Մեծ Բրիտանիայի բանտարկյալների ազատ արձակման ծրագիրը վախեցնում է ԵՄ հարևաններին

Այս քաղաքականությունը կարող է դառնալ ևս մեկ խոչընդոտ Լոնդոնի՝ դաշինքի հետ հարաբերությունները վերականգնելու ջանքերում։

ԼՈՆԴՈՆ — Մեծ Բրիտանիան պատրաստվում է վաղաժամկետ ազատ արձակել հազարավոր բանտարկյալների՝ իր գերբնակեցված բանտերում տեղ ազատելու համար։ Նրա եվրոպացի հարևանները մտահոգվում են։

Հինգ ԵՄ դիվանագետներ ասել են, որ իրենց երկրները հատկապես մտահոգված են այս փոփոխությամբ, որոնցից ոմանք ասում են, որ վախենում են, որ իրենց քաղաքացիները կարող են վերադարձվել քիչ կամ առանց նախնական ծանուցման կամ հաղորդակցության։

«Շատ ռիսկային է հանցագործներին հետ ուղարկել առանց որևէ նախնական տեղեկատվության», – ասել է ԵՄ դիվանագետներից մեկը, որը անանուն է մնացել՝ քննարկելու համար ընթացիկ զգայուն քննարկումները։

Այս քաղաքականությունը կարող է դառնալ ևս մեկ խոչընդոտ Մեծ Բրիտանիայի՝ դաշինքի հետ հարաբերությունները վերականգնելու ջանքերում, քանի որ երկու կողմերը պատրաստվում են առևտրային բանակցությունները առաջ մղելու համար նախատեսված խոշոր գագաթնաժողովի։

Մեծ Բրիտանիան նախատեսում է մինչև տարեվերջ այս ծրագրի շրջանակում ազատ արձակել ավելի քան 2500 իրավախախտի, ընդ որում՝ ևս 700-ը պետք է ազատ արձակվեն հոկտեմբերի 1-ին։

Սակայն 2027 թվականի հունվարից կառավարությունը կվերացնի նաև օտարերկրյա իրավախախտների համար սահմանված այն պահանջը, ըստ որի՝ նրանք պետք է նվազագույն ժամկետով պատիժ կրեին բրիտանական բանտում՝ նախքան արտաքսվելը։

Մեծ Բրիտանիայի կառավարության խոսնակը հայտարարել է. «Մենք կշարունակենք համագործակցել եվրոպացի գործընկերների հետ այս հարցի շուրջ… Ամենավտանգավոր հանցագործները բացառված են այս ծրագրից, և եթե առկա են ապացույցներ, որ անձը մտադիր է ապագայում հանցագործություններ կատարել, նա կմնա անազատության մեջ»։

Թերի հաղորդակցություն

Դիվանագետների խոսքով՝ հաղորդակցությունն առայժմ սահմանափակ է եղել։

Մեկ այլ դիվանագետ հայտնել է. «[Մեծ Բրիտանիայի կառավարությունը] շարունակում է պնդել, որ չի կարող մեզ տեղեկացնել։ Ոստիկանական մարմինների միջև պետք է գործի համագործակցության որոշակի սկզբունք, որպեսզի մեզ տեղեկացնեն, երբ ինչ-որ մեկին ազատ են արձակում։ Մենք պետք է նախապես տեղեկացված լինենք»։

Դիվանագետը հավելել է, որ դեսպանատները նաև դժգոհ են այս հարցի շուրջ գերատեսչությունների միջև համակարգման բացակայությունից։

«Արտաքին գործերի նախարարությունը (FCDO) միշտ ասում է՝ դիմեք Ներքին գործերի նախարարությանը (Home Office),— նշել է նա։— Ներքին գործերի նախարարությունն ասում է, որ պետք է խոսենք Արտաքին գործերի նախարարության հետ, իսկ Կառավարության գրասենյակը (Cabinet Office) պնդում է, որ այդ հարցն իրենց հետ կապ չունի»։

Երրորդ դիվանագետն այն որակեց որպես «բարդ իրավիճակ»՝ նշելով, որ եվրոպական մայրաքաղաքները մտահոգված են, որ բրիտանական բանտերից նոր ազատվածները կարող են պարզապես գնալ իրենց երկրի օդանավակայան և ազատ տեղաշարժվելու հնարավորություն ստանալ։

Նշվում էր, որ մայրաքաղաքները (այսինքն՝ համապատասխան պետությունները) կցանկանային ավելի շատ «տեղեկություններ ստանալ տեղափոխվող անձի վերաբերյալ», մինչդեռ «բրիտանացիներն այնպես են վարվում, կարծես մեզ հետ հաստատելու ոչինչ չկա, և դա պարզապես միակողմանի արտաքսում է»։

Սակայն բանտային համակարգի բարեփոխումների կողմնակիցները նշում են, որ այդ իրավախախտներից շատերն, միևնույն է, արտաքսման կենթարկվեին իրենց պատժաժամկետի ավարտին։ Այս փոփոխությունները փոխում են ոչ թե վերջնական արդյունքը, այլ այն պահը, երբ օտարերկրյա բանտարկյալները կարող են ենթարկվել արտաքսման։

