Եվրոպայի առևտրի ղեկավարը Պեկինից առաջին զիջումը ստացել։ Այժմ նա պետք է համոզի ԵՄ առաջնորդներին, որ երկխոսությունը կարող է ավելին տալ։
Երբ Մարոշ Շեֆչովիչը հուլիսին Եվրամիության դեսպաններին ներկայացրեց Չինաստանի հետ համագործակցության իր ռազմավարությունը, նա նախազգուշացում էր տվել կառավարություններին՝ կոչ անելով Պեկինի դեմ առևտրային ավելի կոշտ գործողություններ ձեռնարկել։
«Երբեմն նույնիսկ տարածված է առևտրային պատերազմ սկսելը, բայց շատ դժվար է այն ավարտել», – ավելի ուշ հարցազրույցում հիշեցրել է ԵՄ առևտրի ղեկավարը։
Երեք ամիս անց Շեֆչովիչը առաջին առաջընթացն է ապահովել՝ անցյալ շաբաթ Պեկինում համաձայնության գալով չինական հիբրիդային մեքենաների ներմուծումը կտրուկ կրճատելու վերաբերյալ։ Խորհրդանշական հաղթանակը փոքր քայլ է դեպի առևտրային հարաբերությունների կայունացումը, որոնք, Բրյուսելի կարծիքով, հասել են վտանգավոր շրջադարձային կետի։
Համաձայնագիրը, որը սկզբնապես կսահմանափակի ներմուծումը տարեկան 350,000 մեքենայով, նշանակալի զիջում է Պեկինի կողմից, որի ավտոարտադրողները եվրոպական շուկան ողողել են ավելի ու ավելի մրցունակ մեքենաներով։
Շեֆչովիչի համար, ով անցյալ տարի Դոնալդ Թրամփի հետ բանակցել էր սակագնային զինադադարի շուրջ, համաձայնագիրը ենթադրում է, որ նրա՝ ավելի խիստ առևտրային միջոցառումների սպառնալիքով աջակցվող փոխգործակցության ռազմավարությունը կարող է սկսել արդյունք տալ։
Շեֆչովիչը համաձայնեց սկսել առևտրային երկխոսությունը հունիսի վերջին Բրյուսելում Չինաստանի առևտրի նախարար Վան Վենտաոյի հետ հանդիպման ժամանակ։
Սկզբում կենտրոնանալով մեքենաների վրա՝ այն ոլորտի վրա, որտեղ ԵՄ-ն ունի լծակներ՝ որպես չինական արտադրողների համար դեռևս բաց քիչ խոշոր շուկաներից մեկը՝ սլովակ հանձնակատարը հույս ուներ ապահովել վստահության ամրապնդման հաղթանակ, նախքան ավելի բարդ հարցերի՝ կարևորագույն հումքից մինչև Չինաստանի հսկայական արդյունաբերական գերհզորությունը, անդրադառնալը։
Միևնույն ժամանակ, նա աշխատել է եվրոպական կառավարություններին միավորել դաշինքի առևտրային պաշտպանությունը ամրապնդելու զուգահեռ ջանքերի շուրջ՝ ամրապնդելով իր բանակցային դիրքը՝ սպառնալով ավելի կոշտ գործողություններ ձեռնարկել՝ Չինաստանի հետ ԵՄ-ի օրական 1 միլիարդ եվրո առևտրային դեֆիցիտը կրճատելու համար։
Սակայն հիբրիդային գործարքը միայն առաջին քայլն է շատ ավելի մեծ մրցակցության մեջ։
ԵՄ առաջնորդները հանդիպում են Բրյուսելում հինգշաբթի օրը՝ ամփոփելու, կշռադատելու շարունակական ներգրավվածության առավելությունները՝ համեմատելով եվրոպական արդյունաբերությունը չինական ներմուծման աճից պաշտպանելու ավելի ագրեսիվ գործողությունների պահանջների հետ։
Հանդիպումը կփորձարկի, թե արդյոք հանձնակատարը, որը կարիերա է արել բարդ գործընկերների հետ փոխզիջումներ գտնելով, կարող է պահպանել Եվրոպայի աջակցությունը այնպիսի ռազմավարության համար, որի հաջողությունը հեռու է երաշխավորված լինելուց։
