22/04/2026

EU – Armenia

Թուրքիայում իսլամի քաղաքականացումը, ո՞վ է «սադրանքի» հեղինակը

Ստամբուլում Իսրայելի գլխավոր հյուպատոսության շենքը հարձակման է ենթարկվել: Թուրքիայի ներքին գործերի նախարարությունը հայտնել է, որ Իսրայելի դիվանագիտական ներկայացուցչությունը «վերջին երկուսուկես տարում չի գործել, հարձակման պահին այնտեղ իսրայելցի դիվանագետներ չեն եղել»:

Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը դատապարտել է հարձակումը և այն որակել «ստոր սադրանք»: Էրդողանը հայտարարել է, որ երեք գրոհայիններից մեկը «սպանված է, երկուսը՝ վիրավոր»: Փոխհրաձգության ընթացքում վիրավորում է ստացել նաև երեք թուրք ոստիկան:

Թուրքիայի ներքին գործերի նախարարության նախնական վարկածի համաձայն՝ հարձակում են գործել «կրոնական ծայրահեղ հայացնքեր ունեցող խմբավորման անդամները»: Ավելի ուշ թուրքական մամուլը գրել է, որ Իսրայելի գլխավոր հյուպատոսության դեմ հարձակումն իրականացրել են «Իսլամական պետություն» կազմակերպության ներկայացուցիչները:

Թուրք-իսրայելական հարաբերությունների լարվածության ներկայիս փուլում այդ միջադեպը քաղաքական ընդգծված ենթատեքստ է ստանում, թեև Իսրայելը պաշտոնական որևէ արձագանք դեռևս չի հնչեցրել:

Թուրք քաղաքագետ Հասան Օքթայը, որ գլխավորում է Կովկասյան ուսումնասիրությունների կենտրոնը, կարծիք է հայտնել, որ միջադեպը կապված է Թուրքիայում գործող իսլամիստական խմբավորումների «խորքային ծրագրի հետ»:

Նա ասել է, որ Իրանում իսլամական հեղափոխության հաղթանակից ի վեր Թուրքիայում կան «հանրային խմբեր, որոնք ճանաչում են իսլամական կարգի առավելությունները և ձգտում են կառուցել Իրանի նմանությամբ պետություն»:

Թուրքիայում իսլամի քաղաքականացումը կապված է «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության իշխանության գալու հետ: Վերջին մի քանի ելույթներում Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը հետևողականորեն այն տեսլականն է ներշնչել, որ տարածաշրջանում «սիոնիստական ցանցը փորձում է նոր ստատուս-քվո սահմանել»:

Նա բազմիցս, այդ թվում՝ անցյալ շաբաթ Ռուսաստանի նախագահի հետ հեռախոսազրույցում, շեշտել է, որ Երուսաղեմի «պատմական կարգավիճակի փոփոխությունը անթույլատրելի» է:

Այս համատեքստում Իսրայելի գլխավոր հյուպատոսության դեմ թուրք իսլամիստների հարձակումը լուրջ ահազանգ է: Իսրայելա-թուրքական լարվածությունը հղի է միջկրոնական և միջքաղաքակրթական դիմակայության սպառնալիքով:

Իշխող «Արդարություն և զարգացում» և նրա խորհրդարանական կոալիցիոն գործընկեր «Ազգայնական շարժում» կուսակցությունների ներքին քաղաքականությունը կառուցված է Թուրքիայում կրոնական համերաշխության գերակայության վրա:

Վերջին շրջանում նրանք բավական թափանցիկ քարոզում են տարածաշրջանային հոգևոր-քաղաքակրթական ընդհանրություն՝ ի հակակշիռ «սիոնիստական ցանցի հավակնությունների»: Ստամբուլում Իսրայելի գլխավոր հյուպատոսության դեմ հարձակումը, ինչպես ասվեց, Էրդողանը որակել է «ստոր սադրանք»:

Բայց ո՞վ է «սադրանքի» հեղինակը՝ դեռեւս պարզ չէ, ինչպես նաև ոչ մի երաշխիք չկա, որ Թուրքիայում իսլամի քաղաքականացումը, իրոք, չի տանելու աշխարհիկ պետության վերափոխման: