ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների գրասենյակը քննադատում է Շվեդիային հաշմանդամ երեխային երկու անգամ Ալբանիա արտաքսելու համար

18 անկախ փորձագետներից բաղկացած կոմիտեն վերահսկում է քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի կիրառումը իր անդամ պետությունների կողմից և անցկացնում է երկրների պարբերական վերանայումներ։

ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների կոմիտեն երկուշաբթի օրը հայտարարել է, որ Շվեդիան խախտել է ծանր հաշմանդամություն ունեցող երեխայի կյանքի իրավունքը՝ նրան երկու անգամ Ալբանիա արտաքսելով։

Կոմիտեն քննարկել է 21-ամյա ալբանացի Է. Բ.-ի վերաբերյալ բողոքը, որի մոտ ախտորոշվել էր աուտիզմ, ծանր մտավոր զարգացման խանգարում, սպաստիկ դիպլեգիկ ուղեղային կաթված, հիդրոցեֆալիա և էպիլեպսիա։

Նա և իր ընտանիքը Շվեդիա են ժամանել 2012 թվականին՝ պաշտպանություն և բժշկական օգնություն խնդրելով, սակայն տարիներ շարունակ ապաստանի դիմումներից և բողոքարկումներից հետո, նրանք արտաքսվել են Ալբանիա 2016 թվականին, երբ նա 10 տարեկան էր։

Ընտանիքը արագ վերադարձել է Շվեդիա առանց օրինական կարգավիճակի՝ Է. Բ.-ի բուժումն ապահովելու համար և տեսել է բնակության թույլտվության բազմակի դիմումների մերժում, նախքան 2019 թվականին, երբ նա 14 տարեկան էր, կրկին արտաքսվելը, ցույց է տվել կոմիտեի որոշումը։

«Մինչև ծանր և բարդ հաշմանդամություն ունեցող և կյանքին սպառնացող առողջական խնդիրներ ունեցող երեխային արտաքսելը, պետությունները պետք է անցկացնեն խիստ, անհատականացված գնահատում և ապահովեն, որ անհրաժեշտ բուժումը և դեղորայքը իրականում հասանելի լինեն ընդունող երկրում», – հայտարարության մեջ ասել է կոմիտեի փոխնախագահ Վաֆաա Բասիմը։

Մարտի 30-ի որոշման մեջ կոմիտեն նշել է, որ երկրները չպետք է «արտահանձնեն, արտաքսեն, վտարեն կամ այլ կերպ հեռացնեն անձին իրենց տարածքից, երբ կան լուրջ հիմքեր կարծելու, որ նպատակակետ երկրում կա անդառնալի վնասի իրական ռիսկ»։

«Հանձնաժողովը պարզել է, որ արտաքսելուց առաջ Է.Բ.-ի կողմից Ալբանիայում անհրաժեշտ դեղորայքի և բժշկական օգնության հասանելիություն չստուգելով՝ Շվեդիայի իշխանությունները նրան ենթարկել են անդառնալի վնասի իրական ռիսկի՝ խախտելով նրա կյանքի իրավունքը և խոշտանգումներից կամ դաժան, անմարդկային կամ նվաստացուցիչ վերաբերմունքից զերծ լինելու իրավունքը», – ասվում է հայտարարության մեջ։

Է.Բ.-ն հանձնաժողովին հայտնել է, որ կրկին վերադարձել է Շվեդիա, բայց բախվում է նոր արտաքսման որոշման։

Հանձնաժողովը խնդրել է Ստոկհոլմին վերանայել նրա ապաստանի կամ բնակության թույլտվության դիմումները և նրան տրամադրել համարժեք փոխհատուցում։

18 անկախ փորձագետներից բաղկացած հանձնախումբը վերահսկում է Քաղաքացիական և քաղաքական իրավունքների մասին միջազգային դաշնագրի կատարումը իր մասնակից պետությունների կողմից և անցկացնում է երկրների կանոնավոր ստուգումներ։

Այն իրավասություն չունի պետություններին ստիպելու հետևել իր որոշումներին, բայց նրա որոշումները հեղինակության վրա ազդեցություն ունեն։