ԵՄ առաջնորդները համաձայնության են եկել, որ E5 ձևաչափը՝ Գերմանիան, Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան, Իտալիան և Լեհաստանը, գումարած Եվրոպական հանձնաժողովը և Խորհուրդը, կներկայացնեն դաշինքը ապագա խաղաղության բանակցություններում։
Նրանք եկել էին քննարկելու արհեստական ինտելեկտը, սակայն ԵՄ առաջնորդները ուրբաթ օրը Դուբլինում կայացած գագաթնաժողովի ժամանակ իրենց ժամանակի մեծ մասն անցկացրին Ուկրաինայի վերաբերյալ հարցերի շուրջ, մասնավորապես՝ ով պետք է ներկայացնի նրանց ապագա խաղաղության բանակցություններում։
Չնայած բազմաթիվ անհամաձայնություններին, թե արդյոք դա պետք է լինի մեկ անձ (և եթե այո, ով), թե նրանց մի խումբ, նրանց հաջողվեց համաձայնության գալ. ապագա բանակցություններին կներգրավվեն Գերմանիայի, Ֆրանսիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Իտալիայի և Լեհաստանի ազգային անվտանգության պաշտոնյաները՝ այսպես կոչված E5 տերությունները, գումարած Եվրոպական հանձնաժողովի և Եվրոպական խորհրդի ներկայացուցիչները։ Դասական եվրոպական փոխզիջում։
«Կարևոր է ունենալ թիմ և խոսել մեկ ձայնով», – գագաթնաժողովից հետո ասաց Եվրոպական խորհրդի նախագահ Անտոնիո Կոստան՝ նշելով, որ Դոնալդ Թրամփը նաև երկու դեսպանների՝ Սթիվ Վիտկոֆի և Ջարեդ Քուշների, հանձնարարել է բանակցություններ վարել։
Իռլանդիան, որը նախագահում է ԵՄ-ում և հյուրընկալել էր ոչ պաշտոնական հանդիպումը, այն ներկայացրել էր որպես բարձր մակարդակի քննարկման հազվադեպ հնարավորություն՝ նվիրված արհեստական բանականության զարգացմանը՝ եվրոպական արժեքներին համահունչ։
Սակայն Ուկրաինայում խաղաղության հաստատման հարցը, ինչպես նաև այն, թե ով պետք է բանակցի Եվրոպայի անունից, արագորեն դարձան քննարկումների կենտրոնական թեման։ Առաջնորդները բանավիճում էին ապագա խաղաղ բանակցությունների ձևաչափի շուրջ և զգուշացնում Թրամփի ու Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի միջև հնարավոր գործարքի ռիսկերի մասին։
Ավելին, հաջորդ շաբաթ ԱՄՆ-ի և Ռուսաստանի առաջնորդների սպասվող հանդիպումը լարվածություն է առաջացրել Եվրոպայում։ Հնչում են մտահոգություններ, որ կարող է կնքվել Յալթայի համաձայնագրի նման մի պայմանագիր, որտեղ գերտերությունները կորոշեն եվրոպական անվտանգության հարցերը՝ շրջանցելով անմիջականորեն շահագրգիռ երկրներին։ Սա հիշեցնում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտին տեղի ունեցած բանակցությունները, երբ Եվրոպան բաժանվեց չորս դաշնակից տերությունների միջև։
«Այդ իսկ պատճառով ես ցանկանում եմ ԱՄՆ-ին հստակ ուղերձ հղել. խնդրում եմ՝ առանց անակնկալների», — ասել է Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը՝ անդրադառնալով Թրամփի և Պուտինի հանդիպմանը, որը նախատեսված է նոյեմբերի 18-19-ին Չինաստանի Շենժեն քաղաքում՝ APEC-ի գագաթնաժողովի շրջանակներում։ «Շարունակե՛ք գործել «Եվրոպա» թիմի կազմում՝ Ուկրաինայի հետ միասին։ Եվ եկե՛ք միասին աշխատենք Ուկրաինայում իրական խաղաղության հաստատման ուղղությամբ»։
Այն հարցը, թե ով պետք է ներկայացնի Եվրոպան Ուկրաինայի և հակամարտությունից հետո անվտանգային կարգի վերաբերյալ ապագա քննարկումներում, օրակարգում ներառվել է վերջին պահին՝ Իտալիայի վարչապետ Ջորջիա Մելոնիի խնդրանքով։
Ավելի վաղ Մերցը հանդես էր եկել առաջարկով, որ քննարկումները վարի ավելի նեղ շրջանակ՝ Բեռլինի, Փարիզի և Լոնդոնի ներկայացուցիչներից կազմված, մինչդեռ ԵՄ արտաքին քաղաքականության ղեկավար Կայա Կալլասը պնդում էր, որ հենց ինքն է ամենահարմար թեկնածուն՝ քննարկումները ղեկավարելու համար։
