ԱՄՆ Կոնգրեսի երկու պալատներում մեծամասնությունն անցնում է դեմոկրատներին։ Վաշինգտոնում փոխվում է քաղաքական ուժերի հարաբերակցությունը, իսկ Հայաստանի համար առաջանում է կարևոր հարց՝ ինչպե՞ս օգտագործել նոր պայմանները հայ-ամերիկյան հարաբերություններն ամրապնդելու համար։
Կոնգրեսում պահպանվում է հայկական հարցերին աջակցող օրենսդիրների ազդեցիկ շրջանակը։ Նրանց մի մասը տասնամյակներ շարունակ աշխատել է Հայաստանի անվտանգության, Հայոց ցեղասպանության ճանաչման և Արցախի հայերի իրավունքների պաշտպանության ուղղությամբ։ Սակայն այդ քաղաքական կապիտալի արժեքը որոշվում է Վաշինգտոնի իրական որոշումների վրա ունեցած ազդեցությամբ։
ԱՄՆ քաղաքական համակարգում փոքր երկրների շահերը պաշտպանելու հնարավորությունները մեծապես կախված են Կոնգրեսում ձևավորված կապերից։ Ամերիկահայությունը տասնամյակների հետևողական աշխատանքի շնորհիվ ստեղծել է այդ կապերը՝ ձևավորելով քաղաքական ազդեցության կազմակերպված համակարգ։
Հայկական կազմակերպությունները կարողացել են Հայաստանի խնդիրները պահել ամերիկյան օրենսդիրների ուշադրության կենտրոնում՝ անկախ Սպիտակ տան ղեկավարի կուսակցական պատկանելությունից։ Այսօր այդ աշխատանքի նշանակությունն աճում է՝ հաշվի առնելով Հարավային Կովկասում ամերիկյան ներկայության ընդլայնումը։
Ընտրություններից առաջ Հայ դատի Ամերիկայի հանձնախումբն աջակցություն էր հայտնել Կոնգրեսի 64 թեկնածուի՝ վեց սենատորի և Ներկայացուցիչների պալատի 58 թեկնածուի։ Սենատի բոլոր վեց թեկնածուները հաղթել են։ Նրանց թվում են Էդ Մարքին, Քրիս Քունսը, Քորի Բուքերը, Ջեք Ռիդը, ինչպես նաև նոր ընտրված Քրիս Փափասն ու Աբդուլ Էլ-Սայեդը։ Ներկայացուցիչների պալատում հայկական օրակարգի երկարամյա պաշտպաններից են Ֆրենկ Փալոնը, Բրեդ Շերմանը և հանրապետական Գաս Բիլիրակիսը։ Կալիֆոռնիայի սենատոր Ադամ Շիֆը նույնպես շարունակում է ակտիվ գործունեությունը հայկական հարցերով։
Նախորդ գումարման Ներկայացուցիչների պալատում հայկական հարցերով խմբակցությունն ուներ 106 անդամ։ Նոր Կոնգրեսում Հայաստանի աջակցության իրական շրջանակը կպարզվի օրենսդիրների քաղաքական դիրքորոշումներով և Հայաստանի շահերի պաշտպանությանն ուղղված գործնական քայլերով։
Հայկական կազմակերպությունների աշխատանքի կարևոր արդյունքներից էր հոկտեմբերին պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյին ուղղված երկկուսակցական նամակը։ Այն ստորագրել էին Կոնգրեսի 101 անդամ՝ 26 սենատոր և Ներկայացուցիչների պալատի 75 անդամ։
Օրենսդիրները մտահոգություն էին հայտնել Ադրբեջանին ամերիկյան ռազմական օգնության շարունակման կապակցությամբ՝ բարձրացնելով Բաքվում պահվող հայ գերիների ազատման, Հայաստանի ինքնիշխան տարածքից ադրբեջանական զորքերի դուրսբերման և խաղաղության գործընթացում Բաքվի պարտավորությունների հարցերը։
Նամակի շուրջ աշխատանքին մասնակցել էին Հայ դատի հանձնախումբն ու Ամերիկայի հայկական համագումարը։ Հայ դատն ընտրություններին նախորդող ամիսներին կազմակերպել էր այցելություններ Կոնգրեսի բոլոր 535 գրասենյակներ՝ անցկացնելով ավելի քան 150 քաղաքական հանդիպում։ Համագումարը շարունակել էր օրենսդրական աշխատանքը երկու կուսակցությունների ներկայացուցիչների հետ։ Այս թվերի հետևում կազմակերպված համայնք է, քաղաքական կապերի երկար պատմություն և ԱՄՆ պետական համակարգի հետ աշխատելու կարողություն։
