Միևնույն ժամանակ, Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ղեկավարը հայտարարել է, որ Իրանը պատրաստ է «վճռականորեն» պատասխանել իր թշնամիներին՝ մեղադրելով ԱՄՆ-ին և Իսրայելին բողոքի ցույցերի հետևում կանգնած լինելու մեջ։
Նորվեգիայում գործող «Իրանի մարդու իրավունքներ» (IHR) ոչ կառավարական կազմակերպությունը չորեքշաբթի օրը հայտարարել է, որ Իրանի անվտանգության ուժերը ցույցերի դեմ պայքարի շրջանակներում սպանել են առնվազն 3428 ցուցարարի, հավելելով, որ ձերբակալվել է նաև ավելի քան 10000 մարդ։
IHR-ը հայտարարել է, որ իր ստուգված թվի աճը պայմանավորված է Իրանի առողջապահության և կրթության նախարարություններից ստացված նոր տեղեկություններով, որոնց համաձայն՝ սպանություններից առնվազն 3379-ը տեղի են ունեցել բողոքի շարժման գագաթնակետին՝ հունվարի 8-12-ը։
«Վերջին օրերին փողոցներում ցուցարարների զանգվածային սպանություններից հետո Իսլամական Հանրապետության դատական համակարգը սպառնում է ցուցարարներին լայնածավալ մահապատիժներով։ Միջազգային հանրությունը պետք է չափազանց լուրջ վերաբերվի այս սպառնալիքներին, քանի որ Իսլամական Հանրապետության պաշտոնյաները նմանատիպ հանցագործություններ են կատարել 1980-ականներին՝ իշխանությունը պահպանելու համար», – հայտարարության մեջ ասել է IHR-ի տնօրեն Մահմուդ Ամիրի-Մոգհադդամը։
Այս մեկնաբանությունները հնչել են այն բանից հետո, երբ Իրանի դատական համակարգի ղեկավարը չորեքշաբթի օրը հայտարարեց, որ բողոքի ցույցերի ժամանակ ձերբակալված կասկածյալների համար արագ դատավարություններ և մահապատիժներ են սպասվում, չնայած նախագահ Դոնալդ Թրամփի բազմիցս նախազգուշացումներին, որ ԱՄՆ-ն կարող է ռազմական գործողություններ ձեռնարկել, եթե ցուցարարներ սպանվեն։
«Եթե մենք ուզում ենք աշխատանք կատարել, պետք է դա անենք հիմա։ Եթե մենք ուզում ենք ինչ-որ բան անել, պետք է դա արագ անենք», – ասել է Ղոլամհոսեյն Մոհսենի-Էջեյը Իրանի պետական հեռուստատեսությամբ տարածված տեսանյութում։
«Եթե դա ուշանա, երկու ամիս, երեք ամիս անց, դա նույն ազդեցությունը չի ունենա։ Եթե մենք ուզում ենք ինչ-որ բան անել, պետք է դա արագ անենք»։
Ցույցերը սկսվել են դեկտեմբերի 28-ին, սկզբում ռիալ արժույթի փլուզման պատճառով, քանի որ երկրի տնտեսությունը սեղմվում է միջազգային պատժամիջոցների պատճառով, որոնք մասամբ կիրառվել են միջուկային ծրագրի պատճառով։
Թրամփը բազմիցս զգուշացրել է ԱՄՆ-ի հնարավոր ռազմական գործողությունների մասին խաղաղ ցուցարարների սպանության պատճառով, ընդամենը մի քանի ամիս անց այն բանից հետո, երբ ամերիկյան ուժերը ռմբակոծեցին Իրանի միջուկային օբյեկտները հունիսին Իսրայելի կողմից Իսլամական Հանրապետության դեմ սկսված 12-օրյա հակամարտության ժամանակ։
«Եթե նրանք նման բան անեն, մենք շատ ուժեղ գործողություններ կձեռնարկենք», – երեքշաբթի օրը CBS-ին ասել է Թրամփը։
Չորեքշաբթի օրը G7 երկրների արտաքին գործերի նախարարները հայտարարել են, որ «խորապես մտահոգված են» Իրանում ցուցարարների նկատմամբ անվտանգության միջոցառումների կիրառմամբ։
