Բարտ դե Վևերը բախվելու է Ֆրիդրիխ Մերցի հետ։ Եվ սա առաջին անգամը չէ։
Ուղիղ մեկ տարի առաջ Մերցը վստահ քայլերով մտավ ԵՄ գագաթնաժողով՝ ակնկալելով, որ մյուս առաջնորդները կհավանություն կտան Ուկրաինային ֆինանսավորելու նպատակով ռուսական պետական ակտիվներն օգտագործելու իր ծրագրին։
«Ենթադրում եմ, որ այսօր մենք մեկ քայլ առաջ կգնանք», — ասաց Գերմանիայի կանցլերը լրագրողներին։
Նա սխալվում էր։ Մերցի առաջարկը, որը նախկինում շրջանառության մեջ էր դրել Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը, վերջնականապես տապալվեց փոքրիկ Բելգիայի կողմից։ Հենց Բելգիայում են պահվում 190 միլիարդ եվրո արժողությամբ ռուսական ակտիվները, որոնք պետք է ծառայեին որպես «ռեպարացիոն վարկի» ապահովում։
Արդյունքում Մերցը հայտնվեց անհարմար դրության մեջ. նա մեծ քաղաքական կապիտալ էր ներդրել այդ վարկի իրականացման գործում։ Դեկտեմբերին՝ նախագծի վերջնական մերժումից ընդամենը ժամեր առաջ, նա պնդում էր, թե ռուսական ակտիվների օգտագործումը Ռուսաստանի դեմ Կիևի մղած պատերազմը ֆինանսավորելու «միակ տարբերակն» է։
Հինգշաբթի օրը կայանալիք ԵՄ գագաթնաժողովում Բելգիան կրկին անհարմար դրության մեջ կդնի Բեռլինին։ Բելգիայի վարչապետ Բարտ դե Վևերը, ով հայտնի է իր ակադեմիական ոճով, քննադատության կենթարկի գերմանացի գործընկերոջը՝ ԵՄ կարևորագույն օրենքներից մեկում վիճահարույց բացառություն մտցնելու համար։ Այդ օրենքը նպատակ ունի կենտրոնացնել ԵՄ 27 անդամ երկրների կապիտալի շուկաների նկատմամբ վերահսկողությունը։
Բացառություններ
Անցյալ շաբաթ ԵՄ անդամ երկրների միջև ձեռք բերված փոխզիջումային համաձայնագրի համաձայն՝ գերմանական «Deutsche Börse Group»-ը (50 միլիարդ եվրո արժողությամբ ընկերություն, որը կառավարում է Ֆրանկֆուրտի ֆոնդային բորսան) դուրս է մնում ESMA-ի՝ Փարիզում տեղակայված ԵՄ շուկայական վերահսկող մարմնի հսկողության տիրույթից։ Մինչդեռ «Euroclear»-ը՝ Բրյուսելում գործող արժեթղթերի խոշոր դեպոզիտարիան (որտեղ, ի դեպ, պահվում են ռուսական այն ակտիվները, որոնք պետք է ապահովեին «Հաշվի առնելով այս հարցի կարևորությունը միասնական շուկայի ամբողջականության և մրցակցության հավասար պայմանների ապահովման համար՝ մեր վարչապետը կրկին կբարձրացնի այն այս շաբաթ կայանալիք Եվրոպական խորհրդի նիստում», – հավելեց նա։
ԵՄ դիվանագետները նշում են, որ Դե Վևերի այս քայլը հիմնականում քաղաքական ժեստ է, որը, ամենայն հավանականությամբ, չի փոխի անցյալ շաբաթ ձեռք բերված պայմանավորվածությունը և չի ազդի Մերցի դիրքորոշման վրա։ «Լավ է, որ նա բարձրացնում է այդ հարցը, բայց դա որևէ գործնական հետևանք չի ունենա», – ասաց նրանցից մեկը։
Այնուամենայնիվ, Դե Վևերի պատրաստակամությունը՝ առճակատման գնալ ԵՄ ամենահզոր երկրի ղեկավարի հետ, վկայում է ֆլամանդացի ազգայնականի՝ եվրոպական ասպարեզում աճող ինքնավստահության և ազդեցության մասին (հատկապես 2025 թվականի փետրվարին Բելգիայի վարչապետի պաշտոնը ստանձնելուց ի վեր)։ Այս միտումը մասամբ պայմանավորված է նրանով, որ նա մեծ աջակցություն է ստացել սեփական երկրում՝ շնորհիվ փոխհատուցման վարկի դեմ ցուցաբերած կոշտ դիմադրության։
Ազատորեն արտահայտում է մտքերը
