18/11/2026

EU – Armenia

Ինչպե՞ս հաղթել Լեհաստանի «խելագար պոպուլիստներին»

Ռաֆալ Տշասկովսկին՝ մարդը, ով կարող էր դառնալ Լեհաստանի նախագահ, երկու անգամ պարտվել է նրանց

ՎԱՐՇԱՎԱ – Կարգավորե՛ք սոցիալական մեդիան։ Ուղղակիորեն շփվե՛ք մարդկանց հետ։ Լուծե՛ք խնդիրները։

Ռաֆալ Տշասկովսկին դեռ չի գտել այն կատարյալ բաղադրատոմսը, որով հնարավոր կլինի հաղթել պոպուլիստներին։ Վերջիններս անցյալ տարի Լեհաստանի նախագահական ընտրություններում երկրորդ անգամ հաղթեցին նրան, ինչը ծանր հետևանքներ ունեցավ Դոնալդ Տուսկի գլխավորած ներկայիս կենտրոնամետ կոալիցիայի համար։

Rafał Trzaskowski na Paradzie Równości.

Այնուամենայնիվ, Վարշավայի քաղաքապետը նշում է, որ որոշակի դասեր է քաղել ազգայնական կամ, այսպես կոչված, «MAGA» (Trump-ի կողմնակիցների) ճամբարի դեմ պայքարից։ Նրա խոսքով՝ այդ փորձը կարող է օգտակար լինել նաև այլ երկրների, այդ թվում՝ Միացյալ Նահանգների քաղաքական հիմնական ուժերի համար։

«Ամենակարևորը ուղղակի շփումն է՝ պարզապես մարդկանց հետ խոսելը, քանի որ այդ դեպքում կարող ես փորձել հակազդել այն «խելագար» պատմույթներին, որոնք հորինվում են քո մասին», – այս ամիս Վարշավայում՝ իր գրասենյակում, լրագրողներին ասաց Տշասկովսկին։

Նա պատմեց, որ ազգային-պահպանողական «Օրենք և արդարություն» (PiS) կուսակցությանը հարող լրատվամիջոցները տարածել են դավադրության տեսություններ, թե իբր ինքը ցանկանում է մարդկանց կերակրել միջատներով, իսկ դպրոցականներին սովորեցնել մաստուրբացիա։

«Ես պարտվեցի շատ փոքր տարբերությամբ», – ասաց նա։ Նախագահ դառնալու իր երկրորդ փորձի ժամանակ՝ 2025 թվականի մայիսյան ընտրություններում, Տշասկովսկին ստացավ ձայների 49,11%-ը, մինչդեռ նրա մրցակիցը՝ PiS-ի կողմից սատարվող, MAGA-ի գաղափարախոսության կողմնակից պատմաբան Կարոլ Նավրոցկին, ստացավ 50,89%-ը։

Նավրոցկին արգելափակել է Տուսկի կառավարության նախաձեռնած բարեփոխումների և նշանակումների մեծ մասը՝ ընդառաջ հաջորդ տարի կայանալիք խորհրդարանական ընտրություններին։ Այժմ PiS-ը պատրաստվում է դաշինք կազմել ծայրահեղ աջակողմյան քաղաքական գործիչ, Եվրախորհրդարանի պատգամավոր Գժեգոժ Բրաունի հետ (ով հայտնի է աչքի վրա կրած վիրակ Տասնյակ հազարավոր մարդիկ մասնակցում են լեհ ազգայնականների երթին՝ հրաձգություններից օրեր անց
Քաղաքականություն

«Իմ միակ պատասխանն այն է, որ մենք իրականում լուծում ենք խնդիրները, մինչդեռ նրանք պարզապես սերմանում են վախ, պառակտումներ ստեղծում և ոչ մի խնդիր չեն լուծում», — ասաց քաղաքապետը, ով անգլերեն խոսում է ամերիկյան առոգանությամբ։

Նա նշեց, որ «Օրենք և արդարություն» (PiS) կուսակցությունը, որը իշխանության ղեկին էր 2015-ից 2023 թվականներին, երբեմն հաջողությամբ էր մատնանշում առկա խնդիրները։ Սակայն, ըստ նրա, կուսակցությունը երբեք դրանցից ոչ մեկը չի լուծել։ Միաժամանակ, նա խոստովանեց, որ «որոշ հարցերի դեպքում մենք ինքներս էլ չենք կարողանում արդյունք ապահովել»։

