ԵՄ դիվանագիտական ղեկավարը բախվել է Ուրսուլա ֆոն դեր Լեյենի հետ, և այժմ նրանց է միանում Ֆրանսիայի նախագահի թեկնածուն։
ՓԱՐԻԶ — ԵՄ դիվանագիտական ղեկավար Կայա Կալլասն ունի ևս մեկ թշնամի, որը ցանկանում է նրա հեռանալը՝ Մարին Լը Պենը։
Ազգային հանրահավաքի չորս պաշտոնյաների խոսքով՝ ծայրահեղ աջակողմյան Ֆրանսիայի առաջնորդը ցանկանում է քանդել, կամ առնվազն կտրուկ կրճատել ԵՄ դիվանագիտական թևը, եթե հաղթի 2027 թվականի նախագահական ընտրություններում։
«Իրականությունն այն է, որ [Կալլասի] օգտակարությունը շատ սահմանափակ է, և նա կրկնօրինակում է անդամ պետությունների դիվանագիտությունը», – ասել է Շառլ-Անրի Գալուան, Ազգային հանրահավաքի նախագահ Ջորդան Բարդելայի խորհրդականը։ «Ոչ ոք չի ճանաչում նրա լեգիտիմությունը, մասնավորապես՝ ոչ Միացյալ Նահանգները, ոչ էլ Չինաստանը»։
Այս մեկնաբանությունները վկայում են ԵՄ-ի լիազորությունների շուրջ աճող լարվածության մասին. Ֆրանսիայից մինչև Գերմանիա և Լեհաստան գործող ազգայնական կուսակցությունները ձգտում են Բրյուսելից հետ վերցնել իշխանությունը՝ որպես առաջնային թիրախներից մեկը դիտարկելով արտաքին քաղաքականությունը։ Դրանք նաև լրացուցիչ ճնշում են գործադրում Կալլասի և Եվրոպական արտաքին գործողությունների ծառայության (ԵԱԳԾ) վրա, որոնք արտաքին քաղաքականության ոլորտում իշխանության համար երկարատև պայքարի մեջ են ներքաշված Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի գլխավորած Եվրոպական հանձնաժողովի հետ։
«Ազգային միավորում» (National Rally) կուսակցության ներսում կարծում են, որ ԵՄ դիվանագիտական ծառայությունը ոչ միայն հարկատուների գումարների վատնում է, այլև խոչընդոտում է եվրոպական պետություններին՝ դրսևորելու իրենց ուժն ու ազդեցությունը համաշխարհային ասպարեզում։
Դրա օրինակներից է Ուկրաինայի հարցը, որի շուրջ Կալլասի և Լը Պենի դիրքորոշումները խիստ տարբերվում են, թեև նրանք հրապարակավ չեն բախվել։ Էստոնիայի նախկին վարչապետը Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի ամենակոշտ քննադատներից է և Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկու հաստատուն աջակիցը, մինչդեռ Լը Պենը հանդես է գալիս հակամարտությունը կարգավորելու նպատակով միջազգային խաղաղության համաժողով հրավիրելու օգտին և պնդում, որ Եվրոպան այլևս միջոցներ չունի Կիևին տրամադրելու համար։
«Ազգային միավորում» կուսակցությունից Եվրախորհրդարանի պատգամավոր Ժան-Պոլ Գարոն նշել է, որ Կալլասն Ուկրաինայի հարցում «շատ ռազմատենչ հռետորաբանություն է կիրառել»։ «Մենք աջակցում ենք Ուկրաինային, բայց եթե մենք էլ այդպես արտահայտվեինք, ապա Ռուսաստանի հետ լիակատար պատերազմի մեջ կհայտնվեինք», — ասել է նա։
Լը Պենն իր ամենասուր քննադատությունն ուղղել է Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի դեմ, ում ծայրահեղ աջերը վաղուց մեղադրում են իր լիազորությունները գերազանցելու մեջ։ Սակայն Ֆրանսիայում ծայրահեղ աջերի իշխանության գալու դեպքում հենց Կալլասն ու ԵԱԳԾ-ն կարող են հայտնվել հարվածի տակ՝ դառնալով այդ գործընթացի «կողմնակի զոհերը»։
