Ըստ մեր տրամադրության տակ հայտնված մի փաստաթղթի՝ Բրյուսելի պաշտոնյաները քննարկում են Մոսկվայի մարզիկների՝ միջազգային ասպարեզ աստիճանական վերադարձի հարցը։
ԿԻԵՎ — 2028 թվականի Լոս Անջելեսի օլիմպիական խաղերին ընդառաջ՝ ռուսական սպորտի՝ համաշխարհային ասպարեզ վերադառնալու փորձերն ավելի ու ավելի մեծ թափ են հավաքում։ Եվ սա ամենավառ կերպով դրսևորվում է նախագահ Վլադիմիր Պուտինի սիրելի մարզաձևում՝ ձյուդոյում։
Այս մարտարվեստը կարևոր հարթակ է դարձել միջազգային սպորտում Մոսկվայի վերադարձի համար։ Պուտինը վաղեմի կապեր ունի ձյուդոյի հետ, իսկ այս մարզաձևը ղեկավարող կառույցը առանցքային դեր է ստանձնել ռուս մարզիկների մասնակցության վերաբերյալ որոշումների կայացման գործընթացում։
Ավստրիացի-ռումինացի գործիչ Մարիուս Վիզերը այն ձեռնարկատերն է, ով 2007 թվականին Միջազգային ձյուդոյի ֆեդերացիան (IJF) գլխավորելուց ի վեր կարողացել է այս մարզաձևը վերածել գլոբալ առևտրային արտադրանքի։ Սակայն նրա քննադատների աչքում նա սպորտային պաշտոնյա է, ով ստեղծել է ազդեցիկ ցանց՝ կապելով Պուտինին, ռուսական վերնախավին և համաշխարհային բիզնես շրջանակներին՝ միաժամանակ պահպանելով չեզոք կառավարչի կերպարը։
«Ակնհայտ է, որ հաշվի առնելով, թե ինչպես էր Վիզերը խթանում ռուսներին և շարունակ պնդում, որ նրանք «լավն են մեզ համար», նա, անկասկած, Ռուսաստանում շահեր և կապեր ունի։ Ռուսական գաղափարներն ամենուր են», — հարցազրույցում ասել է Ուկրաինայի ձյուդոյի ֆեդերացիայի գլխավոր մարզիչ Վիտալի Դուբրովան։
Ձյուդոյի միջազգային ֆեդերացիան (IJF) չի արձագանքել Վիզերի և Ռուսաստանի միջև կապերի վերաբերյալ մեկնաբանություն ստանալու հարցմանը։ IJF-ը նաև հնարավորություն չի ընձեռել Վիզերին՝ պատասխանելու մեկնաբանության խնդրանքներին։
Թեև 2022 թվականին IJF-ն աջակցություն տրամադրեց ուկրաինական ձյուդոյին, իսկ 2023 թվականին սահմանեց ռուս և բելառուս մարզիկների նախապատմության ստուգման ընթացակարգեր, 2025 թվականի նոյեմբերին այն դարձավ առաջին խոշոր մարզական կազմակերպությունը, որն ամբողջությամբ վերականգնեց ռուս մարզիկների իրավունքները՝ թույլ տալով նրանց հանդես գալ իրենց ազգային դրոշի ներքո։ Սա տեղի ունեցավ առաջին անգամ այն բանից ի վեր, երբ 2022 թվականին սկսվեց Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի լայնամասշտաբ ներխուժումը։
Սա Մոսկվայի կողմից սպորտն օգտագործելու մի մասն էր՝ որպես համաշխարհային ասպարեզ վերադառնալու միջոց. սկսած խոշոր մրցաշարեր վերադառնալուց մինչև օլիմպիական շարժման մեջ լիարժեք վերականգնում, ինչպես նաև հնարավոր վերադարձ 2028 թվականի Օլիմպիական խաղերին։ Այս գործընթացին լուռ աջակցություն է ցուցաբերում Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի նախագահ Քըրսթի Քովենտրին։
