Հայաստանն ինքնին նպատակ չէ, այլ միջոց՝ Ադրբեջան-Հայաստան-Թուրքիա «կոմբինացիան» ստանալու համար

Գերմանիայի նախագահ Վալտեր Շտայնմայերը Երևանում հայտարարել է, որ առաջիկայում Երևան կայցելի Եվրամիության արտաքին հարաբերությունների և անվտանգության հանձնակատար Կայա Կալլասը:

Շտայնմայերը չի ասել, թե արդյո՞ք Կալլասի այցը՝ ինչպես իրենը, լինելու է ռեգիոնալ, այսինքն` Երևան և Բաքու: Թբիլիսի, իհարկե, չեն գնում, քանի որ Վրաստանի կառավարող ուժի ու Եվրամիության ղեկավարության հարաբերությունը, մեղմ ասած, բարվոք չէ:

Ըստ Շտայնմայերի՝ Կալլասը Երևան է ժամանում Հայաստան-ԵՄ նոր համաձայնագրի ստորագրման հետ կապված հարցեր քննարկելու համար: Այն, որ պատրաստվում է այդպիսի համաձայնագիր՝ հայտնի է վաղուց, դա հայտարարել է Հայաստանի ԱԳՆ-ն:

Իհարկե, հայտնի չեն դրա մանրամասները, ինչպես նաև այն, թե այդ համաձայնագրի «հանդեպ» ինչ ճակատագիր է սպասում 2017 թվականին կնքված ԵՄ-Հայաստան համապարփակ գործընկերության մասին համաձայնագրին կամ այսպես ասած «ՍԵՊԱ»-ին: Ընդ որում՝ այդ համաձայնագիրը կատարված է մոտ հիսուն տոկոսով:

Այսինքն՝ կա դեռ կատարելու հսկայածավալ աշխատանք, բայց Երևանն ու Բրյուսելը քննարկում են նոր փաստաթուղթ: Հայաստանի ԱԳ նախարարը օրեր առաջ հայտարարել էր, թե դրանում տեղ է ունենալու անվտանգության բաղադրիչը, ինչն աննախադեպ է:

Իհարկե, աննախադեպության մասին հայտարարությունը, թերևս, չափազանցություն է, քանի որ այդ թեման Հայաստանի ու ԵՄ միջև առկա է եղել նաև մինչ այդ, պարզապես հարցն այն է, թե ինչ ծավալով ու տրամաբանությամբ:

Առայժմ, սակայն, հայտնի չէ նաև քննարկվող նոր համաձայնագրի այդ մասը: Խոշոր հաշվով, սակայն, ըստ ամենայնիլ այստեղ էականը քաղաքական համատեքստի փոփոխությունն է: Հայաստանի ու ԵՄ միջև ընդլայնված համապարփակ համաձայնագիրը կնքվել է ռեգիոնալ այսպես ասած նախկին ստատուս քվոյի պայմաններում:

Ներկայումս այլ ստատուս քվո է, որտեղ Եվրամիությունը հետապնդում է այլ նպատակներ և ռազմավարական առաջնահերթություններ, որոնք ենթադրում են Հայաստան-Ադրբեջան ու Հայաստան-Թուրքիա հարաբերության կարգավորում: Եթե 2017 թվականի համաձայնագիրը, ըստ էության, ԵՄ ադապտացիան էր գոյություն ունեցող ստատուս քվոյին, ապա նոր համաձայնագրի քաղաքական համատեքստը, թերևս, այն է, որ Եվրամիությունն այդ կերպ արդեն փորձում է մտնել առավել նախաձեռնողական ռեժիմի մեջ, որը մտված է արդեն առավել «առաջանցիկ» տրամաբանությամբ սպասարկել այն առաջննահերթությունները, որ ունի ԵՄ-ն աշխարհաքաղաքականության իմաստով:

Այդ հանգամանքներն ու դրանց մոտիվացիոն հիմքն առավել խթանվում է ԱՄՆ նոր վարչակազմի հետ դիմակայության արդյունքում:

Ակնառու է, որ նոր իրողություններում Բրյուսելն իր այդ քաղաքականության հենման կետ դիտարկում է Հայաստանը: Սա մի կողմից ավելացնում է հնարավորությունները, մյուս կողմից՝ մարտահրավերները, որովհետև ԵՄ ներկայիս ղեկավարության քաղաքականության համար Հայաստանն ինքնին նպատակ չէ, այլ միջոց՝ Ադրբեջան-Հայաստան-Թուրքիա «կոմբինացիան» ստանալու համար:

Երևանի համար սա իսկապես բարդ մարտահրավեր է՝ Հայաստան-ԵՄ փոխհարաբերությամբ առավելագույնը կարողանալ կորզել հնարավորությունների մասով, և զրոյացնել կամ առնվազն նվազագույնի հասցնել մարտահրավերները, որ գոյություն ունեն ԵՄ ռազմավարության ամբողջության մեջ: