Չեռնոգորիայի՝ 2028 թվականին ԵՄ-ին անդամակցելու ժամանակացույցը վտանգի տակ է, եթե երկիրը շուտափույթ կերպով չլուծի Խորվաթիայի հետ առկա վեճերը, որոնք վերաբերում են ռազմական հանցագործություններին, ծովային սահմաններին և գույքային պահանջներին։
Չեռնոգորիայի հավակնոտ նպատակը՝ մինչև 2028 թվականը դառնալ ԵՄ 28-րդ անդամը, կարող է վտանգվել, եթե երկիրը շուտով չլուծի Խորվաթիայի հետ չկարգավորված երկկողմ վեճերը։
Երեքշաբթի օրը Բրյուսելը ստիպված եղավ հետաձգել նախապես ծրագրված միջկառավարական խորհրդաժողովը ԵՄ-ին անդամակցելու հարցում «առաջատար» թեկնածու երկրի հետ, քանի որ Խորվաթիան կրկին հայտնեց իր դիրքորոշումը՝ դեմ լինելով բանակցային մի շարք գլուխների փակմանը՝ շարունակվող վեճերի պատճառով։
Պոդգորիցան արդեն փակել է բանակցային 18 գլուխ և նպատակ ունի մինչև ամսվա վերջ ավարտել մնացած 15-ի հետ կապված աշխատանքները, ինչից հետո անդամ երկրները պետք է հաստատեն դրանք։
Սակայն Խորվաթիայի հետ երկարատև վեճերը սպառնում են տապալել ամբողջ գործընթացը։ Բանակցություններին քաջատեղյակ դիվանագետների խոսքով՝ Չեռնոգորիայի կողմից սահմանված տարեվերջյան ժամկետը դեռ իրատեսական է, սակայն հնարավորությունների պատուհանը արագորեն փակվում է։
Զագրեբի պահանջները ներառում են փոխհատուցում ռազմական ճամբարներում տուժածների համար, Չեռնոգորիայի համագործակցությունը Խորվաթիայի անկախության պատերազմի ընթացքում անհետ կորած 14 անձանց հայտնաբերման հարցում, ռազմական հանցագործությունների համար քրեական հետապնդումների իրականացում, ինչպես նաև Չեռնոգորիայում խորվաթական ընտանիքների՝ չկարգավորված գույքային պահանջների լուծում։
«Հարաբերություններում առաջընթաց գրանցելու և չլուծված խնդիրները կարգավորելու նպատակով՝ 2024 թվականի կեսերին Խորվաթիան կրկին կոչ արեց Չեռնոգորիային երկխոսություն սկսել՝ քննարկելու այն բաց հարցերը, որոնք պետք է լուծվեն, որպեսզի չծանրաբեռնեն անդամակցության գործընթացի առանցքային՝ եզրափակիչ փուլը», – նշված է Խորվաթիայի արտաքին և եվրոպական գործերի նախ Զագրեբը ներկայումս նաև արգելափակում է բանակցային գլուխները, որոնք վերաբերում են արտաքին և անվտանգության քաղաքականությանը, դատական համակարգին ու հիմնարար իրավունքներին, ինչպես նաև արդարադատության, ազատության և անվտանգության ոլորտներին։
Հոկտեմբերի սկզբին Զագրեբում նախատեսված է երկկողմ հանդիպում։ Եթե բավարար առաջընթաց գրանցվի, ակնկալվում է, որ հոկտեմբերի 12-ին կամ 13-ին կայանալիք միջկառավարական խորհրդաժողովի ընթացքում կփակվեն բանակցային ևս մի քանի գլուխներ։
Հույս կա, որ երկու երկրների արտաքին գործերի նախարարությունների միջև ձեռք բերված պայմանավորվածությունը կարող է հանգուցալուծել իրավիճակը առաջիկա երկու ամսվա ընթացքում, թեև, պետք է խոստովանել, որ ոչ բոլոր խնդիրներն են միանման բարդության։
«Սա ընդամենը ժամանակի հարց է», – Euronews-ին հայտնել է պաշտոնյան՝ խոսելով անանուն մնալու պայմանով՝ հաշվի առնելով բանակցությունների զգայուն բնույթը։ «Երկու կողմերն էլ պետք է շարունակեն քննարկումները։ Սակայն այս բանակցությունների համար հստակ ժամկետներ սահմանել հնարավոր չէ»։
Մինչդեռ հենց ժամանակի սղությունն է, որ կարող է խնդիր դառնալ Չեռնոգորիայի համար, եթե երկիրը ցանկանում է տեղավորվել երկամյա հավակնոտ ժամանակացույցի մեջ՝ միաժամանակ պահպանելով բարձր տեմպերը մինչև 2027 թվականի հունիսին կայանալիք ընտրությունները։
Եվրահանձնաժողովը մտահոգված է, որ ընթացիկ երկկողմ վեճերը կարող են զգալիորեն դանդաղեցնել առաջընթացը թեկնածու երկրների շարքում լավագույն ցուցանիշներն ունեցող պետության համար, և միջնորդական դեր է ստանձնել՝ համաձայնության հասնելուն աջակցելու նպատակով։
Միևնույն ժամանակ, հուլիսին կայացած միջկառավարական խորհրդաժողովից հետո ընդլայնման հարցերով հանձնակատար Մարտա Կոսը փորձել է վստահեցնել, որ նույնիսկ եթե Չեռնոգորիան այս տարի չփակի բոլոր գլուխները, միևնույն է, կարող է անդամակցել ԵՄ-ին մինչև 2028 թվականը։
Սակայն այդ դեպքում Պոդգորիցան ստիպված կլինի հույս դնել արագ վավերացման վրա. մի հեռանկար, որը բարդանում է այնպիսի առանցքային անդամ երկրներում սպասվող ընտրությունների պատճառով, ինչպիսիք են Ֆրանսիան և Իսպանիան, որտեղ աջակողմյան ուժերի աճող ազդեցության պայմաններում հաճախ թերահավատորեն են վերաբերվում ընդլայնմանը։
«Վճռորոշ կլինի այն, թե որքան արագ կընթանա վավերացման գործընթացը բոլոր անդամ երկրներում», – ասել է Կոսը։
Բաց մի թողեք
Բրյուսելը կոչ է անում կիրառել «վերևից ներքև» մոտեցում՝ ԵՄ-ում վարչարարական խոչընդոտները կրճատելու համար
Դեպի դաշնություն. եթե ԵՄ-ն անհապաղ քայլեր չձեռնարկի, ընդլայնումը կարող է անհնարին դառնալ, իսկ հաջողության հասնելու հավանականությունը՝ գրեթե զրոյական
Գերմանիան ասում է, որ Կոստան կորցնում է կապը «իրականության հետ» ԵՄ բյուջեի վերաբերյալ