Այս իրավիճակը մտահոգություն է առաջացրել Բրյուսելում։ Ըստ Եվրոպական արտաքին գործողությունների ծառայության՝ սեպտեմբերի 16-ով թվագրված և մեր տրամադրության տակ հայտնված մի փաստաթղթի՝ ԵՄ արտաքին քաղաքականության բարձրաստիճան պաշտոնյաները ներկայումս քննարկում են տարբեր քայլեր՝ մարզիկների նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրառելուց մինչև այն մարզական ֆեդերացիաների ֆինանսավորման կրճատումը, որոնք ողջունում են Ռուսաստանի վերադարձը։ Այս ամենի նպատակն է փակել Ռուսաստանի՝ միջազգային սպորտային հանրություն վերաինտեգրվելու ճանապարհը։
Մինչ Կրեմլի ագրեսիան Ուկրաինայի դեմ շարունակվում է անդադար, Ռուսաստանը, այնուամենայնիվ, կարողացել է պահպանել իր ազդեցությունը միջազգային սպորտային ֆեդերացիաների գագաթնակետին, այդ թվում՝ շախմատում, սուսերամարտում և բռնցքամարտում: Մոսկվան գտել է հարթակներ իր մեղմ ուժի օրակարգը առաջ մղելու համար, ինչը դժգոհություն է առաջացրել Կիևի և եվրոպացի պաշտոնյաների մոտ, որոնք EEAS-ի հուշագրում նկարագրել են, թե ինչպես է սպորտը «ավելի ու ավելի դառնում Ռուսաստանի և Բելառուսի կողմից քաղաքական գործիքավորման գործիք»:
Իր հերթին, Վիզերի միջազգային ձյուդոյի ֆեդերացիան դատապարտել է ռուս մարզիկների սպորտով զբաղվելու արգելքը, նույնիսկ այն դեպքում, երբ Պուտինը կասեցվել էր որպես կազմակերպության պատվավոր նախագահ՝ Կրեմլի տանկերի կողմից Ուկրաինայի սահմանը հատելուց մի քանի օր անց:
«Ռուսաստանը քարոզչություն է օգտագործում՝ տարածելու այն գաղափարը, որ սպորտը ապաքաղաքական է, մինչդեռ փողն ու ազդեցությունը օգնում են նրան վերականգնել իր տեղը միջազգային սպորտում», – ասել է Դուբրովան:
Պուտինի ձյուդոյի եղբայրությունը
Ռուսական էլիտայի և միջազգային ձյուդոյի միջև փոխշահավետ հարաբերությունները դեռևս վաղուց են առաջացել Ուկրաինայի ներխուժումից: Պուտինի օրոք, ով ինքն էլ ձյուդոիստ էր, այն դարձել է սոցիալական ցանց և հավատարմության համակարգ, որը կապում է ռուսական հասարակության առաջատար քաղաքական և գործարար գործիչներին:
Պուտինի մերձավոր դաշնակիցներից մի քանիսը նրա հին ընկերներն են՝ 1960–80-ականների Լենինգրադի ձյուդոյի շրջանակներից։ 2014 թվականին «Foreign Policy» ամսագրում հրապարակված մի հոդվածում վերլուծաբաններից մեկը նրանց անվանել է «ձյուդոյի եղբայրություն» կամ «ձյուդոկրատիա»՝ նկատի ունենալով Ռուսաստանում ձևավորված այս խմբավորումը։
Այս «ձյուդոկրատիայի» ազդեցությունը տարածվել է նաև համաշխարհային սպորտի բարձրագույն օղակների վրա։ Պուտինի մանկության մարզումային գործընկերներ Արկադի և Բորիս Ռոտենբերգները Ռուսաստանում ստեղծել են շինարարական և ենթակառուցվածքային հսկայական կայսրություններ՝ շահելով պետական խոշոր պատվերներ։ Դրանց թվում է Ղրիմի կամուրջը, որը Ուկրաինան դիտարկում է որպես Ռուսաստանի մայրցամաքային հատվածը Սև ծովի ափին գտնվող օկուպացված թերակղզուն միացնելու անօրինական փորձ։