«Գիտեմ, որ ռուսները չեն ցանկանում ինձ տեսնել, բայց արդյոք մենք որևէ խոսք ունե՞նք նրանում, թե ով է ներկայացնում Ռուսաստանը։ Ոչ, չունենք», — ասաց Կալլասը։
«Մենք իսկապես ուժեղ թիմ ունենք, — շարունակեց նա։ — Ես պատրաստ եմ կատարել այս աշխատանքը արտաքին գործերի նախարարների հետ»։
Արհեստական բանականությունն ու Ռուսաստանի հետ կապված մտահոգությունները
Խոսքը միայն Ուկրաինայի մասին չէր։ Ճաշի սեղանի շուրջ՝ վայելելով ջեռոցում պատրաստված սաղմոնի ֆիլե և «Բալիմակենի» (Ballymackenny) տեսակի տրորված կարտոֆիլ, ԵՄ առաջնորդները քննարկում էին, թե ինչպես արհեստական բանականությունը (ԱԲ) դարձնել ավելի «ինքնիշխան»՝ այսինքն՝ նվազեցնել կախվածությունը ամերիկյան և չինական տեխնոլոգիական մատակարարներից։
«Մեր անկախությունը հնարավոր չէ պատվիրել դրսից. այն պետք է կառուցվի այստեղ՝ մեր տանը», — գրել է Մակրոնը X սոցիալական ցանցում՝ հայտնելով նաև, որ դեկտեմբերի 2-ին Ֆրանսիան և Նիդերլանդները կհյուրընկալեն «Տեխնոլոգիաներ ստեղծողների» (Tech Creators) հանդիպումը։
Microsoft-ի ծրագրային ապահովման համաշխարհային խափանման ֆոնին (որն արդեն վերացվել է)՝ Mistral ընկերության գործադիր տնօրեն Արթուր Մենշը կոչ արեց առաջնորդներին օտարերկրյա տեխնոլոգիաների վրա ծախսվող մոտ 260 միլիարդ եվրոն ուղղել տեղական տեխնոլոգիական ենթակառուցվածքների ստեղծմանը, ինչպես նաև հետազոտություններին ու զարգացմանը։ Թեև ԵՄ-ն ունի ամուր հիմքեր՝ արհեստական բանականության լուծումներ մշակելու համար, Եվրոպային անհրաժեշտ են «արագություն, ֆինանսավորում և անդամ պետությունների միջև ուժեղ համակարգում», — նշեց Մենշը։
Սակայն արհեստական բանականության շուրջ քննարկումները շուտով զիջեցին տեղը Ուկրաինայի հետ կապված էքզիստենցիալ (գոյաբանական) հարցերին։ Դրանց թվում էին՝ ինչպես է միությունը ֆինանսավորելու Կիևին առաջիկա ամիսներին, և արդյոք Եվրոպան տեղ կունենա ԱՄՆ-ի միջնորդությամբ կայանալիք Ուկրաինա-Ռուսաստան բանակցությունների հաջորդ փուլերում։
Հենց այն պահին, երբ Ուկրաինայի նախագահի հետ միասին առաջնորդները հավաքվում էին Դուբլինում, Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինը հայտարարեց, որ բաց է եվրոպացիների միանալու բանակցություններին՝ հակադարձելով Մոսկվայի նախկին դեմ արտահայտվելուն։ Սակայն Կրեմլի խոսնակ Դմիտրի Պեսկովը արագորեն որակումներ տվեց՝ նշելով, որ եվրոպացիները նախ պետք է ցուցաբերեն «խաղաղության գործընթացին նպաստելու անկեղծ մտադրություն և պատրաստակամություն», նախքան ընդունվելը, ինչը Կալլասը արագորեն որակեց որպես «ծուղակ»։
«Եթե մենք սկսենք խոսել այն մասին, թե ինչ է Ռուսաստանը խնդրում անվտանգության ճարտարապետության վերաբերյալ, մենք իրականում կընկնենք այն ծուղակների մեջ, որոնք Ռուսաստանը մեզ համար դնում է, այսինքն՝ շեղում ենք ուշադրությունը այն փաստից, որ հրադադար չկա», – ասաց նա Դուբլինում լրագրողներին։
Այլ պաշտոնյաներ ասացին, որ Եվրոպային բանակցություններին միանալու թույլտվության համար Ռուսաստանի նախապայմանները կնշանակեն զիջումներ Մոսկվայի պատերազմական պահանջներին, մասնավորապես՝ ՆԱՏՕ-ի դուրսբերումը Ռուսաստանին սահմանակից եվրոպական պետություններից, պատժամիջոցների վերացումը և Ուկրաինայում օտարերկրյա զորքերի արգելքը։
Բաց մի թողեք
Ֆինլանդիան ցրում է ՆԱՏՕ-ից դուրս գալու վերաբերյալ Ռուսաստանի պատրանքները
Բրյուսելն ընդունել է Իսրայելի հետ առևտրային համաձայնագիրը կասեցնելու վերաբերյալ խնդրագիրը
Եվրոպային սպառնում է ճգնաժամի տարածման վտանգ, եթե պարտատոմսերի շուկայում անկայունությունը շարունակվի