«Դուք պետք է գործ ունենաք նույն գործընկերոջ հետ սեղանի շուրջ», – ասաց Շեֆչովիչը առևտրային պատերազմ սկսելու ռիսկերի մասին օգոստոսին տված հարցազրույցում։ «Այսպիսով, եթե դուք կարողանաք խուսափել դրանից, դա շատ ավելի լավ կլինի»։
Շուկայական իշխանություն
Շեֆչովիչի սկզբնական քայլը կենտրոնանալն էր այն ոլորտի վրա, որտեղ Եվրոպան դեռևս ունի ազդեցության լծակներ՝ մուտք դեպի իր 450 միլիոն բնակչություն ունեցող շուկա։
Չինաստանի խիստ մրցակցային արտադրողները դարձել են համաշխարհային հզոր ուժեր, բայց նրանք պայքարում են ներքին պահանջարկի թույլ դեմ։ Անշարժ գույքի շուկայում երկարատև անկումը ծանրաբեռնել է սպառողական ծախսերը, մինչդեռ դաժան մրցակցությունը գնային պատերազմներ է առաջացրել։ Ուղևորատար մեքենաների ներքին վաճառքը սեպտեմբերին նվազել է 28%-ով՝ նախորդ տարվա համեմատ։
Սա արտասահմանյան շուկաները դարձնում է ավելի կարևոր։ Քանի որ ԱՄՆ-ն փակում է չինական ներմուծումը, Եվրոպան մնում է չինական արտադրողների համար բաց ամենաշահութաբեր շուկաներից մեկը։
Շեֆչովիչը ռիսկի դիմեց, որ Պեկինը կնախընտրեր ընդունել արտահանման սահմանափակումները, քան ընդհանրապես կորցնել մուտքը եվրոպական շուկա։
Նա իր հայացքը դրեց ավտոմոբիլային ոլորտի վրա, որտեղ չինացի արտադրողները արագ առաջընթաց են գրանցել։ Չինական ավտոարտադրողները 2024 թվականին կազմել են ինչպես եվրոպական հիբրիդային, այնպես էլ լիցքավորվող հիբրիդային շուկաների ընդամենը 2%-ը։ Արդյունաբերության տվյալները ցույց են տալիս, որ 2026 թվականի առաջին կեսին նրանց համապատասխան բաժինները աճել են մինչև 14% և 25%։
Հանձնաժողովը պատրաստվում էր սահմանափակել հիբրիդային ներմուծումը նույնիսկ առանց համաձայնագրի։ Սակայն բանակցային կարգավորումը Շեֆչովիչին նաև քաղաքական առումով արժեքավոր մի բան տվեց՝ ապացույց, որ Պեկինի հետ համագործակցությունը կարող է շոշափելի արդյունքներ տալ։
Չինական կողմից բանակցություններին քաջատեղյակ մի անձի խոսքով՝ բանակցություններն ընթացել են լարված մթնոլորտում։
«Դա չափազանց բարդ էր», — ասել է այդ անձը՝ անանուն մնալու պայմանով մեկնաբանելով փակ դռների հետևում անցկացված բանակցությունները։ — «Երկու կողմերն էլ վաղուց նման լարվածություն չէին տեսել։ Ոչ ամառային արձակուրդ, ոչ էլ տոներ։ Նրանք աշխատել են շուրջօրյա՝ նույնիսկ Շեֆչովիչի՝ Պեկին կատարելիք այցից մեկ-երկու օր առաջ»։
Ձգտելով երկխոսության՝ Բրյուսելը նաև ցանկանում էր համոզել Պեկինին, որ պատրաստ է ավելի կոշտ քայլերի դիմել, եթե բանակցությունները ձախողվեն։
Ավելի վաղ Շեֆչովիչը ներկայացրել էր «դիվերսիֆիկացման նոր գործիքի» ծրագիր, որը պահանջելու էր կրիտիկական նշանակություն ունեցող ոլորտների ընկերություններից անհրաժեշտ հումքն ու բաղադրիչները ձեռք բերել առնվազն երեք մատակարարից. սա քայլ էր՝ ուղղված նրան, որպեսզի սահմանափակվի Չինաստանի հնարավորությունը՝ օգտագործելու Եվրոպայի կախվածությունը իր կողմից մատակարարվող կրիտիկական հումքից։
Այնուհետև՝ Շեֆչովիչի՝ Պեկին կատարելիք այցից ընդամենը երեք օր առաջ, Ֆրանսիան և Գերմանիան ավելի կոշտ դիրքորոշում որդեգրեցին։
