Ուկրաինայի օտարերկրյա զինյալները պայքարում են ռուսների և բյուրոկրատական ​​խոչընդոտների դեմ

Կիևի կառավարությունը խոստանում է լուծել օտարերկրյա կամավորների առջև ծառացած բյուրոկրատական ​​խոչընդոտները։

ԿԻԵՎ — Ջորդան Օ’Բրայենը պայքարել է Ուկրաինայի համար Ռուսաստանի լայնածավալ ներխուժման սկսվելուց ի վեր, այդ թվում՝ 2022 թվականին Խերսոնի ազատագրման և 2024 թվականին Ռուսաստանի Կուրսկի մարզ ներխուժման ժամանակ։ Սակայն տարիներ շարունակ ծառայելուց հետո Օ’Բրայենն ասում է, որ կզգուշացնի մյուս օտարերկրացիներին միանալուց՝ նշելով իր առջև ծառացած բյուրոկրատական ​​խնդիրները։

Նորզելանդացի Օ’Բրայենը բողոքել է բյուրոկրատական ​​խոչընդոտներից և պետական ​​ապարատից, որը, կարծես, քիչ է հասկանում և կարեկցում օտար երկրի համար կամավոր կռվող մարդկանց։ Եթե դա չլուծվի, Ուկրաինայի համար կարող է ավելի դժվար լինել խիստ անհրաժեշտ նորակոչիկների ներգրավումը, ինչը կխոչընդոտի Ռուսաստանին դիմադրելու նրա ջանքերին։

«Եթե Կիևը ցանկանում է ավելի շատ օտարերկրյա զինյալներ, ապա այն պետք է լուծի այն ծիծաղելի բյուրոկրատական ​​կողմնակալությունը, որը մեզ՝ բոլոր օտարերկրացիներիս, ովքեր արդեն կռվել ենք Ուկրաինայի համար, խեղդում է», – ասել է Օ’Բրայենը, որը Ռուսաստանի կողմից հեռակա կարգով դատապարտվել է 14 տարվա ազատազրկման՝ Ուկրաինայի կողքին կռվելու համար։

Ըստ պաշտպանության նախարարության՝ օգոստոսի դրությամբ Ուկրաինայի զինված ուժերում ծառայում էր 72 երկրից մոտ 16 000 օտարերկրացի՝ էական աջակցություն ցուցաբերելով 900 000-անոց բանակին, որը մշտապես զորակոչիկների պակաս է զգում։

Կամավորների առջև խնդրահարույց ժամկետ է դրված։ Անցյալ տարի Ուկրաինայի խորհրդարանն օրենք ընդունեց, ըստ որի՝ բանակում ծառայող օտարերկրացիները մինչև նոյեմբերի 10-ը պետք է փաստաթղթեր ներկայացնեն՝ ժամանակավոր կացության թույլտվություն ստանալու համար։

«Եթե ոչինչ չփոխվի, ապա նոյեմբերի 10-ից հետո Ուկրաինան պաշտպանող օտարերկրացիների զգալի մասը, ըստ օրենքի, երկրում կգտնվի անօրինական կարգավիճակով», — սոցիալական ցանցերում գրել է Ուկրաինայի պաշտպանության փոխնախարար Լյուբով Հալանը։

Սա հակասում է օտարերկրյա կամավորներին տրամադրված պաշտոնական տեղեկատվությանը, ըստ որի՝ նրանց կնքած պայմանագիրը «Ուկրաինայում օրինական երկարաժամկետ գտնվելու հիմք է հանդիսանում»։

«Թեև ես կարող եմ ապացուցել, որ ծառայել եմ ուկրաինական բանակում, միևնույն է, մեզ՝ օտարերկրացիներիս համար իրավիճակն անհնարին են դարձնում։ Նրանցից ոչ ոք չի հարգում այն ​​մարդկանց, ովքեր կռվում են Ուկրաինայի համար, և մեզ վերաբերվում են որպես անօրինական ներգաղթյալների», — ասում է Օ’Բրայենը։

«Ես ծառայել եմ ուկրաինական երեք տարբեր ստորաբաժանումներում, և բոլոր դեպքերում իմ զինվորական պայմանագրերում սխալներ են եղել, կամ դրանք կազմվել են իրավական տեսանկյունից ոչ ճիշտ։ Արդյունքում, երբ դիմեցի միգրացիոն ծառայություն՝ ստանալու կացության թույլտվություն, որի համար այդքան պայքարել էի, ինձ տուգանեցին։ Տուգանքը ստիպված էի վճարել տեղում, քանի որ պայմանագրումս տվյալները սխալ էին նշված», — հավելեց Օ’Բրայենը։

