Քիչ հավանական է, որ Բրազիլիայի նոր նախագահը կփոխի համաձայնագրի նկատմամբ վերաբերմունքը, մինչդեռ ԵՄ-ում դիմադրությունը կարող է շարունակվել։
Քանի որ կիրակի օրը Բրազիլիայում ընտրություններ են, աջ թեկնածու Ֆլավիո Բոլսոնարուի հնարավոր հաղթանակը հարցեր է առաջացնում ԵՄ-Մերկոսուր առևտրային համաձայնագրի ապագայի վերաբերյալ։
Բրազիլացի փորձագետները, սակայն, պնդում են, որ համաձայնագրի հաջորդ վճռորոշ փորձությունը տեղի է ունենալու Եվրոպայում։
ԵՄ-ն Բրազիլիայի, Արգենտինայի, Պարագվայի և Ուրուգվայի հետ կապող համաձայնագիրը մայիսից գործում է ժամանակավոր հիմունքներով, սակայն դեռ սպասում է Եվրախորհրդարանի հավանությանը. քվեարկությունը հետաձգվել է՝ սպասելով ԵՄ դատարանի որոշմանը։
Մինչդեռ ԵՄ-ում Բրազիլիայի դեսպան Պեդրո Միգել դա Սիլվան մատնանշել է Բրազիլիայի Սենատի միաձայն քվեարկությունը՝ ի պաշտպանություն համաձայնագրի։ «Սա հստակ ցուցիչ է, որ համաձայնագիրն ունի լայն աջակցություն՝ անկախ քաղաքական պատկանելությունից», – ասել է նա Rapporteur-ին։
Բրազիլացի նախկին դիվանագետ և Միջազգային հարաբերությունների բրազիլական կենտրոնի (CEBRI) խորհրդի անդամ Ռոբերտո Յագուարիբեի կարծիքով՝ երկրի ներսում բանավեճն, ըստ էության, ավարտված է։ Նույնիսկ Բրազիլիայի արդյունաբերական հատվածը, որը սկզբում թերահավատորեն էր տրամադրված, այժմ ընդունել է համաձայնագիրը։
«Այսօր թերահավատություն ցուցաբերող կողմը Եվրոպան է», – նշել է Յագուարիբեն։
Եվրոպայի համար՝ այլ տեսակի փորձություն
Բանակցություններն ավարտվել են 2024 թվականի դեկտեմբերին՝ ձախակողմյան նախագահ Լուիս Ինասիո Լուլա դա Սիլվայի օրոք։ Սակայն կողմերը համաձայնության էին եկել դեռ 2019 թվականին, մինչև նախկին նախագահ Ժաիր Բոլսոնարուի (Ֆլավիոյի հոր) բնապահպանական քաղաքականության շուրջ ծագած տարաձայնությունները կասեցնեին եվրոպական կողմի հաստատումը։
Այդ տարվա օգոստոսին, Ամազոնի անտառներում բռնկված հրդեհների ֆոնին, Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը մեղադրեց Բոլսոնարուին բնապահպանական պարտավորությունների վերաբերյալ ստ Ժագուարիբեի խոսքով՝ հոր նախագահության օրոք Բրազիլիայի հզոր գյուղատնտեսական հատվածն օգնեց դիմակայել Փարիզյան համաձայնագրից դուրս գալու սպառնալիքներին՝ միջազգային շուկաներ մուտք ունենալու հնարավորությունը պահպանելու նպատակով։
Նա ընդունում է այն մարտահրավերները, որոնք Ֆլավիո Բոլսոնարուի նախագահությունը կարող է ստեղծել ժողովրդավարության և բնապահպանական քաղաքականության համար, սակայն միաժամանակ տեսնում է համաձայնագիրը պահպանելու դրդապատճառներ։ «Ես չեմ կարծում, որ Եվրոպական միության հետ կապված համաձայնագիրը որևէ վտանգի տակ է, — ասաց նա։ — Մարտահրավերները բացառապես Եվրոպայում են»։
Անորոշ է նաև այն հարցը, թե արդյոք մեկ այլ Բոլսոնարուի իշխանության գալը կառաջացնի նույնպիսի դիմադրություն Եվրոպայի կողմից։