Նախագահ Էմանուել Մակրոնը և Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը կոչ արեցին ստեղծել առևտրային պայքարի հզոր նոր գործիք, որը Բրյուսելին թույլ կտար օրերի ընթացքում սահմանափակել կամ նույնիսկ փակել մուտքը եվրոպական շուկա այն երկրների համար, որոնք, ըստ գնահատականների, լրջորեն խաթարել են միության միասնական շուկայի գործունեությունը։
Առաջարկի մեջ Չինաստանը ուղղակիորեն նշված չէր, սակայն դրա ակնհայտ թիրախը Պեկինն էր։
Միասնականության պահպանումը
Ըստ մի շարք դիվանագետների՝ ակնկալվում է, որ ԵՄ ղեկավարները կողջունեն ձեռք բերված համաձայնությունը, սա միաժամանակ կպահանջեն Հանձնաժողովից արագ գործել՝ ուժեղացնելու միության առևտրային պաշտպանական մեխանիզմները։ Պեկինում ձեռք բերված պայմանավորվածությունը ժամանակ է շահել, սակայն հարցը դեռ լուծված չէ, թե որքան հեռու պետք է գնա Բրյուսելը, եթե չինական արտահանման ծավալները շարունակեն աճել, կամ բանակցությունները փակուղի մտնեն։
«Մենք արդյունաբերության ոլորտում հազարավոր աշխատատեղեր ենք կորցնում. ձիթապտղի յուղն ու պաղպաղակը չեն լուծի հիմնական խնդիրը»,- ասել է ԵՄ դիվանագետներից մեկը կիրակի օրը՝ Շեֆչովիչի կողմից դեսպաններին բանակցությունների արդյունքների վերաբերյալ տեղեկատվություն ներկայացնելուց հետո։
Գերմանիայի բարձրաստիճան պաշտոնյան ողջունել է Պեկինի հետ ձեռք բերված պայմանավորվածությունը՝ որպես ճիշտ ուղղությամբ արված առաջին քայլ։ «Սա դրական ազդանշան է, թեև, իհարկե, լիովին չի լուծում Չինաստանի հետ առևտրային դեֆիցիտի խնդիրը»,- նշել է պաշտոնյան։
Սակայն ավելի կոշտ դիրքորոշմանը Բեռլինի ցուցաբերած աջակցությունը կարող է կարճատև լինել։
«Bruegel» վերլուծական կենտրոնի ավագ գիտաշխատող Ալիսիա Գարսիա-Հերերոն կարծիք է հայտնել, որ Պեկինի զիջումները հաշվարկված են եղել Բեռլինի դժգոհությունը մեղմելու նպատակով՝ հաշվի առնելով ավտոմոբիլային արդյունաբերության կարևորությունը Գերմանիայի տնտեսության համար։
«Պարզապես հուսով եմ, որ Մերցը հետ չի կանգնի Հանձնաժողովին ուղարկած իր նամակում արտահայտած դիրքորոշումից», — ասել է նա։ Հաշվի առնելով, որ Գերմանիայի կանցլերի քաղաքական դիրքերը երկրի ներսում թուլացել են, Գարսիա-Հերերոն մտավախություն ունի, որ նա կարող է խուսափել երկարատև առճակատման գնալուց. «Մտահոգված եմ, որ Մերցը կբավարարվի այս արագ հաջողությամբ և կհեռանա»։
Այս իրավիճակում Շեֆչովիչը պետք է հավասարակշռություն պահպանի. մի կողմից՝ համոզել ԵՄ կառավարություններին շարունակել համագործակցությունը Չինաստանի հետ, մյուս կողմից՝ պահպանել ավելի կոշտ միջոցների դիմելու իրական սպառնալիքը՝ բանակցությունների ձախողման դեպքում։
«Ակնկալում եմ, որ [առաջնորդները] կհավանություն տան Հանձնաժողովի՝ առևտրային պաշտպանության այլ միջոցառումներ ձեռնարկելու քայլերին։ Չինաստանը կարող է դա որպես դավաճանություն ընկալել։ Եթե այդպես լինի, մենք կարող ենք շատ արագ վերադառնալ հակամարտության», — նշել է Rhodium Group-ի՝ Չինաստանի հարցերով ավագ խորհրդատու Նոա Բարկինը։
Սպասվող պայքարը
