ԵՄ անձնակազմի պակասը խոչընդոտում է Չինաստանի առևտրային ճնշմանը արձագանքելը

Եվրոպական հանձնաժողովը դժվարանում է հետևել անարդար գործելակերպը հետաքննելու պահանջներին։

ԲՐՅՈՒՍԵԼ — ԵՄ-ն ունի հավակնոտ ծրագրեր՝ ամրապնդելու եվրոպական արդյունաբերությունը արտաքին մրցակիցներից պաշտպանելու իր կարողությունը։ Սակայն ԵՄ առևտրային պաշտպանության ապահովման համար պատասխանատու պաշտոնյաները բախվում են ավելի առօրյա խնդրի՝ անձնակազմի լուրջ պակասի։

Քանի որ եվրոպացի արտադրողները պայքարում են ավելի էժան ներմուծումների դեմ, մասնավորապես՝ Չինաստանից, Եվրոպական հանձնաժողովը դժվարանում է հետևել առևտրային հետաքննություններ սկսելու պահանջներին։ Արդյունաբերության ներկայացուցիչները զգուշացնում են, որ մեկ տարուց ավելի ձգձգումները կարող են տարբերություն ստեղծել արդեն իսկ լուրջ ֆինանսական ճնշման տակ գտնվող ընկերությունների համար գոյատևման և փակման միջև։

«Հանձնաժողովը տեղեկացնում է ոլորտներին, որ կա առնվազն մեկից մեկուկես տարվա հերթ», – ասել է Ռուդ Վասենը՝ ԱՄՆ խորհրդատվական Consello ընկերության ԵՄ կառավարիչ տնօրենը։

Առևտրային իրավաբանը նշել է, որ նման ձգձգումները կարող են ճակատագրական լինել։

«ԵՄ ընկերությունները սնանկանում են՝ սպասելով որևէ արձագանքի։ Նրանք ստիպված են մեկ տարի շարունակ աղաչել, նախքան նրանց ձայնը կլսեն», — ասաց փաստաբանը, ով ցանկացավ անանուն մնալ՝ զգայուն գործերի մասին խոսելիս։

Այս փաստաբանը սովորաբար ներկայացնում է դեպի Եվրոպա արտահանում իրականացնող ընկերությունների (որոնցից շատերը չինական են) շահերը՝ հանդես գալով եվրոպական արդյունաբերության պահանջով սկսված առևտրային հետաքննությունների մյուս կողմում։ «Թեև ես ինքս ավելի շատ ազատ առևտրի կողմնակից եմ, — նշեց փաստաբանը, — այս խնդիրն ակնհայտ է»։

Առևտրային հարցերով զբաղվող ևս չորս փաստաբան, ովքեր ներկայացնում են եվրոպական բիզնեսները, հայտնեցին, որ սպասման երկարատև ժամկետների պատճառով իրենց հաճախորդները ստիպված են լինում դադարեցնել արտադրությունը դեռ այն բանից առաջ, երբ Բրյուսելը կսահմանի պաշտպանիչ տուրքեր, իսկ որոշ դեպքերում՝ նույնիսկ նախքան հետաքննության մեկնարկը։

Ընկերությունները խուսափում են հրապարակային խոսել՝ վախենալով վնասել իրենց հարաբերությունները այն պաշտոնյաների հետ, ովքեր զբաղվում են իրենց բողոքների քննարկմամբ։

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը նախազգուշացրել է, որ Եվրոպայի առևտրային պաշտպանական մեխանիզմները կարող են չափազանց դանդաղ գործել՝ չկարողանալով փրկել այն ընկերություններին, որոնք տուժում են պետական ​​սուբսիդիաներ ստացող չինական մրցակիցների պատճառով։

«Երբ ունեք չինական մրցակից, որը, օգտվելով այդ բոլոր սուբսիդիաներից, իր ապրանքների գինը սահմանում է ձեր գնից 20-30%-ով ցածր, և երկու տարի անց Եվրահանձնաժողովն ասում է՝ “Դուք ճիշտ էիք”… բայց դուք արդեն սնանկացել եք… իհարկե, շնորհակալություն, ուրախ եմ, որ ճիշտ էի, բայց ամեն ինչ ավարտված է», — ասել է Մակրոնը Անտվերպենում գործարար շրջանակների ներկայացուցիչների հետ հանդիպման ժամանակ՝ այս տարվա սկզբին։