«Ընդունող երկիրը պետք է որոշի՝ արդյոք բանտարկյալը պետք է պատիժ կրի բանտում, թե ոչ», — ասել է «Prison Reform Trust»-ի փոխտնօրեն Մարկ Դեյը։ — «Արտաքսվող որոշ օտարերկրյա քաղաքացիներից կարող է չպահանջվել որևէ պատիժ կրել։ Մյուսների դեպքում կրած պատիժը կարող է ավելի խիստ լինել, քան այն, ինչ նրանք կկրեին Միացյալ Թագավորությունում»։

Դեյը նշել է նաև, որ արտաքսումը ենթակա է իրավական և գործնական սահմանափակումների, օրինակ՝ եթե արտաքսումը հակասում է Մարդու իրավունքների եվրոպական կոնվենցիային կամ Փախստականների մասին կոնվենցիային։

Ըստ Արդարադատության նախարարության վերջին տվյալների՝ օտարերկրյա քաղաքացիները կազմում են Միացյալ Թագավորության բանտարկյալների ընդհանուր թվի մոտ 12 տոկոսը։ Ամենամեծ խմբերը ներառում են ԵՄ մի շարք երկրների (օրինակ՝ Լեհաստանի և Ռումինիայի), ինչպես նաև ԵՄ անդամակցության թեկնածու երկիր Ալբանիայի քաղաքացիներին։

«Բրեքզիտից» (Brexit) հետո գործող առևտրային համաձայնագրի շրջանակում գործում են մեխանիզմներ, որոնց միջոցով Միացյալ Թագավորությունը տեղեկացնում է եվրոպական երկրին, երբ վերջինիս քաղաքացին Բրիտանիայում դատապարտվում է հանցագործության համար։ Կառավարությունը ներկայումս ուսումնասիրում է, թե արդյոք լրացուցիչ միջոցառումները կարող են էլ ավելի նպաստել հանրային անվտանգության ապահովմանը։

«Վերագործարկման» փորձություն

Այս խնդիրը լեյբորիստական ​​կառավարության՝ Brexit-ի էջը շրջելու և եվրոպացի դաշնակիցների հետ հարաբերությունները «վերագործարկելու» խոստման հերթական փորձությունն է։

Ակնկալվում է, որ Միացյալ Թագավորությունը և ԵՄ-ն այս տարվա վերջին համատեղ գագաթնաժողով կանցկացնեն՝ վերջնական տեսքի բերելով համաձայնագրեր, որոնք կնպաստեն առևտրի դյուրացմանը, ճամփորդությունների պարզեցմանը և կլիմայական հարցերում համագործակցության խորացմանը։

Սակայն կողմերը դեռևս չեն համաձայնեցրել հանդիպման ամսաթիվը՝ զուգահեռաբար ընթացող վեճերի պատճառով, որոնք վերաբերում են ԵՄ-ի առևտրային պաշտպանողականությանը և ուսման վարձերին։

Միացյալ Թագավորությունը ձգտում է բացառություն ստանալ ԵՄ-ի «Made in Europe» («Արտադրված է Եվրոպայում») քաղաքականությունից և պնդում է, որ բրիտանական ընկերությունները արտոնյալ պայմաններ ստանան ԵՄ-ի արդյունաբերական և գնումների կանոնների շրջանակում։

Մինչդեռ Բրյուսելը պնդում է, որ եթե Միացյալ Թագավորությունը ցանկանում է համաձայնության գալ, պետք է նվազեցնի Բրիտանիայում սովորող եվրոպացի ուսանողների ուսման վարձերը, մինչդեռ բրիտանական համալսարանական ոլորտը հայտարարում է, որ ի վիճակի չէ դա անել։

Բանտարկյալների շուրջ ծագած վերջին վեճը դժվար թե հեշտացնի լուծման որոնումը։

«Եթե որևէ մեկը սարսափելի արարք գործի ԵՄ անդամ պետություններից որևէ մեկ տեղափոխվելուց հետո… դա կարող է վերածվել լուրջ դիվանագիտական ​​սկանդալի», – նշել է վերոնշյալ երկրորդ եվրոպացի դիվանագետը։ – «Նոյեմբերին պետք է կայանա Միացյալ Թագավորություն-ԵՄ գագաթնաժողովը։ Կարող եք պատկերացնել աղմկահարույց վերնագրերը»։

Նա հավելել է. «Խնդիրն իրականում հիմնարար վստահության մեջ է։ Ինչպե՞ս կարելի է արդարացնել բրիտանական կառավարությանը՝ մեզ չտեղեկացնելու համար։ Միացյալ Թագավորությունը հայցում է վստահելի գործընկերոջ կարգավիճակ [որը բրիտանական ընկերություններին արտոնյալ հասանելիություն կապահովեր ԵՄ-ի գնումների կանոններին]։ Սա ական է՝ ժամացույցի մեխանիզմով»։