երկու պաշտոնյաները: «Յուրաքանչյուր մարդ իր համար է», – ասել է երկրորդ պաշտոնյան։

Դա նշանակում է, որ ասիական երկրները կարող են առավելություն ունենալ Եվրոպայի նկատմամբ: «Ճգնաժամային իրավիճակներում, ավելի շատ իշխանություններով առաջնորդվող շուկաները կարող են մի քանի ընկերությունների ասել. «Պարզապես կատարեք աշխատանքը», – ասել է երկրորդ ԵՄ պաշտոնյան։ «Մենք կարող ենք համակարգել, կարող ենք խրախուսել, բայց չենք կարող գործել այնպես, ինչպես Չինաստանն է անում»։

Մինչդեռ վերլուծաբանները զգուշացնում են, որ ԱՄՆ-Իրան խաղաղության համաձայնագիրը կարող է մեղմել այս ճնշումները, արդեն կան նշաններ, որ ասիացի գնորդները մոտենում են սպոտ շուկային։ Հարավային Կորեան, Թաիլանդը և Վիետնամը, ինչպես սպասվում է, ամռանը սպոտ շուկայում կփնտրեն հեղուկացված բնական գազի մատակարարումներ, ասել է Kpler LNG վերլուծաբան Չարլզ Կոստերուսը։

Ի վերջո, հենց Չինաստանն է, որ կարող է փոխել հավասարակշռությունը։ Իրանի պատերազմի սկսվելուց ի վեր, երկիրը, որը սովորաբար աշխարհի ամենամեծ էներգակիր ներմուծողն է, կրճատել է իր ներմուծումը և հույսը դրել է իր հսկայական պաշարների վրա՝ հանդես գալով որպես կայունացնող ուժ համաշխարհային շուկայում։

Սակայն շուտով այն կարող է կրկին ստիպված լինել ավելացնել սպոտ գնումները, մարտից ի վեր այդ հեղուկացված բնական գազի պաշարները կտրուկ կրճատելով մինչև հինգ տարվա միջին ցուցանիշից զգալիորեն ցածր, ըստ Կոստերուսի։

ԵՄ պաշտոնյաների համար սա մշտական ​​մտահոգություն է, նույնիսկ այն ժամանակ, երբ պատերազմը ցույց է տալիս ավարտի նշաններ։ «Այն պահին, երբ նրանք մեծապես կվերադառնան… դա կարևոր գործոն է», – ասել է պաշտոնյաներից մեկը։