1998 թվականին Արկադի Ռոտենբերգը ստանձնեց Սանկտ Պետերբուրգի «Յավարա-Նևա» ձյուդոյի ակումբի ղեկավարումը։ Այն հիմնադրվել էր Պուտինի նախաձեռնությամբ՝ այն ժամանակ, երբ վերջինս գլխավորում էր երկրի Անվտանգության դաշնային ծառայությունը։ Ռուսաստանի ղեկավարը մինչ օրս հանդիսանում է ակումբի պատվավոր նախագահը, իսկ Արկադի Ռոտենբերգը 2013-ից 2022 թվականներին եղել է Ձյուդոյի միջազգային ֆեդերացիայի (IJF) գործադիր կոմիտեի անդամ։
Վիզերը 1995 թվականին դարձավ Ռումինիայի ձյուդոյի ֆեդերացիայի նախագահը, 2000–2007 թվականներին ղեկավարեց Եվրոպայի ձյուդոյի միությունը, իսկ 2007 թվականից գլխավորում է Ձյուդոյի միջազգային ֆեդերացիան։ «Իհարկե, նրանք [Վիզերն ու Ռոտենբերգները] ճանաչում են միմյանց», — ասել է վրաց-ուկրաինական ծագումով նախկին ձյուդոիստ Գեորգի Զանթարայան, ով ներկայումս Ուկրաինայի ազգային օլիմպիական կոմիտեի մարզիկների հանձնաժողովի նախագահն է։ — «Պուտինը Ձյուդոյի միջազգային ֆեդերացիայի պատվավոր նախագահն էր… իսկ [Վիզերը]՝ այդ կառույցի մասը»։
Սպորտային աշխարհում որպես ազդեցիկ գործիչ՝ Վիզերի դերն ակնհայտ դարձավ 2019 թվականին, երբ աշխարհի չեմպիոն Սաեդ Մոլլաին հայտարարեց, որ իրանցի պաշտոնյաները ճնշում են գործադրել իր վրա՝ պահանջելով դուրս գալ աշխարհի առաջնությունից՝ իսրայելցի ձյուդոիստ Սագի Մուկիի հետ մրցելուց խուսափելու համար։ Ձյուդոյի միջազգային ֆեդերացիան (IJF) որակազրկեց Իրանին, իսկ երկրից փախած Մոլլաիին օգնեց շարունակել կարիերան արտերկրում։
Այդ ժամանակ ուշադրության կենտրոնում հայտնվեցին Վիզերի կապերը Պուտինի հետ, ով նույն թվականին նրա կողքին հայտնվեց Բուդապեշտում։ Ռուսաստանի նախագահը ոչ պաշտոնական հանդիպում ունեցավ Վիզերի և IJF-ի պատվավոր փոխնախագահ Շանդոր Չանիի հետ՝ թեյի սեղանի շուրջ։ Սա խորհրդանշական և հրապարակային քայլ էր, որն ընդգծում էր Ռուսաստանի նախագահի արտոնյալ դիրքը Վիզերի՝ ձյուդոյի միջազգային ցանցում՝ ամրապնդելով այն պատկերացումը, որ Պուտինը նրա կարևոր քաղաքական դաշնակիցն է։
ԵՄ-ի արձագանքը
Ռուսաստանի լայնամասշտաբ ներխուժման մեկնարկից ի վեր՝ Վիզերը, կրկնելով ռուս պաշտոնյաների և պետական աջակցություն ունեցող «Ռոսկոնգրես» հիմնադրամի փաստարկները, պնդում է, որ սպորտը պետք է զերծ մնա քաղաքականությունից։ Քննադատները սա դիտարկում են որպես ռուսական ագրեսիային ցուցաբերվող լուռ աջակցություն։
Թեև ռուս օլիմպիական մարզիկներից շատերը նաև զինված ուժերի անդամներ են, ձյուդոյի ֆեդերացիայի ղեկավարը՝ իր կազմակերպության միջոցով, պնդում է, որ մարզիկները չպետք է պատասխանատվություն կրեն կառավարության գործողությունների համար։
