Ուրբաթ օրը ավելի քան 30 առաջնորդներ միացել են տեսակոնֆերանսի՝ Հորմուզի նեղուցի անվտանգության ապահովման միջազգային առաքելություն մշակելու համար։
Ջորջիա Մելոնին, Քեյր Սթարմերը, Էմանուել Մակրոնը և Ֆրիդրիխ Մերցը ժամանում են՝ համատեղ հայտարարությամբ հանդես գալու Հորմուզի նեղուցի վերաբացման ջանքերի վերաբերյալ միջազգային գագաթնաժողովից հետո, որը տեղի է ունեցել Փարիզի Ելիսեյան պալատում 2026 թվականի ապրիլի 17-ին։
ՓԱՐԻԶ — Եվրոպացի առաջնորդները խոստացել են արագորեն ակտիվացնել Հորմուզի նեղուցի անվտանգության ապահովման բազմազգ ջանքերը, այն բանից հետո, երբ Իրանը հայտարարել է, որ կվերաբացի ծովային երթևեկության համար կենսականորեն կարևոր ջրային ճանապարհը, նույնիսկ եթե Դոնալդ Թրամփը չի ցանկանում նրանց օգնությունը։
Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը, Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը և Իտալիայի ու Մեծ Բրիտանիայի վարչապետներ Ջորջիա Մելոնին և Քեյր Սթարմերը ուրբաթ օրը համատեղ հայտարարել են, որ կգլխավորեն այն, ինչ Սթարմերը անվանել է «պաշտպանական» առաքելություն՝ նեղուցում նավարկության ազատությունն ապահովելու համար, որի միջով անցնում է աշխարհի նավթի և հեղուկ բնական գազի մեկ հինգերորդը։
«Մենք համաձայնեցինք արագացնել ռազմական պլանավորումը, կարող եմ հաստատել, որ Ֆրանսիան և Մեծ Բրիտանիան կգլխավորեն բազմազգ առաքելություն՝ պաշտպանելու անցման ազատությունը, հենց որ պայմանները թույլ տան», – ասաց Սթարմերը՝ հավելելով, որ մանրամասները կհրապարակվեն Լոնդոնում կայանալիք ռազմական պլանավորման համաժողովում հաջորդ շաբաթ։
Սակայն Միացյալ Նահանգները, կարծես, հակված չէ ընդունել այդ օգնությունը։
Այն բանից հետո, երբ հայտարարեց, որ Թեհրանը համաձայնել է վերաբացել Հորմուզի նեղուցը՝ Իսրայելի և Լիբանանի միջև 10-օրյա հրադադարի համաձայնագրից հետո, Թրամփը ուրբաթ օրը իր Truth Social էջում գրեց, որ իր ՆԱՏՕ-ի դաշնակիցները «անօգուտ» են և անհրաժեշտ չեն։
«Ես զանգ ստացա ՆԱՏՕ-ից՝ հարցնելով, թե արդյոք մեզ օգնություն է պետք։ Ես ասացի նրանց, որ հեռու մնան, եթե միայն նրանք չեն ուզում իրենց նավերը լցնել նավթով», – գրել է նա։
Թրամփը և ԱՄՆ այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ վերջին շաբաթներին խորը հիասթափություն են հայտնել դաշնակիցների նկատմամբ, որոնք հրաժարվել են աջակցել ԱՄՆ-Իսրայելի կողմից Իրանի դեմ ուղղված հարվածներին կամ օգնել միջազգային ջրերում նավարկության ազատությունն ապահովելու հարցում, քանի դեռ մարտերը դեռ շարունակվում են։
Ֆրանսիան և Մեծ Բրիտանիան խոստացել են օգնել ջրային ուղու անվտանգությանը միայն այն դեպքում, երբ Վաշինգտոնի և Թեհրանի միջև հրադադար կնքվի։ Ուրբաթ օրվա հանդիպումը հնարավորություն էր եվրոպացի առաջնորդների համար ցույց տալու, որ նրանք կարող են արդյունավետորեն նպաստել կամ խաղաղության պահպանմանը, կամ համաշխարհային առևտրային հոսքերի կայունության ապահովմանը։
«Մեր առաքելությունը պաշտպանական է և գալիս է հրադադարից հետո», – ասաց Սթարմերը։ «Մենք կտեսնենք, թե ինչպես կկատարենք մեր դերը, բայց մենք չենք ուզում վճարովի վճարներ և սահմանափակումներ»։
Սակայն հնարավոր միջազգային առաքելության ճշգրիտ մանրամասները մնում են անորոշ։
Ուրբաթ օրը Փարիզում կայացած հանդիպումից հետո, որին տեսակոնֆերանսի միջոցով մասնակցել են երկու տասնյակից ավելի երկրների առաջնորդներ, Մելոնին առաջարկել է տարածաշրջան տեղակայել իտալական ֆրեգատներ։ Գերմանիան հինգշաբթի օրը հայտարարեց, որ կներդնի ականազերծող նավակներ։
«Ամեն ինչ ճիշտ ուղղությամբ է ընթանում, նույնիսկ եթե Հորմուզի բացումը պայմանավորված է Իրանի իշխանությունների համակարգմամբ, և Միացյալ Նահանգները հայտարարել է, որ պահպանելու է նպատակային շրջափակումը», – ասաց Մակրոնը։
«Վերջին զարգացումները խրախուսելի են, բայց մենք պետք է դրանց զգուշորեն մոտենանք», – հավելեց Ֆրանսիայի առաջնորդը։
Սակայն եվրոպացիները տարաձայնություններ ունեն այն հարցում, թե արդյոք Միացյալ Նահանգները պետք է ներգրավվի առաքելության մեջ. Ֆրանսիան պնդում է, որ առաքելությունը պետք է ներառի միայն ոչ պատերազմող երկրներ, իսկ Գերմանիան ցանկանում է ներառել ամերիկյան զորախումբ։
Ուրբաթ օրը այդ պառակտումը դեռևս բաց էր թվում։ Մերցն ասաց, որ «ցանկալի» կլինի ներգրավել ԱՄՆ-ին, մինչդեռ Մակրոնը պնդեց, որ կոալիցիան պետք է լինի «չեզոք և անջատ պատերազմող կողմերից»։
Բաց մի թողեք
ԵՄ-ն մտադիր է ավելի խիստ պատժամիջոցներ կիրառել միասնական շուկայի կանոնները խախտողների համար
Թրամփը դառնում է լիովին թունավոր Եվրոպայի ծայրահեղ աջերի համար
ԵՄ-ն պատրա՞ստ է հրաժարվել միաձայն քվեարկությունից