Ուկրաինայի դաշնակիցները մտահոգված են նրանով, թե ինչ է տեղի ունեցել Չինաստանում կայացած պատմական եռակողմ գագաթնաժողովի ժամանակ՝ փակ դռների հետևում։
Նախագահ Դոնալդ Թրամփը (աջից), Չինաստանի նախագահ Սի Ծինփինը (կենտրոնում) և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ժամանում են եռակողմ հանդիպման՝ Չինաստանի Շենչժեն քաղաքում գտնվող «Կիլին Վիլլա» (Kylin Villa) համալիր։
Նախագահ Դոնալդ Թրամփը (աջից), Չինաստանի նախագահ Սի Ծինփինը (կենտրոնում) և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը ժամանում են եռակողմ հանդիպման՝ Չինաստանի Շենչժեն քաղաքում գտնվող «Կիլին Վիլլա» համալիր՝ 2026 թ. նոյեմբերի 19-ին։ | Win McNamee/AP
Կոնգրեսում և Եվրոպայում Ուկրաինայի դաշնակիցները հինգշաբթի օրը հուսահատության մեջ էին՝ մտավախություն ունենալով, որ նախագահ Դոնալդ Թրամփի՝ վառելիքի համաշխարհային մատակարարումներն ավելացնելուն ուղղված վերջին քայլը կթուլացնի Ռուսաստանի ագրեսիան կասեցնելու նրանց ջանքերը։
Նրանց մտահոգությունը հաջորդեց մի եռակողմ հանդիպման, որի ընթացքում Թրամփը, Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը և Չինաստանի ղեկավար Սի Ծինփինը համաձայնության եկան մի շարք որոշումների շուրջ։ Դրանք ներառում էին էներգակիրների արդյունահանման ծավալների ավելացումը, ինչպես նաև Միջազգային քրեական դատարանի և «այլ նմանատիպ մարմինների» դատապարտումը։ Վերջիններս փորձում էին պատասխանատվության ենթարկել Ռուսաստանին այն գործողությունների համար, որոնք, ըստ ՄԱԿ-ի քննիչների՝ անցյալ ամիս հրապարակված զեկույցի, Ուկրաինայում որակվել են որպես ռազմական հանցագործություններ։
Կոնգրեսի հանրապետականները դա որակեցին որպես «մեծ սխալ», որը չի հանգեցնի վառելիքի գների նվազմանը։
«Նրանք իրենց արտահանումից ստացված եկամուտներն օգտագործում են պատերազմը ֆինանսավորելու և ուկրաինացի խաղաղ բնակիչներին սպանելու համար», — ասաց Տեխասից հանրապետական սենատ Ուկրաինայի խորհրդարանի անդամ Օլեքսանդր Մերեժկոն հանդիպումը որակեց որպես «խնդրահարույց» և նշեց, որ դրա արտաքին տպավորությունը «անհաջող» էր։
«Այստեղ Պուտինը շահեկան դիրքում է հայտնվում, բայց միայն քարոզչական առումով. որևէ շոշափելի արդյունք չկա», — ասաց Մերեժկոն։
Կոնգրեսում մի շարք հանրապետականներ դատապարտեցին այդ հանդիպումը, ինչպես նաև ԱՄՆ-ի, Չինաստանի և Ռուսաստանի կողմից հինգշաբթի օրը Շենժենում կայացած գագաթնաժողովից հետո հրապարակված չորս կետից բաղկացած համատեղ հայտարարությունը։
Սենատոր Թոմ Թիլիսը (Հանրապետական՝ Հյուսիսային Կարոլինայից), ով հաճախ է քննադատում Թրամփին, հույս հայտնեց, որ Կոնգրես մուտք գործող դեմոկրատները վարչակազմին պատասխանատվության կենթարկեն այնպիսի եղանակներով, որոնք իր սեփական կուսակցությունը չի կիրառել։