«Քանի որ սպորտային միջոցառումներն ու բուն սպորտը խթանում են խաղաղությունն ու համերաշխությունը ամբողջ աշխարհում, մենք համարում ենք, որ միջազգային մրցումներին մասնակցող մարզիկները նպաստում են խաղաղությանն ու միջազգային համերաշխությանը», — հայտարարեց IJF-ն 2022 թվականի մարտի սկզբին, երբ ռուսական ուժերը մոտենում էին Կիևին։ «Այս հիմքով՝ բոլոր ռուս մարզիկների նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրառելու որոշումը (անկախ տարբեր կարծիքներից, որոնք հնչել են) համարում ենք անհիմն։ Մենք չենք կարող մեղադրել մարզիկներին տեղի ունեցող իրադարձությունների համար»։
Չորս ու կես տարի անց ուկրաինացի մարզիկների ներկայացուցիչները պնդում են, որ ռուս մրցակիցների և ազգային խորհրդանիշների վերադարձը նորմալացնում է Մոսկվայի կողմից շարունակվող ագրեսիան։ «Դրոշը վերադարձավ, և ահա թե ինչն է կարևոր Ռուսաստանի համար», — ասաց Դուբրովան։
Ուկրաինայի սպորտի նախարար Մատվիյ Բիդնին հուլիսին հայտնել է, որ Միջազգային օլիմպիական կոմիտեն (ՄՕԿ) Ռուսաստանի համար «փաստացի գործում է որպես լարվածությունը թուլացնող մեխանիզմ»։
«Յուրաքանչյուր միջազգային ֆեդերացիա (ՄՖ), որպես Օլիմպիական խաղերից դուրս անցկացվող իր միջազգային մրցումների միակ իրավասու մարմին, ինքն է որոշում այս հարցը [ռուս մարզիկների մասնակցության վերականգնումը ռուսական դրոշի, զինանշանի և օրհներգի ներքո]։ Մանրամասների համար խնդրում ենք դիմել Ձյուդոյի միջազգային ֆեդերացիային (IJF)», — նշված է ՄՕԿ-ի մեկնաբանության մեջ։
ՄՕԿ-ը չի անդրադարձել այն հարցին, թե արդյոք երբևէ հետաքննել է Ռուսաստանի հնարավոր քաղաքական կամ ֆինանսական ազդեցությունը IJF-ում որոշումների կայացման գործընթացի վրա։
Դրոշների, օրհներգերի և թիմային գույների վերաբերյալ ՄՕԿ-ի որոշումը անորոշ ժամանակով հետաձգելը «հնարավորություն է տալիս ԵՄ-ին՝ համակարգված գործողություններ ձեռնարկելու՝ կանխելու սպորտի նորմալացումն ու դրա քաղաքական գործիք դառնալը՝ այն դեպքում, երբ ագրեսիվ պատերազմը շարունակվում է», — նշել են ԵՄ պաշտոնյաները սեպտեմբերի 16-ի փաստաթղթում։
Նրանք գրում են, որ ԵՄ-ն կարող է ճնշում գործադրել սպորտային ֆեդերացիաների վրա՝ պահանջելով թույլ չտալ ռուսական դրոշների, օրհներգերի և պաշտոնյաների ներկայությունը մրցումներում, ինչպես նաև զրկել ԵՄ դրամաշնորհներից այն կազմակերպություններին, որոնք թույլ են տալիս Մոսկվայի թիմերին հանդես գալ ազգային խորհրդանիշների ներքո։
Ավելի ուշագրավ առաջարկը վերաբերում է խոշոր միջոցառումների հետ կապված ֆինանսական հոսքերին. ԵՄ երկրները կարող են վերանայել հեռարձակման իրավունքներից ստացվող եկամուտների ուղղությունները և համակարգված ճնշման միջոցով հետ պահել հեռարձակողներին ու հովանավորներին այնպիսի մրցումներին աջակցելուց, որոնք Ռուսաստանին հարթակ են տրամադրում, — գրում են պաշտոնյաները։
Բաց մի թողեք
Թրամփը կա՛մ «օգտակար հիմար» է, կա՛մ միտումնավոր թուլացնում է Եվրոպան
Հարկերի մսխումը՝ որպես այլանդակ, քստմնելի երևույթ, չունի ներում-բեկում ու վաղեմության ժամկետ
Մտորումներ՝ Թրամփի «Զանգեզուրի միջանցքին» սպասելիս