Լը Պենը հաջորդ տարի կայանալիք նախագահական ընտրությունների ֆավորիտն է։ Բրյուսել կատարած վերջին այցի ժամանակ նա խոստացել է կրճատել Եվրամիության լիազորությունները, եթե իշխանության գա։
«Ֆրանսիան այլևս չի հանդուրժի, որ Հանձնաժողովն իրականացնի դիվանագիտական գործառույթներ, էլ չենք խոսում ռազմական կամ հետախուզական գործառույթների մասին», — ասել է նա լրագրողներին։ «Ազգային միավորում» (National Rally) կուսակցության չորս պաշտոնյաների խոսքով (ովքեր ցանկացել են անանուն մնալ՝ ազատորեն խոսելու համար), ԵՄ կառույցների նման կրճատումը ենթադրում է նաև Եվրոպական արտաքին գործողությունների ծառայության (EEAS) լիազորությունների կտրուկ սահմանափակում։
Այս քայլը «Ազգային միավորում»-ը կդնի ուղիղ հակամարտության մեջ եվրոպամետ կուսակցությունների հետ, որոնք ԵՄ դիվանագիտական թևը դիտարկում են որպես կարևորագույն գործիք՝ հաշվի առնելով, որ գլոբալ ասպարեզում մրցակցությունն ու ագրեսիվությունը գնալով աճում են։
«Եթե Մարին Լը Պենը դառնա Ֆրանսիայի նախագահ, նա շատ արագ կհասկանա, որ… Ֆրանսիան համաշխարհային ասպարեզում ընդամենը միջին մեծության երկիր է», — նշել է Եվրախորհրդարանի զարգացման հարցերով հանձնաժողովի նախագահ, իռլանդացի եվրապատգամավոր (Renew խմբակցությունից) Բարի Էնդրյուսը։
«Առանց Եվրոպայի հավաքական ուժի՝ Ֆրանսիան որևէ շանս չունի միայնակ մրցակցելու ԱՄՆ-ի կամ Չինաստանի հետ», — ասել է նա։
Եվրոպական արտաքին գործողությունների ծառայությունը (EEAS) կոշտ արձագանքել է քննադատությանը։ «Ողջ Եվրոպայում ծայրահեղ աջերը դեմ են հենց եվրոպական համագործակցության գաղափարին», — հայտարարել է EEAS-ի խոսնակը։
«ԵՄ դիվանագիտությունը պաշտպանում է եվրոպական շահերը, այդ թվում՝ Ֆրանսիայի շահերը։ ԵՄ-ի՝ ամբողջ աշխարհում գործող ներկայացուցչությունների ցանցը կարևորագույն ռազմավարական ռեսուրս է», — ասել է պաշտոնյան՝ ի պատասխան Լը Պենի հայտարարությունների։
Ֆինանսական հարցեր
Կալլասի և նրա դիվանագետների դեմ ուղղված այս ճնշումը համընկնում է մի ժամանակահատվածի հետ, երբ «Ազգային միավորում» (National Rally) կուսակցությունը պատրաստվում է Եվրահանձնաժողովի հետ առճակատման՝ կապված ԵՄ բյուջեին Ֆրանսիայի կողմից կատարվող վճարումների հետ (եթե, իհարկե, նրանք հաղթեն ընտրություններում)։ Անցյալ ամիս «Ազգային միավորումը» ներկայացրեց 2027 թվականին ԵՄ բյուջեին Ֆրանսիայի վճարելիք գումարը 11 միլիարդ եվրոյով կրճատելու իր ծրագրերը. նշենք, որ այդ վճարումը, ըստ կանխատեսումների, պետք է կազմի մոտ 30 միլիարդ եվրո։
Հարցումների ամփոփ տվյալների համաձայն՝ ընտրությունների առաջին փուլում Մարին Լը Պենը կարող է ստանալ ձայների 34%-ը՝ զգալիորեն առաջ անցնելով ծայրահեղ ձախերի առաջնորդ Ժան-Լյուկ Մելանշոնից (17%) և կենտրոնամետ աջ թեկնածու Էդուար Ֆիլիպից (16%)։ Հարցումները նաև ցույց են տալիս, որ ընտրությունների երկրորդ փուլում նա կհաղթի իր հնարավոր մրցակիցների մեծ մասին։