«Եթե որևէ մեկը պատրաստվում է փոխել իրավիճակը, ապա դա կլինի դեմոկրատական մեծամասնությունը, որը կօգտագործի իր ունեցած լծակները։ Հուսով եմ՝ նրանք կկիրառեն բոլոր հնարավոր լծակները՝ չեղարկելու համար տրված բացառությունները», — ասաց Թիլիսը՝ նկատի ունենալով նախագահի որոշումը՝ չկիրառել նոր օրենքի որոշ դրույթներ, որոնք մաքսատուրքեր էին սահմանում ռուսական նավթի և գազի նկատմամբ։
Սենատոր Սինթիա Լումիսը (Հանրապետական՝ Վայոմինգից) նշեց, որ ռուսական վառելիքային արտադրանքի՝ շուկա մեծ ծավալով մուտք գործելը կարող է «նվազեցնել ԱՄՆ-ում նավթավերամշակման հզորությունների զարգացման խթանները»։
Սպիտակ տան խոսնակ Օլիվիա Ուելսը հայտարարեց, որ Թրամփը կողմ է շուկայում նավթի ծավալների ավելացմանը՝ վառելիքի գները նվազեցնելու նպատակով, և որ Պուտինի հետ նրա շփումները չեն նվազեցնում Ուկրաինայում պատերազմը դադարեցնելու նրա ցանկությունը։
«Նախագահ Թրամփը հանձնառու է Ուկրաինայում հասնելու տևական ու արդար խաղաղության և վերջ դնելու անիմաստ սպանություններին, — ասաց նա։ — Նախագահը հետևողականորեն հանդես է եկել շուկայում նավթի ծավալների ավելացման օգտին՝ ամերիկացի սպառողների համար վառելիքի գները նվազեցնելու նպատակով։ Նա շարունակում է աշխատել Ուկրաինայում պատերազմը դադարեցնելու ուղղությամբ՝ միաժամանակ առաջնորդվելով «Ամերիկան՝ առաջին տեղում» սկզբունքով»։
Թրամփի եռակողմ հանդիպումը տեղի ունեցավ այն ժամանակ, երբ նրա հատուկ բանագնացներ Սթիվ Ուիթքոֆն ու Ջարեդ Քուշները Բեռլինում հանդիպում էին եվրոպացի պաշտոնյաների հետ՝ պատերազմին վերջ դնելու ուղիներ փնտրելու նպատակով։
Վաշինգտոն վերադառնալու ճանապարհին նախագահը միացավ հանդիպմանը և հայտնեց, որ Պուտինը լրջորեն է տրամադրված խաղաղ համաձայնագրի շուրջ բանակցելու հարցում, թեև հինգշաբթի օրը Ռուսաստանի ղեկավարը դատապարտել էր Ղրիմի կամրջի վրա Ուկրաինայի հարձակումները և խոստացել պատասխան գործողություններ։
«Մենք բանակցություններ չենք վարելու։ Մենք պատասխանելու ենք այս հարձակումներին», — հայտարարել է Պուտինը՝ խոստանալով այնպիսի պատասխան, որը «շատ ավելի ցավոտ» կլինի, քան կամրջին հասցված վնասը։
Այնուամենայնիվ, Քուշներն ու Ուիթքոֆը, Թրամփի հեռախոսազրույցից հետո խոսելիս, պնդում էին, որ խաղաղությունը հնարավոր է, և որ նախագահը ձգտում է հասնել դրան։
«Նախագահը հաստատակամորեն պաշտպանել է այս պատերազմի խաղաղ ավարտը, — ասել է Ուիթքոֆը։ — Եվ այսօրվա հեռախոսազրույցի ընթացքում նա նշեց, որ հենց նույն սկզբունքների մասին խոսել է նաև մյուս երկու առաջնորդների հետ, որոնց հետ հանդիպել է։ Այսօրվա եռակողմ հանդիպման ժամանակ նա Ուկրաինայի հարցն ու պատերազմի խաղաղ ավարտը դարձրեց քննարկման առանցքային մաս, և կարծում եմ՝ դրա համար նա արժանի է գովասանքի»։
Քրիս Քրիստին ասում է, որ MAGA-ից «քաղաքականապես նեխող մարմնի հոտ» է գալիս։
Սպիտակ տան հաղորդագրության մեջ, որը վերաբերում էր եռակողմ հանդիպմանը, Ուկրաինայի կամ խաղաղության առաջարկի մասին ոչինչ չէր ասվում։ Առաջնորդների հայտարարություններից ևս չէր հետևում, որ Թրամփը պահանջել է դադարեցնել Պուտինի ագրեսիան Ուկրաինայի դեմ, կամ քննադատել է Սի Ցզինպինին՝ Մոսկվայի ռազմական կարիքների համար անհրաժեշտ բաղադրիչների արտահանման միջոցով հակամարտությանը աջակցելու համար։
