Ֆրանսիայի հաջողված ջանքերը՝ ուղղված ուզբեկ-ռուս օլիգարխ Ալիշեր Ուսմանովին պատժամիջոցների ցուցակից հանելուն, տհաճ տպավորություն են թողել Բրյուսելի պաշտոնյաների և դիվանագետների շրջանում, ովքեր այժմ վտանգավոր նախադեպի մտավախություն ունեն։
Սա այնպիսի վերնագիր էր, որը կարծես անհնար էր հրապարակել. Եվրոպական միությունը թուլացնում է Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները հենց այն պահին, երբ Ռուսաստանը սրում է Ուկրաինայի դեմ պատերազմը։
Եվ, այնուամենայնիվ, հենց դա էլ տեղի ունեցավ։ Օրեր տևած լարված բանակցություններից հետո, որոնց ընթացքում դեսպանները բազմիցս դուրս ու ներս էին անում նիստերի դահլիճից, ԵՄ-ն որոշեց պատժամիջոցների ցուցակից հանել երկու հայտնի ռուս օլիգարխի՝ Ալիշեր Ուսմանովին և Միխայիլ Ֆրիդմանին։
Նրանք թիրախավորվել էին լայնածավալ ներխուժման սկզբնական շրջանում՝ Կրեմլի հետ ունեցած սերտ անձնական կապերի և ռուսական տնտեսության մեջ ունեցած զգալի դերակատարման պատճառով։ Երկուսն էլ վիճարկել էին այդ որոշման հիմնավորումները և տարիներ շարունակ ձգտել հեռացվել ցուցակից։
Այս շաբաթ նրանց վաղեմի ցանկությունը կատարվեց։ Ուսմանովն ու Ֆրիդմանը կրկին հնարավորություն ստացան մուտք գործել ԵՄ տարածք և օգտվել իրենց անձնական ակտիվներից։
Այս լուրը զայրացրեց Ուկրաինային, որը հրապարակայնորեն կոչ էր արել անդամ երկրներին անփոփոխ թողնել «սև ցուցակը»։ Երկիրը ենթարկվում է Ռուսաստանի ռեակտիվ անօդաչու սարքերի և բալիստիկ հրթիռների հարվածներին և ցանկանում է, որ դաշնակիցները մեծացնեն, այլ ոչ թե թուլացնեն ճնշումը։
«Ուսմանովին և Ֆրիդմանին ցուցակից հանելու որոշումն ամոթալի է և անարդարացի», – հայտարարել է արտաքին գործերի նախարար Անդրի Սիբիգան։ – «Մոսկվան տոնում է հաղթանակը, քանի որ ստացավ այն, ինչ ուզում էր՝ անպատժելիության զգացում, ԵՄ-ի նվաստացում և եվրոպացիների միջև պառակտում»։
Բրյուսելում պաշտոնյաներն ու դիվանագետները դեռ փորձում են ուշքի գալ այս տհաճ միջադեպից և շտապում են մեղմել դրա հետևանքով առաջացած անհարմար իրավիճակը։
ԵՄ-ի Իռլանդիան, որը միջնորդել էր այդ փխրուն փոխզիջման հարցում, այն «բարդ» որակեց։
Շատերը մատնանշում են հատկապես մեկ երկրի՝ Ֆրանսիային։
Այս ամսվա սկզբին Ֆրանսիան զարմացրեց գործընկերներին՝ անսպասելիորեն միանալով Սլովակիային և պահանջելով հանել Ուսմանովին ցուցակից։ Ֆրանսիայի դեսպանը հակիրճ հղում կատարեց «ազգային անվտանգության» խնդրին՝ շփոթության մատնելով մյուս դիվանագետներին։
Ավելի ուշ պարզվեց, որ «ազգային անվտանգության» հարցը Ադրբեջանում կալանավորված Ֆրանսիայի երկու քաղաքացիներին ազատելու փորձ էր։ Այս բացահայտումն ուժեղացրեց լրատվամիջոցների հետաքրքրությունը պատմության նկատմամբ։ Այնուամենայնիվ, բանակցությունների ընթացքում Ֆրանսիան երբեք բացահայտ չներկայացրեց պատճառները։
