«Այլընտրանք Գերմանիայի համար» (AfD) կուսակցության առաջնորդ Ալիս Վայդելը Ստրասբուրգում ներկայացրեց ԵՄ-ի վերաբերյալ իր տեսլականը՝ Մարին Լը Պենի կողմից Բրյուսելում նմանատիպ քայլ կատարելուց մեկ շաբաթ անց։ Երկու կուսակցություններն էլ ձգտում են վերափոխել միությունը՝ հիմնվելով ազգային ինքնիշխանության վրա, սակայն նրանց մոտեցումները տարբերվում են ֆիսկալ քաղաքականության, էներգետիկայի և բարեփոխումների խորության հարցերում։
Այժմ կուսակցություններից ոչ մեկը չի կոչ անում դուրս գալ ԵՄ-ից։ Փոխարենը, երկուսն էլ ցանկանում են այն վերափոխել ինքնիշխան պետությունների դաշինքի՝ թուլացնելով ինստիտուտները և սահմանափակելով դրանց լիազորությունները։
Եթե նրանք իշխանության գան, նրանց ծրագրերը կարող են խաթարել ֆրանս-գերմանական գործընկերությունը, որը երկար ժամանակ խթանել է եվրոպական ինտեգրումը, և փոխել ԵՄ-ի ապագան։
«Այլընտրանք Գերմանիայի համար» (AfD) կուսակցության առաջնորդ Ալիս Վայդելը չորեքշաբթի օրը Եվրախորհրդարանում կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ ներկայացրեց իր «Նոր գործարք Եվրոպայի համար» (New Deal for Europe) ծրագիրը։ Սա տեղի ունեցավ Ֆրանսիայից Մարին Լը Պենի կողմից Բրյուսելի «The Hotel» հյուրանոցում իր տեսլականը ներկայացնելուց մեկ շաբաթ անց։
Երկու առաջնորդներն էլ ընտրական առումով բավականին ամուր դիրքերում են։ Անցյալ տարվա սեպտեմբերին Սաքսոնիա-Անհալթի տարածաշրջանային ընտրություններում տարած խոշոր հաղթանակից հետո, Վայդելի գլխավորած AfD-ն պատմության մեջ առաջին անգամ կարող է գլխավորել գերմանական երկրամասերից մեկի կառավարումը, իսկ համազգային մակարդակում կուսակցությունը ներկայումս առաջատար է հարցումներում։ «Մեր նպատակն է ստանձնել կառավարման պատասխանատվությունը հաջորդ դաշնային ընտրություններից հետո», – հայտարարել է Վայդելը Ստրասբուրգում։
Ֆրանսիայում Ifop-ի վերջին հարցման համաձայն՝ 2027 թվականի նախագահական ընտրությունների առաջին փուլում Մարին Լը Պենը կարող է ստանալ ձայների 34-38%-ը՝ չնայած վերջերս երկրում տեղի ունեցած բողոքի ակցիաների ալիքին։
Երկու կուսակցություններն էլ դեմ են Ուկրաինային տրամադրվող շարունակական ֆինանսավորմանը, Անցյալ շաբաթ կայացած մամուլի ասուլիսում Լը Պենը պնդեց, որ Ֆրանսիայի լարված պետական ֆինանսական վիճակն այլևս թույլ չի տալիս շարունակել Կիևին օգնության տրամադրումը, և կոչ արեց վերացնել Ռուսաստանի դեմ ԵՄ պատժամիջոցները։
«Մենք, իհարկե, համաձայնել ենք պահպանել մի շարք մեխանիզմներ՝ ուղղված նրանց զինվորների և բանակի վերապատրաստմանը, ինչպես նաև աջակցություն տրամադրելուն, այդ թվում՝ սարքավորումների տեսքով, սակայն մենք այլևս չենք կարող ֆինանսավորել Ուկրաինային, ուստի այդ ֆինանսավորումը կդադարեցվի», – ասաց նա։
Չորեքշաբթի օրը Վայդելը հայտարարեց, որ ցանկանում է խաղաղության պայմանագիր կնքել, և կոչ արեց որդեգրել «ողջամիտ դիվանագիտական մոտեցում», որը հաշվի կառնի «Ուկրաինայի և Ռուսաստանի անվտանգային շահերը»։
«The Economist»-ին տված վերջին հարցազրույցում նա պնդեց, որ Ուկրաինան արդեն պարտվել է պատերազմում, և խոստացավ դադարեցնել Գերմանիայի կողմից Կիևին ցուցաբերվող աջակցությունը։
Ֆիսկալ քաղաքականություն. ամենասուր տարաձայնությունը
Ամենաէական տարբերությունը դրսևորվում է ֆիսկալ քաղաքականության նկատմամբ նրանց մոտեցումներում։
Լը Պենը ցանկանում է ԵՄ մակարդակով համահարթեցնել ծխախոտի, ալկոհոլի և խոշոր ընկերությունների հարկերը՝ Եվրոպայում ֆիսկալ դեմփինգը կանխելու նպատակով։ Նա նաև առաջարկել է, որ Եվրոպական կենտրոնական բանկը (ԵԿԲ) վերանայի իր մանդատը՝ ավելի մեծ շեշտադրում կատարելով տնտեսական աճի, այլ ոչ թե միայն գների կայունության վրա։