«Մենք խորապես անհանգստացած ենք մահվան և վիրավորների մասին հաղորդված բարձր մակարդակից։ Մենք դատապարտում ենք բռնության միտումնավոր կիրառումը և ցուցարարների սպանությունը, կամայական ձերբակալությունները և անվտանգության ուժերի կողմից ցուցարարների նկատմամբ սպառնալիքի մարտավարությունը», – ասվում է հայտարարության մեջ։
«Մենք կոչ ենք անում Իրանի իշխանություններին ցուցաբերել լիակատար զսպվածություն, զերծ մնալ բռնությունից և պաշտպանել Իրանի քաղաքացիների մարդու իրավունքներն ու հիմնարար ազատությունները, ներառյալ խոսքի ազատության, տեղեկատվություն փնտրելու, ստանալու և տարածելու, ինչպես նաև միավորվելու և խաղաղ հավաքների ազատությունը՝ առանց վրեժխնդրության վախի»։
Մինչդեռ, Իրանը սպառնացել է կանխարգելիչ հարված հասցնել՝ առանց ապացույցներ ներկայացնելու պնդելով, որ Իսրայելն ու Միացյալ Նահանգներն են կազմակերպել բողոքի ցույցերը։
Չորեքշաբթի օրը Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ղեկավարը հայտարարել է, որ Իրանը պատրաստ է «վճռականորեն» պատասխանել իր թշնամիներին՝ մեղադրելով նրանց առաջնորդներին բողոքի ցույցերի հետևում կանգնած լինելու մեջ։
Պահապանների կորպուսը գտնվում է «պատրաստության գագաթնակետին՝ վճռականորեն արձագանքելու թշնամու սխալ հաշվարկին», – ասել է ԻՀԿ հրամանատար Մոհամմադ Պակպուրը պետական հեռուստատեսությամբ մեջբերված գրավոր հայտարարության մեջ՝ մեղադրելով ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփին և Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուին «Իրանի երիտասարդության մարդասպաններ» լինելու մեջ։
Չորեքշաբթի օրվա այլ զարգացումների շրջանակներում տեղի է ունեցել ցույցերի ժամանակ զոհված մոտ 100 անվտանգության ուժերի անդամների զանգվածային հուղարկավորությունը։
Տասնյակ հազարավոր սգացողներ մասնակցել են՝ ձեռքներին Իրանի դրոշներ և Այաթոլլահ Ալի Խամենեիի լուսանկարներ։
Իրանական դրոշներով ծածկված դագաղները դասավորված էին առնվազն երեք բարձրությամբ։ Դրանք ծածկված էին կարմիր և սպիտակ վարդերով և մահացածների շրջանակված լուսանկարներով։
Այլուրջ վայրերում մարդիկ շարունակում էին վախեցած մնալ փողոցներում։ Քաղաքացիական հագուստով անվտանգության ուժերը դեռևս շրջում էին որոշ թաղամասերում, չնայած հակաահաբեկչական ոստիկանությանը և Հեղափոխական պահակախմբի կամավորական «Բասիջ» ուժերի անդամներին, կարծես, վերադարձրել էին իրենց զորանոցներ։
«Մենք շատ վախեցած ենք այս (կրակոցների) ձայներից և բողոքի ցույցերից», – ասաց երկու երեխաների մայրը, որը գնումներ էր կատարում սնունդ գնելիս և խոսեց անանունության պայմանով՝ վախենալով հաշվեհարդարից։
«Մենք լսել ենք, որ շատերը սպանվել են, շատերը վիրավորվել են։ Հիմա խաղաղությունը վերականգնվել է, բայց դպրոցները փակ են, և ես վախենում եմ իմ երեխաներին նորից դպրոց ուղարկել»։
Բաց մի թողեք
Եվրոպական հանձնաժողովը հայտարարում է կիբերհարձակման դեմ պայքարի ԵՄ-ի «գործողությունների ծրագրի» մասին
Ալի Խամեյնին Վաշինգտոնին «առաջարկում է իշխանության տրանզիտի հնարավորություն թողնել»
«Խաղաղություն ապահովելու լավագույն միջոցը իրական զսպան գործիքներ ունենալու մեջ է»