Ուկրաինայի ռազմական օմբուդսմենի գրասենյակը այս տարի ստացել է ավելի քան 300 բողոք օտարերկրյա կամավորներից և նրանց ընտանիքներից՝ կապված զինվորի կարգավիճակի տրամադրման, զինվորի խնդրանքով պայմանագրերի վաղաժամկետ դադարեցման և ժամանակին բժշկական օգնության ապահովման հետ։

Վաշինգտոնում գործող «Եվրոպական քաղաքականության վերլուծության կենտրոն» վերլուծական կենտրոնի համար հրապարակված զեկույցում ամերիկացի կամավորը նշել է, որ ո՛չ ինքը, ո՛չ էլ իր զինակիցների մեծ մասը չեն ստացել իրենց UBD-ն՝ մարտական մասնակցությունը հաստատող փաստաթուղթը, որը բացում է Ուկրաինայում վետերանի կարգավիճակի դուռը։

Խնդրի մի մասը պայմանավորված է թղթային նույնականացումից թվային զինվորական անձնագրերի անհավասար անցմամբ, որը դուրս է թողել բազմաթիվ օտարերկրյա կամավորների։

«Ուկրաինսկա պրավդա» թերթի կողմից այս տարվա սկզբին հրապարակված ուսումնասիրությունը պարզել է, որ լեզվական խոչընդոտները մեծ խնդիր են, հատկապես իսպանախոս կոլումբիացիների համար, ովքեր կազմում են օտարերկրյա զինծառայողների ամենամեծ խումբը։ Ուսումնասիրությունը նաև պարզել է, որ եթե վետերանը զորացրվել է ուկրաինական ուժերից, նա երբեմն կարող է արտաքսվել։

Կիևը արթնանում է խնդրի նկատմամբ

«Մենք բարձր ենք գնահատում բոլորի ներդրումը և լիովին գիտակցում ենք պետության պատասխանատվությունը նրանց իրավունքներն ու օրինական շահերը պաշտպանելու հարցում», – ասել է Ուկրաինայի ռազմական օմբուդսմենի գրասենյակի զինվորների իրավունքների բաժնի ղեկավար Լյուդմիլա Կալենչուկը։

Անցյալ ամիս պաշտպանության նախարարությունը ստեղծեց աշխատանքային խումբ, որը նպատակ ուներ բարելավել ծառայության պայմանները, օրինականացումը և օտարերկրյա զինվորների և նրանց ընտանիքների վերաբերմունքը: Ուկրաինայի խորհրդարանը նաև աշխատում է օրենսդրության վրա՝ երկրում օտարերկրյա զինվորների մնալու ժամկետները պարզեցնելու և երկարաձգելու, ինչպես նաև այլ բյուրոկրատական բեռը թեթևացնելու համար։

«Շատ օտարերկրյա զինվորներ չեն կարողանում ավարտել բնակության թույլտվություն ստանալու գործընթացը, քանի որ մարտական առաքելություններ են իրականացնում իրենց ստորաբաժանման բազայից հեռու և չեն կարող միաժամանակ հավաքել անհրաժեշտ փաստաթղթերը և այցելել միգրացիոն ծառայություն», – ասաց Հալանը։

Կալենչուկը պնդեց, որ օրինականացման խնդիրները լայն տարածում չունեն, բայց նշեց, որ կան զինծառայողների խոցելի կատեգորիաներ, օրինակ՝ նրանք, ովքեր կորցրել են իրենց անձնագրերը ծառայության ընթացքում, այդ թվում՝ Ռուսաստանի, Բելառուսի և Հարավային Աֆրիկայի քաղաքացիներ։

Օտարերկրյա զինվորներ

Ուկրաինան իր դռները բացեց Օ’Բրայենի նման օտարերկրյա կամավորների համար 2022 թվականին Ռուսաստանի լայնածավալ ներխուժման առաջին ժամերին, երբ երկրի գոյատևումը վտանգված էր, ասաց Մեգան Մոբսը, «Ռ.Թ. Ուեզերման» հիմնադրամի նախագահ, որը պատերազմի վետերաններին և նրանց ընտանիքներին օգնող ՀԿ-ի նախագահն է։

«Ոչ ոք չէր կարող կանխատեսել ո՛չ այդ կոչին արձագանքող օտարերկրացիների անհավանական թիվը, ո՛չ էլ այն, որ Ռուսաստանի ագրեսիվ պատերազմը կշարունակվի այս մասշտաբով տարիներ շարունակ», – ասաց Մոբսը: «Այն, ինչ սկսվեց որպես արտակարգ պատերազմական մեխանիզմ, վերածվեց շատ ավելի մեծ և ավելի մշտական բանի: Համակարգն այժմ պետք է հասնի հետևից»:

Ռուսաստանը նաև հավաքագրում է օտարերկրացի մարտիկների, որոնցից շատերը աղքատ երկրներից են, որոնք ցանկանում են ստանալ կանխիկ գումար կամ Ռուսաստանի քաղաքացիություն: Նրա հյուսիսկորեացի դաշնակիցները նույնպես կռվում են ռուսական ուժերի կողքին:

Ուկրաինան օտարերկրացիներին առաջարկում է մասնակցել ազատության համար մղվող պայքարին, ձեռք բերել մարտական ​​փորձ, ստանալ ամսական մինչև 10 000 դոլարի հասնող վարձատրություն՝ ռազմաճակատի վտանգավոր հատվածներում ծառայելու դիմաց, ինչպես նաև հնարավորություն՝ վաղաժամկետ դադարեցնելու երեք տարվա պայմանագիրը՝ ծառայության վեց ամիս անց։ Վարձատրության չափը նույնն է, ինչ ստանում են ուկրաինացի զինվորները։

Կալենչուկի խոսքով՝ մոտ 8000 օտարերկրյա կամավոր ծառայում է ցամաքային զորքերում, իսկ մյուս 8000-ը բաշխված են Ազգային գվարդիայի, հատուկ տրանսպորտային ծառայության և այլ ստորաբաժանումների միջև։

Հավաքագրման վերաբերյալ տեղեկատվության մեջ նշվում է, որ կամավորները պետք է լինեն 18-ից 60 տարեկան, ֆիզիկապես պատրաստված և ունենան Ուկրաինա մուտք գործելու օրինական իրավունք։ Ռազմական կամ մարտական ​​փորձ ունենալը համարվում է առավելություն։ Ընդունվում են միայն այն անձինք, ովքեր տիրապետում են անգլերեն, իսպաներեն, պորտուգալերեն, ռուսերեն կամ ուկրաիներեն լեզուներից որևէ մեկին։

Օտարերկրյա կամավորների հոսքն աճում է. եթե 2022 թվականին ամսական միջինը 100 մարդ էր միանում, ապա այժմ այդ թիվը հասնում է 600-ի։ Նրանց մոտ 40%-ը Լատինական Ամերիկայից է։

Կալենչուկի խոսքով՝ շատերը Ուկրաինա են գալիս՝ օգնելու պայքարել Ռուսաստանի դեմ, մինչդեռ ոմանք նշում են, որ դրդապատճառների թվում են նաև վարձատրությունը և մարտական ​​փորձ ձեռք բերելու հնարավորությունը։

Ուկրաինական տարբեր ստորաբաժանումներ ունեն օտարերկրյա անձնակազմին ընդունելու, վերապատրաստելու, նրանց հետ հաղորդակցվելու և նրանց ծառայությունը կազմակերպելու տարբեր կարողություններ։

«Օտարերկրյա կամավորներն իրենք նույնպես մեծապես տարբերվում են փորձով, կարողություններով և մոտիվացիայով: Ուկրաինան 2022 թվականից ի վեր հսկայական բան է սովորել այն մասին, թե ինչն է դարձնում օտարերկրյա կամավորին իսկապես արժեքավոր, և այդ դասերը պետք է ձևավորեն հետագա գործողությունները», – ասաց Մոբսը։

Ընտանեկան բողոքներ

Բնակության կարգավիճակի հետ կապված բյուրոկրատական խոչընդոտներից բացի, օտարերկրյա զինյալները նաև բողոքում են չվճարվելուց, բավարար բժշկական օգնություն չտրամադրելուց, սոցիալական նպաստներ և պաշտպանություն տրամադրող պաշտոնական մարտական կարգավիճակի բացակայությունից, ինչպես նաև սննդի և ռազմական պարագաների անբավարար մատակարարումից, հայտնեց ռազմական օմբուդսմենի գրասենյակը։

Կան նաև քննադատություններ այն մասին, թե ինչպես է ուկրաինական բյուրոկրատիան վարվում կամավորների ընտանիքների հետ։

Օմբուդսմենի գրասենյակ ուղղված բողոքների ավելի քան 10%-ը գալիս է ընտանիքներից, որոնք պաշտոնական հաստատում են խնդրում այն մասին, թե արդյոք կամավորը անհետ կորել է, թե զոհվել է մարտում, ասաց Կալենչուկը։

«Ինձ համար սա այն դեպքն է, երբ թերությունները դառնում են շատ անձնական։ Սրանք մայրեր, հայրեր, կանայք և երեխաներ են, որոնց սիրելիները հազարավոր մղոններ են անցել՝ պաշտպանելու մի երկիր, որը իրենցը չէր։ Որոշ ընտանիքներ մեզ ասել են, որ այդ զոհաբերությունից հետո իրենց մոռացված են զգում, կամ նույնիսկ զրպարտվում են, երբ դժվար հարցեր են տալիս կամ պատասխաններ են պահանջում։ Դա երբեք չպետք է տեղի ունենա», – ասաց Մոբսը։