«Ինչպես միշտ եմ կարծել, ԵԿԲ-ն պետք է վերանայի իր գործելաոճը։ Կարևոր է, որ այն հաշվի առնի զբաղվածությունը, տնտեսական աճը և նորարարությունը, քանի որ 2010-ից 2022 թվականներին իրականացված դրամավարկային մեղմացման քաղաքականությունն ուղղված չէր ապագա ներդրումներին», – նշեց նա անցյալ շաբաթ։
«Գերմանիայի այլընտրանք» (AfD) կուսակցությունը, ընդհակառակը, դեմ է ֆիսկալ ինքնիշխանության որևէ փոխանցմանը վերազգային կառույցներին և պնդում է, որ ԵԿԲ-ն պետք է խստորեն սահմանափակվի իր սկզբնական մանդատով, որը վերաբերում է բացառապես գների կայունությանը։
«Գոյություն ունի արգելք, ըստ որի՝ Եվրոպական կենտրոնական բանկը (ԵԿԲ) չպետք է ֆինանս Էներգիա. ԵՄ ածխածնային սահմանային հարկն ընդդեմ ածխի օգտագործման ազատության
Էներգետիկայի և կլիմայական քաղաքականության հարցում երկու կուսակցություններն էլ քննադատում են ԵՄ կանաչ համաձայնագիրը և աջակցում են ատոմային էներգիային, սակայն տարբերվում են իրենց մոտեցումներով։
Լը Պենը մերժեց իր կուսակցությանը «կլիմայական սկեպտիկների» պիտակը, աջակցեց ԵՄ ածխածնային սահմանային հարկին և առաջարկեց ԵՄ բյուջեին անդամ պետությունների ներդրումները կապել իրենց ածխածնային արտանետումների հետ, այդպիսով խթանելով անցումը մաքուր էներգիայի։
«Որքան շատ է երկիրը շեղվում [Փարիզի համաձայնագրի] նպատակներից, այնքան ավելի շատ պետք է ներդրում ունենա», – ասաց նա։
«ԱլԴՀ»-ի թերթը փոխարենը շեշտում է ազգային էներգետիկ խառնուրդը ընտրելու լիակատար ազատությունը, ինչը նշանակում է, որ Գերմանիան պետք է ազատ լինի օգտագործել ատոմային էներգիան, ածուխը։
AfD-ի փաստաթուղթը, փոխարենը, շեշտը դնում է ազգային էներգետիկ կառուցվածքն (էներգետիկ խառնուրդը) ինքնուրույն ընտրելու լիակատար ազատության վրա. սա նշանակում է, որ Գերմանիան պետք է ազատ լինի օգտագործելու միջուկային էներգիա, ածուխ, գազ և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներ՝ իր տնտեսության կարիքներին համապատասխան։
«Այժմ մենք լիովին կախված ենք էներգետիկ անցման գաղափարախոսական մոտեցումից, որը հիմնված է քամու և արևի էներգիայի վրա։ Մենք տեսնում ենք այս միտումը ամբողջ Եվրոպայում՝ «Կանաչ գործարքի» (Green Deal), շենքերի էներգաարդյունավետության մասին օրենքի և, հատկապես, ներքին այրման շարժիչների արգելքի միջոցով։ Սա ազատ շուկայական տնտեսության կոպիտ խաթարում է», — ասաց նա։
Լը Պենը թիրախավորում է Եվրահանձնաժողովը, իսկ AfD-ն ձգտում է թուլացնել նաև Եվրախորհրդարանը։
Երկու կուսակցություններն էլ ցանկանում են զրկել Եվրոպական հանձնաժողովին լիազորություններից՝ այն վերածելով, ինչպես Լը Պենն է ձևակերպել, «երկրների ծառայության մեջ գտնվող քարտուղարության»։
«Հանձնաժողովը ցանկանում է պետություն դառնալ, իսկ մենք դա չենք ուզում», — ասաց նա՝ մերժելով ԵՄ գործադիր մարմնի հավակնությունները անվտանգության, դիվանագիտության և հետախուզության ոլորտներում։ Նա նաև առաջարկում է վերացնել Եվրոպական տարածաշրջանների կոմիտեն և Եվրոպական տնտեսական և սոցիալական կոմիտեն՝ երկու խորհրդատվական մարմիններ, որոնք ներկայացնում են տեղական իշխանությունների և հասարակական շահերը։
Վայդելը նմանատիպ դիրքորոշում ունի։ «Մենք չենք ցանկանում, որ մի մարմին, որը չի ընտրվել, միջամտի և խաթարի մարդկանց անձնական կյանքը, ինչպես նաև [անդամ պետությունների] որոշումների կայացման գործընթացը», — ասաց նա։