Շեֆչովիչի համար այժմ մարտահրավեր է ավտոմեքենաների ոլորտում արձանագրված սահմանափակ առաջընթացը վերածել Չինաստանի հետ առևտրային հարաբերությունների ավելի լայն հավասարակշռման՝ միաժամանակ ժամանակ շահելով Եվրոպայի համար՝ իր պաշտպանական մեխանիզմներն ամրապնդելու նպատակով, եթե բանակցությունները ձախողվեն։
«Կա մի տեսակետ, ըստ որի՝ արժե Չինաստանի նկատմամբ կիրառել նույն մոտեցումը, որը Չինաստանն էր տարիներ շարունակ կիրառում Եվրոպայի դեմ՝ Պեկինին ներքաշել երկխոսության և գործընթացների մեջ, մինչ Եվրոպան նախապատրաստում է իր գործիքակազմը։ Սակայն ԵՄ-ն պետք է լիարժեք օգտագործի այն ժամանակը, որը տրամադրում են այս բանակցությունները», — ասել է Rhodium-ի ներկայացուցիչ Բարկինը։
Ակնկալվում է, որ առևտրի հարցերով պատասխանատու հանձնակատարը հունվարին տեսակապի միջոցով կզրուցի Վանգի հետ՝ նախքան հաջորդ տարվա մարտին նրանց հերթական հանդիպումը։ Այդ բանակցությունները ցույց կտան, թե արդյոք Պեկինը պատրաստ է լրացուցիչ զիջումների գնալ այն ոլորտներում, որտեղ եվրոպական արդյունաբերությունը գնալով ավելի խոցելի է դառնում, այդ թվում՝ քիմիական արդյունաբեր 2026 թվականի առաջին կիսամյակում Չինաստանից ներկրված հիբրիդային ավտոմեքենաների արժեքը կազմել է 6,7 միլիարդ եվրո, մինչդեռ անցյալ տարի ԵՄ-ի և Չինաստանի միջև առևտրային դեֆիցիտը հասել էր 360 միլիարդ եվրոյի։ Այս համաձայնագիրը որոշակի թեթևացում է ապահովում եվրոպական ավտոարտադրողների համար, սակայն գրեթե չի լուծում հիմքում ընկած անհավասարակշռության խնդիրը։
Բրյուսելը հույս ունի, որ պաշտպանական այս հիբրիդային մեխանիզմը կարող է օրինակ ծառայել չինական ներմուծման ծավալների կտրուկ աճի բախվող այլ ոլորտների պաշտպանության համար։
«Մենք լսում ենք մեր արդյունաբերության ձայնը, այդ թվում՝ քիմիական, քամու էներգետիկայի և կահույքի արտադրության ոլորտների։ Մենք գիտենք, թե որտեղ է նկատվում աճ, և գիտենք, թե ինչն է ամենածանր հարվածը հասցնում մեր ապաարդյունաբերականացման տեսանկյունից», – երկուշաբթի օրը հայտնել է Եվրահանձնաժողովի բարձրաստիճան պաշտոնյան։
Օգոստոսին տված հարցազրույցում Շեֆչովիչն ընդունել է երկխոսության հնարավորությունների սահմանափակ լինելը՝ նախազգուշացնելով, որ առանց շոշափելի առաջընթացի բանակցությունները պահպանելն ավելի կդժվարանա։
«Շատ կարևոր կլիներ վերադառնալ և արձանագրել, որ խնդիրն ընդունված է, և որ արդեն իսկ կան որոշակի փորձնական ծրագրեր, որոնք մենք ցանկանում ենք փորձարկել՝ հասկանալու համար, թե արդյոք դրանք արդյունավետ են», – ասել է նա։
«Բայց եթե պարզապես որևէ գործողություն չձեռնարկվի, ապա, իհարկե, մեզ համար շատ ավելի դժվար կլինի պարզապես խոսել այդ խնդիրների մասին»։
Բաց մի թողեք
Չեռնոգորիան բաց է թողնում ԵՄ-ին անդամակցության բանակցային գլխի փակման վերջնաժամկետը՝ խորհրդարանում առկա տարաձայնությունների պատճառով
Ֆրանսիայի նախագահի թեկնածու Մելանշոնը փորձում է շահել Ֆրանսիայի «միայնակ» ընտրողների համակրանքը
Աջ կենտրոնամետների ապստամբությունը սպառնում է խաթարել ԵՄ-ի արդյունաբերական օրենքը