Ուսմանովին ցուցակից հանելու հաջորդ օրը Ադրբեջանը ներում շնորհեց և ազատ արձակեց Մարտին Ռայանին, որը դատապարտվել էր 10 տարվա ազատազրկման՝ ֆրանսիական կառավարության օգտին լրտեսություն կատարելու մեղադրանքով։
«Սա հումանիտար քայլ է, որը Ֆրանսիան ողջունում է», – հայտարարեցին Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարությունից։
Իրադարձությունների այս արտասովոր ընթացքը հիշեցրեց այն դիվանագիտական կշռի մասին, որը Ֆրանսիան՝ որպես ԵՄ երկրորդ խոշորագույն անդամ պետություն, դեռևս պահպանում է Բրյուսելում՝ չնայած երկրում առկա քաղաքական անկայունությանն ու աճող դեֆիցիտին։
Որոշ դիվանագետներ կարծում են, որ առանց Ֆրանսիայի աջակցության՝ Սլովակիան երբեք չէր հաջողի Ուսմանովին հանել սև ցուցակից։ Իրականում, այդ երկիրը, որը նախկինում դժգոհություն էր առաջացրել իր կտրուկ վետոներով, նախկինում փորձել և ձախողել էր այդ խնդիրը։
Թեև ֆրանսիական կողմի՝ գերեվարված քաղաքացիներին ազատելու ջանքերն ընկալվում են ըմբռնումով, մտահոգություն կա, որ Փարիզը բացել է «Պանդորայի արկղը» և ստեղծել վտանգավոր նախադեպ, որը կխրախուսի օլիգարխներին՝ փորձելու ֆինանսական միջոցներով խուսափել պատժամիջոցներից։
«Ամբողջ պատմությունը ցույց է տալիս, որ միաձայնությունը վնասում է բոլորին, նույնիսկ Ֆրանսիային։ Մենք հրատապ կարիք ունենք անցնելու պատժամիջոցների հարցում որակյալ մեծամասնության սկզբունքին», – ասաց մ Առաջին ձախողումը տեղի ունեցավ գարնանը, երբ Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ և այդ ռազմավարության գլխավոր ջատագով Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենն առաջարկեց ամբողջությամբ արգելել ռուսական նավթային տանկերների համար նախատեսված ծովային ծառայությունները։
Արգելքի նպատակն էր ավելացնել Մոսկվայի ծախսերը (քանի որ վերջինս իր Urals տեսակի նավթի մի մասի տեղափոխման համար դեռևս կախված է եվրոպական մատակարարներից) և կրճատել նրա եկամտի ամենակարևոր աղբյուրը։ Սա այնպիսի կոշտ միջոցառում էր, որպիսին Եվրամիությունը վաղուց չէր կիրառել։
Սակայն այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ-ն ու Իսրայելը պատերազմ սկսեցին Իրանի դեմ, իսկ Հորմուզի նեղուցի փակումը ցնցումների մատնեց էներգակիրների շուկաները, նավթի խոշոր մատակարարի վրա ճնշումն ուժեղացնելու հեռանկարը հանկարծակի շատ ավելի քիչ գրավիչ թվաց։
Արգելքը հաստատվեց տեսական մակարդակով, սակայն դրա կիրարկումն անորոշ ժամանակով հետաձգվեց՝ սպասելով G7-ի մակարդակով համաձայնության։ Այդ համաձայնությունը այդպես էլ չկայացավ, իսկ առաջարկը մնաց կախված վիճակում և ի վերջո դուրս մնաց օրակարգից։
Ֆոն դեր Լայենը փորձեց նոր էջ բացել պատժամիջոցների նոր փաթեթի միջոցով, որը ներկայացրեց հունիսի սկզբին՝ հենց այն ժամանակ, երբ Ուկրաինան ռազմաճակատում նոր հաջողություններ էր գրանցում։
«Մենք ցանկանում ենք պահպանել մեր պատժամիջոցների ողջ ինտենսիվությունը», – ասաց նա։