Թեև Ֆրանսիան չի կարող միակողմանիորեն կրճատել Եվրոպական արտաքին գործողությունների ծառայության (ԵԱԳԾ) բյուջեն, «Ազգային միավորումը» հույս ունի դաշնակիցներ գտնել Իտալիայում, Իսպանիայի ազգայնական «Վոքս» (Vox) կուսակցությունում (որը, հնարավոր է, այս ամիս կայանալիք ընտրություններից հետո համագործակցի կենտրոնամետ աջ ուժերի հետ), ինչպես նաև Չեխիայում՝ Անդրեյ Բաբիշի շրջապատում։
Այս դիմակայությունը կարող է բավականին սուր բնույթ ստանալ, քանի որ Եվրահանձնաժողովն ու Մարին Լը Պենը պատրաստվում են «ուժեր չափել» ֆինանսական հարցերի շուրջ։
«ԵԱԳԾ-ն հիանալի վայր է «ծանոթների ծանոթների» համար, ովքեր աշխատանք են փնտրում», — նշեց «Ազգային միավորման» պաշտոնյաներից մեկը։ «ԵԱԳԾ-ի կողմից ձեռք բերված կամ վարձակալված անշարժ գույքը պարզապես փողի վատնում է։ Ես ապշած եմ տեղական պայմանագրերի գումարների չափերից. դա պարզապես անհավանական է», — ասաց «Ազգային միավորումից» Եվրախորհրդարանի պատգամավորը։
Լը Պենի քննադատությունը համընկնում է եվրոպական կառավարությունների կողմից ԵՄ արտաքին քաղաքականության ապարատի արդյունավետության վերաբերյալ քննադատության հետ, որտեղ Ֆրանսիան և Գերմանիան համատեղ առաջարկում են EEAS-ի բարեփոխման ծրագրեր։
Երկու երկրների բարձրաստիճան դիվանագետների կողմից հնչեցված մտահոգությունները կենտրոնանում են այն փաստի վրա, որ EEAS-ը չունի արտաքին հարաբերություններին ազդելու քաղաքականության գործիքներ։ Ֆրանս-գերմանական նախաձեռնությունը առաջարկում է EEAS-ը ինտեգրել Հանձնաժողովի հետ, որն ունի ավելի մեծ բյուջե, ինչպես նաև վերահսկողություն առևտրի և տեխնոլոգիական քաղաքականության նկատմամբ։
Այն նաև համընկնում է ԵՄ արտաքին քաղաքականության բյուջեի խիստ կրճատման առաջարկների հետ։ Հանձնաժողովի պաշտոնյաները ներքին մոդելավորում են դաշինքի «Գլոբալ Եվրոպա» բյուջեն՝ վերջին երկարաժամկետ բյուջեում 200 միլիարդ եվրո արժողությամբ, հաջորդ բյուջեում մինչև 40%-ով կրճատելը։
EEAS-ը, որն ունի տարեկան մոտ 1 միլիարդ եվրո բյուջե և ամբողջ աշխարհում աշխատանքի է վերցնում ավելի քան 5200 մարդ, աշխատում է ներքին բարեփոխումների վրա, որոնք գլխավոր քարտուղար Կայսա Օլոնգրենը, ինչպես սպասվում է, կներկայացնի աշխատակիցներին այս ամսվա վերջին։
Բյուջեի խոշոր կրճատումները կհանգեցնեն ԵՄ-ի ավելի քան 100 համաշխարհային պատվիրակություններից բաղկացած ցանցի քայքայմանը, որը կազմված է դիվանագետներից, ինչպես նաև հանձնաժողովի արտաքին ստորաբաժանումների անձնակազմից, ինչպիսին է DG MENA-ն (Մերձավոր Արևելքի, Հյուսիսային Աֆրիկայի և Պարսից ծոցի գլխավոր տնօրինությունը):
Միջազգային կազմակերպությունները կտրուկ դեմ են արտահայտվել ԵՄ զարգացման օգնության բյուջեն կրճատելու ծրագրերին, իսկ ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը նամակ է հղել Հանձնաժողովի և Խորհրդի ղեկավարներին՝ կոչ անելով պահպանել ֆինանսավորումը:
Բաց մի թողեք
Ովքե՞ր են ներկայացնում Եվրոպան Աբու Դաբիում ընթացող՝ Ուկրաինայի հարցով բանակցություններում
ԱՄՆ-ն պահանջում է Եվրոպայի համար տեղ Ուկրաինայի խաղաղության բանակցություններում
Իսպանիայի աջ ուժերի վերադարձը կարող է կրկին բորբոքել կատալոնական անջատողականության կրակը