AfD-ն գնում է ավելի հեռու՝ կասկածի տակ դնելով Եվրոպական խորհրդարանի լեգիտիմությունը և հանդես գալով հանուն այնպիսի Եվրոպայի, որի կենտրոնում ինքնիշխան ազգ-պետություններն են։
«Եվրոպայի համար նոր գործարքի» (New Deal for Europe) ամենահավակնոտ առաջարկներից մեկում ասվում է. «Եվրոպական խորհրդարանը այլևս չպետք է ընտրվի ուղղակիորեն, այլ պետք է կազմված լինի ազգային խորհրդարանների կողմից նշանակված պատվիրակներից «Սա լինելու է մեր համատեղ ձեռնարկումը գալիք տարիների և տասնամյակների ընթացքում։ […] Այն չի սահմանափակվելու միայն նրանով, որ շտկվի այն, ինչը վերջին 30 տարիների ընթացքում եվրոպական հարթակում շատ վատ է արվել», — ասաց նա՝ պնդելով, որ նոր «ազգերի Եվրոպայում» ԵՄ ինստիտուտները որևէ իշխանություն չեն ունենա անդամ պետությունների նկատմամբ։
«Գերմանիայի այլընտրանք» (AfD) կուսակցությունը, ի հակադրություն դրա, 2029 թվականը համարում է ԵՄ բարեփոխումների վճռորոշ տարի, երբ եվրոպական ընտրությունների արդյունքում Եվրախորհրդարանում կարող է ձևավորվել «հայրենասեր աջակողմյան մեծամասնություն»։
Կուսակցությունը նաև առաջարկում է ազգային մակարդակով կտրուկ քայլեր՝ այն դեպքի համար, եթե ԵՄ-ի՝ իրենց նախատեսած բարեփոխումները ձախողվեն։ Դրանք ներառում են Գերմանիայի համար հատուկ բացառությունների (opt-outs) լայն կիրառում այնպիսի ոլորտներում, ինչպիսիք են ազատ տեղաշարժը, պաշտպանությունը, հարկումը, սոցիալական քաղաքականությունը և միգրացիան։
«Եթե Շենգենյան [համակարգը] սպառել է իրեն և չի գործում, մենք պետք է դուրս գանք Շենգենից և պաշտպանենք մեր սահմանները», — ասաց Վայդելը՝ մատնանշելով ազատ տեղաշարժի հետ կապված մարտահրավերները՝ հիշատակելով, օրինակ, անցյալ տարվա հուլիսին Սեուտա անօրինական միգրանտների զանգվածային ժամանման դեպքը։
Միգրացիայի ոլորտում բացառության կիրառումը կնշանակի, որ Գերմանիան «այլևս չի մասնակցի [միգրանտների] բաշխման եվրոպական որևէ մեխանիզմի կամ ապաստան հայցողների քվոտավորմանը», ինչը կխաթարի միության Միգրացիոն պայմանագիրը։ Ներկայումս Բեռլինն ունի ԵՄ-ում համերաշխության ամենամեծ քվոտան և 2026 թվականին պետք է ապահովի 4555 ապաստան հայցողի տեղափոխումը առաջնագծում գտնվող անդամ պետություններից։
AfD-ն բաց է թողնում ԵՄ-ից դուրս գալու հնարավորությունը
Եթե ԵՄ կառուցվածքում արմատական բարեփոխումներ իրականացնելը անհնարին լինի, ապա, ըստ AfD-ի ծրագրի, «գերմանացի ժողովուրդը պետք է ինքնուրույն որոշում կայացնի»։ Այս ձևակերպումը կարող է մեկնաբանվել որպես ԵՄ անդամակցության վերաբերյալ հանրաքվեի անցկացման ակնարկ՝ որպես ծայրահեղ միջոց, թեև Վայդելն իր մամուլի ասուլիսում չի բարձրաձայնել այդ հն «Վերջին տարիներին ծայրահեղ աջ կուսակցությունների մեծ մասը վերանայել է իր դիրքորոշումը ԵՄ-ի նկատմամբ», — ասել է նա Euronews-ին՝ հավելելով, որ Brexit-ից հետո ոչ մի քաղաքական ուժ լրջորեն չի դիտարկում Միությունից դուրս գալու հարցը։
«Այս առումով AfD-ն (Գերմանիայի համար այլընտրանք) իսկապես շարժվում է նույն ուղղությամբ, որով նախկինում արդեն շարժվել էր RN-ը («Ազգային միավորումը»)։ Նրանք հրաժարվում են այդ գաղափարներից, ճիշտ այնպես, ինչպես Լը Պենը հրաժարվեց Frexit-ից», — նշել է նա։
Բաց մի թողեք
Մերցի արևելյան մղձավանջը դեռ շատ հեռու է ավարտից
Իտալացի ծայրահեղ աջ գեներալը որսում է «մանոսֆերայի» (տղամարդկանց առցանց համայնքի) ձայները. Լուսանկար
Իտալիան ցանկանում է, որ ԵՄ անդամ երկրների մայրաքաղաքները պահպանեն վերահսկողությունը արտաքին քաղաքականության նկատմամբ