Ֆրանսիացի եվրոպատգամավոր, «Կանաչների» ներկայացուցիչ Մաջդուլին Սբաին, ով հունվարին նախաձեռնել էր համաձայնագիրը ԵՄ Արդարադատության դատարան ուղարկելու գործընթացը, նշեց, որ նրա հնարավոր ընտրությունը պահանջում է նորովի ուշադրություն։ Սակայն նա կասկածում է, որ Եվրոպան կկիրառի նույն քաղաքական չափանիշները, ինչ 2019 թվականին։ Նա հիշեցրեց, որ ԵՄ-ն ավարտին հասցրեց բանակցությունները՝ չնայած Արգենտինայի նախագահ Խավիեր Միլեյի կողմից մարդու գործունեության հետևանքով առաջացած կլիմայի փոփոխության փաստի մերժմանը։
«Մեր այն մտահոգությունները, որոնք առկա էին դեռ մեկ տասնամյակ առաջ, այլևս չկան», — ասաց նա Rapporteur-ին։
Նա նաև Լուլայի դերը միանշանակ դրական չի համարում։ «Լուլան մեր քաղաքական դաշնակիցն էր, և շատերի կարծիքով՝ նա էր [համաձայնագրի] ստորագրման պատճառներից մեկը։ Սակայն միևնույն ժամանակ, հենց նա էր բանակցում՝ փորձելով չեղարկել անտառահատումների վերաբերյալ մեր կանոնակարգը», — նշեց նա։
Ամազոնի շուրջ բորբոքված կրքերից մինչև «ռեալպոլիտիկ». ինչպես մարեց ԵՄ-Մերկոսուր կլիմայական հակամարտությունը Դրական աուդիտը ճանապարհ է բացել թռչնամսի և մեղրի արտահանման վերսկսման համար: Դեսպան Սիլվան հույս ունի, որ որոշումը կկայացվի նոյեմբերին: Տավարի մսի համար նա վիճարկեց երկու տարվա հնարավոր սպասման հարցը՝ պնդելով, որ հանձնաժողովը կարող է գնահատել Բրազիլիայի վերահսկողությունը հիմա, նույնիսկ եթե հետագա ստուգումները շարունակվեն ավելի ուշ։
Նա ընդունեց, որ սահմանափակումները վերաբերում են մի քանի ապրանքների, բայց կարևորներին: Առայժմ նա նախընտրում է երկխոսությունը՝ հակադարձման փոխարեն։
«Մենք ցանկանում ենք ուսումնասիրել մեր եվրոպացի գործընկերների հետ քննարկման բոլոր ուղիները», – ասաց նա։
Բրազիլիան նաև ցանկանում է դիվերսիֆիկացնել իր գործունեությունը բանավեճում գերիշխող ապրանքներից դուրս: Սիլվան հնարավորություններ է տեսնում ավելի շատ կենսատնտեսության ապրանքներ արտահանելու համար, որոնք «օգնում են պահպանել անտառները»:
Բրազիլիան նաև ցանկանում է դիվերսիֆիկացնել իր արտահանումը՝ դուրս գալով քննարկումներում գերիշխող հումքային ապրանքների շրջանակից։ Սիլվան հնարավորություններ է տեսնում կենսատնտեսության այնպիսի արտադրանքների արտահանման ընդլայնման մեջ, որոնք «օգնում են պահպանել անտառները»։
Նա պնդում է, որ այդ արդյունքներին հասնելու համար Եվրոպան պետք է գործնական քայլեր ձեռնարկի։
«Մենք կատարել ենք մեր անելիքը։ Մենք հաստատել ենք համաձայնագիրը, — ասաց Սիլվան։ — Այժմ եվրոպական կողմը պետք է որոշի՝ ցանկանո՞ւմ է այն, թե՞ ոչ»։
Բաց մի թողեք
Բուլղարիան չի օգնի լրացնել Ուկրաինայի ֆինանսավորման պակասուրդը
Միջանկյալ փոփոխություններ. ի՞նչ է փոխվում Եվրոպական խորհրդարանում
Թրամփի դիզելային համաձայնագիրը խափանեց Ուկրաինա-Ռուսաստան խաղաղության գործընթացը, ասում է Չեխիայի նախագահը