Այնուամենայնիվ, փաթեթը ներքաշվեց քաոսային բանակցությունների մեջ, որոնք ընթանում էին լրատվամիջոցների աչքի առաջ և բացահայտում եվրոպական մայրաքաղաքների՝ տնտեսական դժվարություններ կրելու նվազող պատրաստակամությունը։
Բուլղարիան վետո դրեց Ռուս ուղղափառ եկեղեցու առաջնորդ պատրիարք Կիրիլի դեմ պատժամիջոցների վրա։ Գերմանիան և Պորտուգալիան տապալեցին ռուսական ձկան ներկրումը սահմանափակելու փորձը։ Ֆրանսիան և Իտալիան ռուս զինվորականների մուտքի արգելքը վերածեցին անատամ հայտարարության։
Հունաստանն ավելի հեռուն գնաց՝ օգտագործելով 21-րդ փաթեթի շուրջ բանակցությունները՝ հետադարձ ուժով վիճարկելու 19-րդ փաթեթը և ապահովելու բացառություն ռուսական հեղուկացված բնական գազի (ՀԲԳ) տեղափոխման համար։
Այս բարդ գործընթացը պաշտոնյաների և դիվանագետների շրջանում անկեղծ քննարկում հարուցեց այն մասին, թե արդ Նրա խոսքերը վկայում են այն մասին, որ Հանձնաժողովը մանրակրկիտ կմտածի՝ նախքան 2022 թվականի փետրվարից ի վեր թվով 22-րդ պատժամիջոցների փաթեթն առաջարկելը։ Սահմանափակիչ միջոցառումների այսքան մեծ քանակից հետո գործադիր մարմնի համար սպառվում են թիրախավորման ենթակա նոր ոլորտներն ու ապրանքատեսակները։
Հաջորդ փորձությունը տեղի կունենա հոկտեմբերին, երբ անդամ երկրները կփորձեն ընդլայնել «սև ցուցակը»՝ ավելացնելով ավելի քան 1600 ֆիզիկական և իրավաբանական անձանց անուններ, ինչը կլինի ցուցակի՝ երբևէ իրականացված ամենախոշոր համալրումը։
Դեռ պարզ չէ՝ արդյոք Ուսմանովի հետ կապված պատմությունը կամրապնդի վճռականությունը, թե՞ կառավարություններին ավելի զգուշավոր կդարձնի բանակցությունների սեղանի շուրջ, կամ էլ ճանապարհ կբացի նմանատիպ այլ պահանջների համար։
Օլիգարխի անունը ցուցակից հանելու ժամանակահատվածը «անհաջող» է որակում Միջազգային ռազմավարական հետազոտությունների ինստիտուտի (IISS) ավագ գիտաշխատող Մարիա Շագինան՝ մատնանշելով Վաշինգտոնում Լինդսի Գրեմի՝ Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցների մասին օրինագծի ընդունումը, որը դեռ պետք է կյանքի կոչվի։
«ԱՄՆ-ն վերջապես քայլեր է ձեռնարկում Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցներն ուժեղացնելու ուղղությամբ, իսկ ԵՄ-ի ներսում նկատվող պառակտումը սխալ ազդանշան է հաղորդում։ Սա չի նշանակում, թե ԵՄ պատժամիջոցները սպառել են իրենց քաղաքական ներուժը, սակայն մատնանշում է երկու խնդիր», – ասել է Շագինան։
«Նախ՝ անդամ շատ երկրներ իրենց մտահոգությունները թաքցրել են Հունգարիայի և Սլովակիայի կողմից կիրառված վետոների հետևում։ Երկրորդ՝ «ծանրակշիռ» պատժամիջոցների շուրջ անհրաժեշտ միաձայնության հասնելը քաղաքական առումով ավելի զգայուն հարց կդառնա՝ հանգեցնելով կուլիսային ակտիվ սակարկությունների»։
Բաց մի թողեք
Ո՞ր համայնքում չի կարելի ծորակից ջուր խմել․ հայտարարություն
Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցում առաջացած ճգնաժամի և լուծման ուղիների մասին զեկույց
Լրացուցիչ գումարներ վարչապետի աշխատակազմի գործուղումների համա՞ր