Ջոն Էրատը, ով Թրամփի առաջին վարչակազմի օրոք զբաղեցնում էր Ազգային անվտանգության խորհրդի՝ եվրոպական հարցերով տնօրենի տեղակալի պաշտոնը, նշել է, որ եռակողմ հանդիպման նպատակը համաշխարհային շուկաներում գների կարճաժամկետ նվազումն էր՝ առանց լուրջ մտահոգության ավելի լայն աշխարհաքաղաքական հետևանքների վերաբերյալ։
«Թրամփը հասկանում է, որ էներգակիրների մատակարարումներն ավելացնելու վերաբերյալ համաձայնագիրը՝ թեկուզև զուտ թղթի վրա մնացող, ազդեցություն կունենա համաշխարհային շուկաների վրա և, հավանաբար, կարճաժամկետ հեռանկարում կհանգեցնի նավթի գների նվազմանը, — ասաց նա։ — Այն միտված է նավթի գների կարճաժամկետ տատանումներին և այն գնին, որ ամերիկացիները վճարում են լցակայաններում, սակայն վստահ չեմ, որ պատշաճ ուշադրություն է դարձվել Ուկրաինայի կամ այլ վայրերի վրա դրա երկարաժամկետ ազդեցությանը»։
Վերջին շաբաթների ընթացքում վառելիքի գները զգալիորեն նվազել են։ Մեկ գալոն վառելիքի միջին գինը կազմում է 3,72 դոլար՝ մեկ ամիս առաջվա 4,30 դոլարի համեմատ։ Այս անկումը մասամբ պայմանավորված է սեզոնային տատանումներով, ինչպես նաև Իրանի հետ հակամարտությունը բանակցությունների միջոցով ավարտելու հույսերով։
Հինգշաբթի օրը էներգետիկ շուկաները քիչ արձագանքեցին գագաթնաժողովի լուրին։
Ռուսաստանը քիչ կարողություններ ունի համաշխարհային էներգակիրների գները հետագայում մեղմելու համար, այն բանից հետո, երբ Ուկրաինան վերջին ամիսներին ոչնչացրեց կամ վնասեց իր 35 վերամշակման գործարաններից 15-ը։ Նոյեմբերին վերամշակման գործարանների ծավալները գրեթե կիսով չափ կրճատվեցին, չորեքշաբթի օրը հաղորդեց Reuters-ը, ինչը հանգեցրեց ներքին վառելիքի պակասի և ստիպեց կրճատել որոշ արտահանումներ։
ԱՄՆ պաշտոնյաները կոչ են արել Կիևին խնայել այդ վերամշակման գործարանները, բայց Ուկրաինան՝ և նրա որոշ եվրոպացի դաշնակիցներ՝ հրաժարվել են դադարեցնել այդ հարվածները։
Պենտագոնի քաղաքականության ղեկավար Էլբրիջ Քոլբին անցյալ շաբաթ այցելել է Բրյուսել և նկատողություն է արել Ուկրաինային Ռուսաստանի տարածքում գտնվող նավթի և գազի օբյեկտներին հարվածելու համար՝ պնդելով, որ դրանք «արդյունավետ չեն եղել … և ոչ էլ նպաստում են առաջնագծում Ռուսաստանի առաջխաղացմանը զսպելուն»։
ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցները անմիջապես հակադարձել են, իսկ Գերմանիայի պաշտպանության նախարար Բորիս Պիստորիուսը Քոլբիի քննադատությունն անվանել է «բավականին հիմար բան»։


Բաց մի թողեք
Իսպանիայի ընտրական բանավեճի 5 հիմնական կետերը
Կոշտան դիտարկում է խոշոր տեխնոլոգիական ընկերությունների հարկումը՝ ԵՄ բյուջեն համալրելու նպատակով
Ուկրաինան Ֆրանսիայի ընտրությունների հետ կապված խնդիր ունի