Արդյունավետ քաղաքականություն մշակելու օգտին ռացիոնալ փաստարկներ բերելն ավելի դժվար է դառնում, երբ պոպուլիստները լեզուն օգտագործում են որպես զենք՝ այնպիսի եղանակով, որը հասանելի չէ ավանդական քաղաքական գործիչներին։ Տշասկովսկին հիշատակեց «Օրենք և արդարություն» (PiS) կուսակցության առաջնորդ Յարոսլավ Կաչինսկու սկանդալային հայտարարությունն այն մասին, թե իբր մահմեդական միգրանտները Եվրոպա հիվանդություններ են բերում։

«Այդ բոլոր խնդիրները չափազանց բարդ են, իսկ պոպուլիստները դրանց վերաբերյալ ունեն պարզ, տասը վայրկյան տևողությամբ և հուզական պատասխան, մինչդեռ մենք ստիպված ենք բացատրություններ տալ», — ափսոսանքով նշեց նա։ Նա նույնիսկ քննադատության է ենթարկվել ֆրանսերեն խոսելու ունակության համար։

Լուծումը, եթե այդպիսին գոյություն ունի, բանավեճի ձևաչափը փոխելն է՝ պոպուլիստներին նոր փաստարկներ չտալու համար։

Նրա խոսքով՝ 2019 թվականին «ԼԳԲՏ հռչակագիր» ստորագրելու փոխարեն (ինչից օգտվեց PiS-ը)՝ ավելի ճիշտ կլիներ այն պարզապես անվանել «հավասարության խարտիա»։

Հուզական, բայց փաստերի վրա հիմնված խոսելաոճը նույնպես կարող է արդյունավետ լինել։ Օրինակ՝ Լեհաստանում գտնվող ուկրաինացի փախստականների պարագայում, որոն Ներկայացնելով իրեն որպես «ամենաեվրոպամետ քաղաքական գործիչը, որին կարելի է գտնել այս երկրում»՝ նա սուր քննադատության ենթարկեց եվրոպական և բրյուսելյան վերնախավին՝ 2015 թվականի միգրացիոն ճգնաժամի նկատմամբ նրանց որդեգրած՝ քվոտաների վրա հիմնված «ինքնասպան» մոտեցման համար։

«Ես այն նախարարն էի, որը պատասխանատու էր եվրոպական հարցերի համար և համաձայնեց ընդունել միգրանտներին, ինչի պատճառով էլ տարիներ շարունակ ենթարկվել եմ խելագար պոպուլիստների հարձակումներին», — ասաց նա։

Նա նաև խիստ քննադատեց Եվրահանձնաժողովի՝ ԵՄ երկարաժամկետ բյուջեի վերաբերյալ ծրագիրը, որը շրջանցում է քաղաքները, տարածաշրջանները և իր նման քաղաքապետերին։

«Եվրահանձնաժողովը դուրս է թողնում դաշնակիցների մի ամբողջ ցանց, որն աջակցում է այդ առաջնահերթությունների իրականացմանը», — ասաց նա՝ ակնհայտորեն զայրացած լինելով իր՝ ԵԺԿ-ական (EPP) գործընկերների կողմից մշակված առաջարկի առնչությամբ։

Նա կոչ արեց Բրյուսելին ավելի մանրակրկիտ մտածել այն մասին, թե ինչպես է ձևակերպում իր քաղաքականությունը։

«Այն, ինչ լսում եմ ԵՄ-ից… հիմնականում շեշտը դնում է սահմանափակիչ միջոցառումների վրա», — նշեց այն գործիչը, որն աջակցել է «Եվրոպական կանաչ գործարքի» (European Green Deal) օրակարգին։

«Ինչո՞ւ մենք չենք քաղում այն ​​դասերը, որ կարելի է պայքարել կլիմայական փոփոխությունների դեմ՝ միաժամանակ մարդկանց բացատրելով, որ խոսքը դիմակայունության մասին է։ Որ խոսքը երկակի նշանակության, անվտանգության և Պուտինի դագաղին մեխեր գամելու մասին է»։

«Ես երբեք չեմ ասել, թե ես կամ Լեհաստանում որևէ մեկը գտել ենք «սուրբ գրաալը» (հրաշալի լուծումը)», սակայն «մեր կատարած որոշ քայլեր պետք է դաս լինեն բոլորիս համար, քանի որ կան բազմաթիվ երկրներ, որոնք փորձում են վերականգնվել պոպուլիզմից հետո»։

Նա լավատեսորեն չէր տրամադրված հաջորդ տարի Լեհաստանում կայանալիք խորհրդարանական ընտրությունների հարցում։ Տուսկի կոալիցիան հնարավորություններ ունի, «բայց նույնքան հավանական է, որ կհաղթեն պոպուլիստները»։