Եվրոպական հանձնաժողովի գլխավոր խոսնակի տեղակալ Օլոֆ Գիլը հայտնել է, որ «G տնօրինությունը [առևտրային պաշտպանության գծով] Առևտրի գլխավոր տնօրինության (DG Trade) ամենամեծ ստորաբաժանումն է, որը վերջերս համալրվել է։ Հաշվի առնելով, որ տնօրինության աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունը շարունակում է աճել, Հանձնաժողովը ներկայումս դիտարկում է այն ավելի ամրապնդելու տարբերակները»։

Հերթ կանգնեք

Եթե ԵՄ-ում գործող ընկերությունը կարծում է, որ օտարերկրյա մրցակիցներն իր նկատմամբ անարդարացիորեն ցածր գներ են կիրառում, այն կարող է դիմել G վարչությանը (Directorate G)՝ պահանջելով հետաքննել հնարավոր դեմփինգը կամ անարդար սուբսիդավորումը։ ԵՄ կանոնների համաձայն՝ պաշտոնական բողոք ներկայացնելուց հետո Բրյուսելը 45 օր ունի՝ որոշելու, թե արդյոք պետք է հետաքննություն սկսել։

Ապրանքները արգելափակված են սահմանային հսկողության կողմից Բելգիայի Լիեժի օդանավակայանում, 2026 թ. մարտի 19-ին։ | Bruno Fahy/Belga Mag/AFP via Getty Images
Սակայն կա մի նրբություն։ Իրավաբանների խոսքով՝ Եվրահանձնաժողովը խնդրում է ընկերություններին ձեռնպահ մնալ բողոքներ ներկայացնելուց, մինչ պաշտոնյաները կատարում են երկարատև նախապատրաստական ​​աշխատանքներ։

Սա թույլ է տալիս Բրյուսելին թղթի վրա պահպանել օրենքով սահմանված ժամկետները, մինչդեռ ընկերություններն ու ոլորտային միավորումները ստիպված են սպասել, թե երբ հետաքննողները կսկսեն զբաղվել իրենց գործերով։

Հետաքննության մեկնարկից հետո այն դառնում է հրապարակային և սովորաբար տևում է մոտ մեկ տարի։ Այդ ընթացքում պաշտոնյաներն այցելում են արտասահմանյան գործարաններ և գնահատում ներմուծման ազդեցությունը եվրոպական արդյունաբերության վրա։ Արդյունքում կարող են սահմանվել պաշտպանիչ տուրքեր. օրինակ՝ շինարարության մեջ օգտագործվող PET սպանբոնդի (PET spunbond) դեպքում, որի համար ԵՄ գործադիր մարմինը սահմանել է մինչև 48,1 տոկոսի հասնող հակադեմփինգային տուրքեր։

2025 թվականին Եվրահանձնաժողովը սկսել է առևտրային պաշտպանության 32 նոր հետաքննություն՝ իր տարեկան զեկույցում նշելով, որ «ակտիվության այս կայուն բարձր մակարդակը շարունակում է ճնշում գործադրել առևտրային պաշտպանության ծառայությունների վրա»։ Բացի այդ, մեկնարկել է գործող միջոցառումների վերանայման 21 գործընթաց։

Խնդրո առարկա ապրանքների շրջանակը բավականին լայն է՝ սկսած ռոբոտ-խոտհնձիչներից մինչև ներկանյութերի պիգմենտներ։ Նոր գործերի մոտ մեկ երրորդը վերաբերում է քիմիական արդյունաբերությանը՝ մի ոլորտի, որը հատկապես մեծ ճնշման տակ է գտնվում չինական մրցակիցների կողմից։

Առանձին ընկերությունները հերթ են կանգնում: Քիմիական հսկա INEOS-ը 20 բողոք ունի քննության, ըստ խմբի PVC դուստր ձեռնարկության գործադիր տնօրեն Սթիվ Դոսեթի։

«Մենք գլուխներս քորում ենք՝ մտածելով, թե արդյոք DG Trade-ը բավարար ռեսուրսներ ունի այս բողոքները լուծելու համար նշանակալի ժամկետում, քանի որ եվրոպական քիմիական արդյունաբերությունը ընդհանուր առմամբ որոշակի ճնշումների տակ է», – վերջին հարցազրույցում ասել է Դոսեթը։