Նրա խոսքով՝ որոշ ընտանիքներ մահվան մասին իմացել են զինակից ընկերներից կամ սոցիալական ցանցերի միջոցով՝ նախքան պաշտոնական ծանուցում ստանալը։ Ընտանիքները կարող են ամիսներ անցկացնել՝ նավարկելով զորամասերում, նախարարություններում, դիվանագիտական առաքելություններում, նույնականացման և հայրենադարձության ընթացակարգերում, ինչպես նաև ուկրաինական օրենսդրության համաձայն փոխհատուցման և նպաստների վրա՝ առանց մեկ հստակ ուղու կամ անձի, որը պատասխանատու է նրանց ուղղորդելու համար։

Վիրավոր կամավորները իրավունք ունեն ստանալու անվճար բուժօգնություն, իսկ հաշմանդամություն ձեռք բերելու դեպքում՝ հատուկ դրամական փոխհատուցում։ Զոհված զինվորների ընտանիքները ստանում են 15 միլիոն գրիվնյա (300,000 եվրո) չափով փոխհատուցում։

«Վիշտն արդեն իսկ բավականին ծանր է, և դրան գումարվում է նաև պատերազմող օտար երկրի բյուրոկրատական ​​համակարգի նրբություններին տիրապետելու անհրաժեշտությունը», — հավելեց Մոբսը։

Այնուամենայնիվ, ըստ նրա՝ լավատեսության հիմքեր կան։ «Ուեզերմեն» (Weatherman) հիմնադրամը նպաստել է հանդիպման կազմակերպմանը պաշտպանության նախարարի տեղակալ Հալանի և այն ինը ամերիկացի կամավորների ընտանիքների միջև, որոնք զոհվել են կամ անհետ կորել։

«Ինձ համար ամենակարևորն այն էր, որ նա լսեց մեզ։ Ընտանիքները հնարավորություն ունեցան անմիջականորեն պատմել, թե ինչ է տեղի ունեցել իրենց հետ, և թե որ փուլում է համակարգը թերացել։ Նախարարությունը ներկայումս աշխատում է վարչական և օրենսդրական փոփոխությունների ուղղությամբ, իսկ մենք պատրաստակամ ենք օգնել՝ այդ փորձառությունները վերածելու կոնկրետ լուծումների», — նշեց Մոբսը։

Հալանը հայտնեց, որ նախարարությունը հաշվի կառնի այս փորձառությունը՝ օտարերկրյա զինծառայողներին և նրանց ընտանիքներին աջակցելու ուղղությամբ տարվող աշխատանքներում։

«Նրանք իրենց հայրենիքի զավակներն են, սակայն ճգնաժամային պահին դարձան ուկրաինացի ժողովրդի եղբայրները և Ուկրաինայի բանակի զինվորները։ Ուստի, մենք պարտավոր ենք ապահովել, որ նրանց ընտանիքները ստանան բարձրորակ աջակցություն՝ ուկրաինական պետության հետ շփման բոլոր փուլերում», — հավելեց Հալանը։

Օ’Բրայենն ասաց, որ եթե երկրի մոտեցումն օտարերկրյա կամավորների նկատմամբ չփոխվի, ինքը կզգուշացնի հնարավոր կամավորներին՝ զերծ մնալ գրանցվելուց։

«Ռազմական կադրային համակարգը և քաղաքացիական գերատեսչությունները լուրջ փոփոխությունների կարիք ունեն։ Այս պահին ես բոլորին խորհուրդ եմ տալիս հեռու մնալ Ուկրաինայից, քանի որ եթե որևէ բան այնպես չընթանա, ձեր մասին ոչ ոք չի հոգա, իսկ որևէ հարց լուծելը, նույնիսկ փաստաբանի աջակցությամբ, չափազանց դժվարին պայքար է», — նշեց Օ’Բրայենը։

Սակայն, երբ նրան հարցրին՝ արդյոք զղջո՞ւմ է, որ 2022 թվականից ի վեր ուկրաինացիների կողքին կռվել է Ռուսաստանի դեմ, Օ’Բրայենը պատասխանեց՝ ոչ։

«Ես միացա պայքարին, քանի որ Ռուսաստանը ահաբեկչական վարչակարգ է, որին պետք է կանգնեցնել», — ասաց նա՝ հավելելով. «Ես մնում եմ Ուկրաինայում, քանի որ կռվում եմ հանուն ժողովրդի՝ ոչ թե [նախագահ Վլադիմիր] Զելենսկու, կառավարության կամ այն ​​գերատեսչությունների, որոնք շարունակում են մեզ անընդհատ քցել, այլ հասարակ ուկրաինացիների, ովքեր պարզապես ուզում են խաղաղ ապրել»։