Հունվարին Դե Վևերը ԵՄ այն սակավաթիվ առաջնորդներից էր, ով բացահայտ դատապարտեց Դոնալդ Թրամփի՝ Գրենլանդիան միացնելու փորձերը։ Ավելի վիճահարույց էր նրա կոչը՝ «նորմալացնել» հարաբերությունները Ռուսաստանի հետ (առաջարկ, որի համար նա հետագայում խոստովանեց, որ «չպետք է բարձրաձայներ»)։ Վերջերս նա քննադատեց իր եվրոպացի գործընկերներին՝ Չինաստանին քննադատելուց «վախենալու» համար. խորհուրդ, որը, կարծես, ընդունել է Մերցը՝ անցյալ շաբաթ կոչ անելով ավելի կոշտ առևտրային միջոցներ կիրառել Պեկինի նկատմամբ։
«Դե Վևերը չի վախենում բարձրաձայնել իր մտքերը՝ լինելով շատ անկեղծ և հստակ իր դիրքորոշումներում», – ասում է Դե Վևերի կենսագիր Թոմ Դե Սմետը։ «Եվ հենց դա է նրա հաջողության գրավականներից մեկը Բելգիայում։ Բելգիացի շատ քաղաքական գործիչներ խուսափում են վիճահարույց հայտարարություններ անելուց՝ վախենալով կորցնել ընտրողներին, մինչդեռ Դե Վևերը միշտ բացահայտ է խոսել։ Նույն կերպ նա գործում է նաև Եվրոպայում»։
Դե Վևերի այս քայլը նաև վկայում է Մ Գերմանիայի տնտեսության դժվարությունները, ՔԴՄ-ի (CDU)՝ սոցիալ-դեմոկրատ կոալիցիոն գործընկերների հետ լարվածությունը, ինչպես նաև Մերցի կողմից թույլ տրված բազմաթիվ քաղաքական վրիպակները հանգեցրել են նրան, որ նախկին գործարարը պարբերաբար դասվում է երկրի հետպատերազմյան պատմության ամենանվազ ժողովրդականություն վայելող կանցլերների շարքին։ Վերջերս անցկացված հարցումներից մեկի համաձայն՝ Մերցն աշխարհում ամենանվազ ժողովրդականություն ունեցող՝ ժողովրդավարական ճանապարհով ընտրված ղեկավարն է։
Բրյուսելում տեղակայված «Եվրոպական քաղաքականության ուսումնասիրությունների կենտրոն» (Centre for European Policy Studies) վերլուծական կենտրոնի գործադիր տնօրեն Կարել Լաննուն նշել է, որ Բեռլինի՝ «ծիծաղելի» համարվող պահանջը՝ առանձնացնելու Deutsche Börse-ը, ևս մեկ անգամ ընդգծում է, թե ինչպես է Գերմանիան հաճախ իր սեփական շահերը վեր դասում ԵՄ-ի շահերից։
«Մենք հաճախ ենք տեսնում, որ Գերմանիան շարունակում է իրեն պահել որպես հեգեմոն՝ որպես մի մեծ պետություն, որը երբեմն գործում է որպես ԵՄ անդամ, իսկ երբեմն էլ՝ առանձնապես չի մտահոգվում այդ հանգամանքով», — ասել է Լաննուն՝ որպես այս միտման օրինակ մատնանշելով Բեռլինի երկարամյա ջանքերը՝ խոչընդոտելու իտալական UniCredit բանկի կողմից գերմանական երկրորդ խոշորագույն վարկային հաստատության՝ Commerzbank-ի ձեռքբերումը։
Լաննուն հավելեց, որ Դե Վևերը նաև կքննադատի Գերմանիայի ակնհայտ «ձիու առևտուրը» Ֆրանսիայի՝ ԵՄ-ի մյուս ավանդական օրակարգ սահմանողի հետ՝ հղում անելով այն կասկածներին, որ Բեռլինը համաձայնել է աջակցել Փարիզի վաղեմի պահանջին՝ կենտրոնացնել վերահսկողությունը՝ Deutsche Börse-ի առանձնացման դիմաց։
«Նա, անշուշտ, կփորձի խաթարել Ֆրանսիայի և Գերմանիայի միջև այս համաձայնագիրը», – ասաց Լաննուն։ «Ինչո՞ւ պետք է ԵՄ-ն ղեկավարվի Ֆրանսիայի և Գերմանիայի կողմից։ ԵՄ-ն 27 երկրների [միություն] է»։
Բաց մի թողեք
ԱՄՆ զորքերի կրճատումը Եվրոպայի համար «խնդիր չի առաջացնի»
Բյուջետային պայքար Բրյուսելում
Լը Պենը խոստանում է կրճատել ԵՄ-ն՝ Բրյուսելում պայքարելով ներդրումների կրճատման դեմ