AEGIS Europe-ը, որը ներկայացնում է երկու տասնյակից ավելի արտադրական ասոցիացիաներ, որոնց տարեկան ընդհանուր վաճառքը կազմում է 500 միլիարդ եվրո, վերջերս հրապարակված զեկույցում պնդել է, որ Հանձնաժողովը բավարար անձնակազմ և ֆինանսավորում չի հատկացնում գործող առևտրային պաշտպանության կանոնների կիրառմանը։

AEGIS զեկույցի համաձայն՝ DG Trade բաժնում, որը զբաղվում է անարդար ներմուծումներով, աշխատում է մոտ 140 մարդ, որոնցից մոտ 100-ը վերապատրաստված են առևտրային պաշտպանության գործիքների ոլորտում։

Համեմատության համար նշենք, որ ԱՄՆ Առևտրի նախարարության կիրարկման և համապատասխանության բաժինն ունի 440 աշխատակից, ըստ AEGIS-ի, որը գնահատում է, որ G վարչությունը կարիք ունի առնվազն 50 լրացուցիչ աշխատակցի։ Քիմիական արդյունաբերության ասոցիացիան՝ Cefic-ը, կոչ է արել 2025 թվականին առնվազն 20 լրացուցիչ աշխատակիցներ ներգրավել։

Վարձելը միակ լուծումը չէ. որոշ տեխնիկական աշխատանքների արտասահմանյան վարձումը տարածված է Հանձնաժողովի այլ մարմիններում, սակայն Վասենն ասել է, որ Առևտրի գլխավոր վարչությունը դժկամությամբ է ընդունել այդ մոտեցումը։

«Նրանք իսկապես պետք է ավելի ստեղծագործ լինեն։ Օրինակ՝ արտաքին ընկերությունները կարող են անկասկած հաշվարկներ կատարել», – ասել է նա։ «Բայց նրանք շատ զգույշ են»։

Նոր զենքեր, նույն խնդիրը

Չնայած անձնակազմի պակասին, Բրյուսելը շարունակում է իր առևտրային պաշտպանության զինանոցը հզորացնելու ծրագրերը, և առևտրի հանձնակատար Մարոշ Շեֆչովիչը, ինչպես սպասվում է, դեկտեմբերի սկզբին կհայտարարի նոր միջոցառումների փաթեթի մասին։

Մակրոնի և Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցի կողմից առաջարկված նոր «սպանող անջատիչը» թույլ կտա Հանձնաժողովին սահմանափակել միասնական շուկա մուտքը, երբ պարզվի, որ որևէ երկիր անկայունացնում է այն։

Ի տարբերություն ԵՄ-ի գործող առևտրային «բազուկայի»՝ հարկադրանքի դեմ պայքարի գործիքի, առաջարկվող մեխանիզմը Հանձնաժողովին կտա ավելի մեծ ազատություն գործելու առանց ԵՄ կառավարությունների հետ նախնական լայնածավալ խորհրդակցությունների։

Սակայն նման գործիքների մշակումը պահանջում է ժամանակ և կարողություններ՝ հենց այն, ինչ Առևտրի գլխավոր տնօրինությունն արդեն իսկ չունի։

Անհապաղ օգնության հեռանկարը քիչ է։ G վարչությունը չի կարողացել նոր աշխատակիցներ վարձել 2026 թվականին, ըստ ԵՄ պաշտոնյայի, որին նույնպես անանունություն է տրամադրվել, քանի որ նրանք լիազորված չէին մամուլի հետ խոսելու։

Պաշտոնյան կասկածի տակ դրեց, թե արդյոք նոր գործիքների մշակումը սակավ ռեսուրսների լավագույն օգտագործումն է, հաշվի առնելով, որ քննիչներն արդեն իսկ դժվարանում են հետևել առկա գործերին, այդ թվում՝ Չինաստանում և Հնդկաստանում գործարանային ստուգումներին։

Եվ նույնիսկ եթե Բրյուսելը գտնի միջոցներ իր իրավապահ թիմերը ընդլայնելու համար, օգնությունը մեկ գիշերվա ընթացքում չի գա։

«Ենթադրենք, որ դուք այսօր կրկնապատկում եք անձնակազմը, դա չի նշանակում, որ հզորությունը կրկնապատկվում է», – ասաց առևտրային իրավաբանը։ «Աշխատանքում ներգրավումը շատ ժամանակ է պահանջելու»։