2019 թվականին Կոնգրեսի երկու պալատներն ընդունեցին Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող բանաձևերը։ Տասնամյակների պայքարն ավարտվեց պատմական որոշումներով։ Սակայն 2020 թվականի պատերազմը և 2023 թվականի արցախահայության բռնի տեղահանությունը բացահայտեցին Հայաստանի համար շատ ավելի ծանր իրողություն։
Ամերիկյան քաղաքական համակարգում ունեցած բարեկամներն ու պատմական արդարության ճանաչումը բավարար չեղան տարածաշրջանային անվտանգության ճգնաժամերը կանխելու համար։ Այդ իրադարձությունները պարտադրում են վերանայել հայկական քաղաքական աշխատանքի առաջնահերթությունները։
Այսօր Հայաստանի համար ձևավորվում են նոր հնարավորություններ։ ԱՄՆ-ի հետաքրքրությունը Հարավային Կովկասի նկատմամբ ներառում է տարածաշրջանային հաղորդակցությունները, էներգետիկան, առևտուրը և Ռուսաստանի ու Չինաստանի ազդեցության հետ կապված ռազմավարական հաշվարկները։ TRIPP նախաձեռնությունը և հաղորդակցությունների ապաշրջափակումը Հայաստանը ներգրավում են ամերիկյան տնտեսական ու աշխարհաքաղաքական ծրագրերում։ Այդ իրողությունը կարող է հայ-ամերիկյան հարաբերություններին հաղորդել ավելի ամուր գործնական հիմք։
Սակայն Վաշինգտոնում աճող հետաքրքրությունը Հայաստանի համար ինքնաբերաբար շահեկան արդյունք չի ապահովելու։ Ամերիկյան քաղաքականության առաջնահերթությունները որոշվում են ԱՄՆ ազգային շահերով։ Երևանը պետք է կարողանա այդ շահերի հետ համադրել սեփական անվտանգության, ինքնիշխանության և տնտեսական զարգացման պահանջները։
Կոնգրեսում հայկական հարցերի պաշտպանությունը պետք է ընդգրկի անվտանգության համագործակցությունը, ներդրումների խրախուսումը, տեխնոլոգիական զարգացումը, էներգետիկ անկախությունը և տարածաշրջանային ենթակառուցվածքների ֆինանսավորումը։
Հայկական ավանդական և այլ կազմակերպությունների քաղաքական կապերը պետք է ծառայեն Հայաստանի համար գործնական արդյունքներ ապահովելուն՝ օրենսդրական նախաձեռնություններից ու ֆինանսական հատկացումներից մինչև անվտանգության և տնտեսական համագործակցության վերաբերյալ որոշումներ։
Այդ աշխատանքում վճռորոշ է նաև Հայաստանի դիվանագիտության դերը։ Երևանը պետք է հետևողական հարաբերություններ կառուցի ամերիկյան երկու կուսակցությունների՝ հանրապետականների և դեմոկրատների հետ՝ ապահովելով Հայաստանի շահերի շարունակական պաշտպանությունը Վաշինգտոնի քաղաքական փոփոխությունների պայմաններում։
101 ստորագրությունը հայկական կազմակերպված ուժի կարևոր վկայություն է։ Սակայն ստորագրությունների թիվը դեռ չի արտահայտում Հայաստանի իրական ազդեցությունը Վաշինգտոնում։ Այդ ազդեցությունը պետք է երևա Ադրբեջանի նկատմամբ ամերիկյան քաղաքականության, Հայաստանի անվտանգության ապահովման և տնտեսական համագործակցության կոնկրետ որոշումներում։
Կոնգրեսի նոր կազմը դրա համար բացում է հնարավորությունների նոր փուլ։ Հայաստանի հաջողությունը կախված է այդ հնարավորություններից օգտվելու պետական կարողությունից։ Մեծ տերությունների քաղաքականության մեջ բարեկամությունն արժեք ունի, երբ դրա հետևում կան փոխադարձ շահեր, երկարաժամկետ պարտավորություններ և գործնական արդյունքներ։ Հայաստանի համար այսօր վճռորոշը հենց այդ արդյունքներին հասնելն է։
Բաց մի թողեք
Այդ ինչու Հաջիևը հենց ընտրություններից հետո եկավ Հայաստան
Իշխանության պատասխանատվությունն այս պայմաններում առանձնահատուկ մեծ է
ՌԴ-ն, անկախ ԱՄՆ-ի ընտրություններից, պետք է ջախջախի թշնամուն