Չեռնոգորիան, որը համարվում է ԵՄ-ին անդամակցելու հիմնական հավակնորդը, հյուրընկալում է Արևմտյան Բալկանների կարևոր գագաթնաժողովը։
Սվետի Ստեֆան, ՉԵՌՆՈԳՈՐԻԱ – Հինգշաբթի օրը Չեռնոգորիայում հավաքվում են Արևմտյան Բալկանների առաջնորդները՝ մասնակցելու «Բեռլինյան գործընթացի» շրջանակներում կազմակերպված գագաթնաժողովին։ Այն նպատակ ունի տարածաշրջանային համագործակցության վերաբերյալ տարիներ շարունակ տրված խոստումները վերածել շոշափելի արդյունքների։
Գագաթնաժողովը կբացեն Չեռնոգորիայի վարչապետ Միլոյկո Սպայիչը և Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցը։ Միջոցառումն անցկացվում է տարածաշրջանում առկա քաղաքական անհանգիստ իրավիճակի, ժողովրդավարական հետընթացի և ԵՄ ընդլայնման շուրջ նոր անորոշությունների ֆոնին։
Չեռնոգորիան, որպես նախագահող երկիր, օրակարգի կենտրոնում դրել է գործնական իրականացման հարցը՝ ձգտելով հասնել չափելի առաջընթացի դեպի ԵՄ անդամակցություն և ապահովել շոշափելի օգուտներ քաղաքացիների համար։ Երկիրը ԵՄ-ին անդամակցելու գլխավոր հավակնորդն է և նպատակ ունի անդամակցել մինչև 2028 թվականը, թեև Խորվաթիայի հետ առկա երկկողմ վեճերը կարող են դանդաղեցնել այդ գործընթացը։ Սակայն, 12 տարի անց, արդյո՞ք «Բեռլինյան գործընթացը»՝ Գերմանիայի նախաձեռնած միջկառավարական համագործակցության այս ձևաչափը, ի վիճակի է կատարել իր խոստումները։
Այն արդեն իսկ հանգեցրել է երիտասարդական փոխանակումների, նվազեցրել է ռոումինգի սակագները Բալկաններում և ներդրել է «կանաչ միջանցքներ»՝ սահմանային մաքսային ընթացակարգերն արագացնելու նպատակով։
Այնուամենայնիվ, քաղաքական տարաձայնությունները շարունակում են խոչընդոտել տարածաշրջանային ինտեգրմանը։ Կոսովոն թույլ է տալիս Բոսնիայի քաղաքացիներին մուտք գործել առանց վիզայի, մինչդեռ Բոսնիա և Հերցեգովինան դեռևս փոխադարձ քայլ չի կատարել՝ սերբական մեծամասնություն ունեցող իր կազմավորման՝ Սերբական Հանրապետության (Republika Srpska) դիմադրության պատճառով։
Կոսովոյում գործող «Նոր սոցիալական նախաձեռնություն» (New Social Initiative) վերլուծական կենտրոնի գործադիր տնօ Չեռնոգորիայի՝ ԵՄ-ին անդամակցելու արժեքը՝ «մեկ շնչի հաշվով 1 եվրոյից պակաս»:
Չեռնոգորիայի՝ ԵՄ-ին անդամակցելու արժեքը՝ «մեկ շնչի հաշվով 1 եվրոյից պակաս». Ընդլայնված մանդատ
2014 թվականին Գերմանիայի նախկին կանցլեր Անգելա Մերկելի կողմից մեկնարկած «Բեռլինյան գործընթացը» նախատեսված էր որպես քառամյա նախաձեռնություն՝ ուղղված բարեփոխումների և տարածաշրջանային համագործակցության պահպանմանը՝ ԵՄ ընդլայնման գործընթացի նկատմամբ առկա հոգնածության ֆոնին։
Այնուհետև այն վերածվեց հարթակի, որը միավորում է կառավարություններին, գործարար շրջանակներին և քաղաքացիական հասարակությանը՝ ներառելով ֆորումներ, որոնք վերաբերում են երիտասարդությանը, գնչուական համայնքներին, գենդերային հավասարությանը և տնտեսական համագործակցությանը։
Դրա ամենահստակ ձեռքբերումներից մեկը Տարածաշրջանային երիտասարդական համագործակցության գրասենյակն է, որը նպաստում է Արևմտյան Բալկանների երիտասարդների միջև փոխանակումներին։
Այնուամենայնիվ, այլ ոլորտներում առաջընթացը մնում է անհավասարաչափ։ Սերբիայի և Կոսովոյի միջև քաղաքական լարվածությունը շարունակում է խոչընդոտել հարաբերությունների կարգավորման շուրջ բանակցությունները, իսկ ներքին քաղաքական ճգնաժամերն ու հարևանների միջև վեճերը խոչընդոտել են տարածաշրջանային համագործակցությանը։
Հարցն այն է, թե արդյոք հինգշաբթի օրը կայանալիք հանդիպումը կկարողանա հաղթահարել այդ խոչընդոտները, թե՞ պարզապես կհանգեցնի հերթական պարտավորությունների ստանձնմանը։
Թղթի վրա՞, թե՞ իրականության մեջ
Չեռնոգորիան, որը լայնորեն դիտարկվում է որպես ԵՄ անդամակցության հիմնական հավակնորդ, ցանկանում է ցույց տալ, որ տարածաշրջանային համաձայնագրերը կարող են կոնկրետ արդյունքներ տալ։
«Իրականացումն այժմ հավաստիության թեստ է. ստորագրության և ընկերության կամ քաղաքացու իրական փորձառության միջև եղած բացը», – ասել է Բեռլինի գործընթացի պարտավորությունների իրականացմանը նպաստող Տարածաշրջանային համագործակցության խորհրդի գլխավոր քարտուղար Ամեր Կապետանովիչը։
Տարածաշրջանի կանաչ անցումը վառ օրինակ է ծառայում։ Սեպտեմբերին Արևմտյան Բալկանների նախարարները հաստատեցին կլիմայական հարմարվողականության, կենսաբազմազանության, անտառների վերականգնման, միանգամյա օգտագործման պլաստիկի և փաթեթավորման թափոնների վերաբերյալ նոր պարտավորություններ։
Սակայն այս պարտավորությունները գործողության վերածելը մնում է անորոշ։ Կապետանովիչը զգուշացրել է, որ նախաձեռնությունները դեռևս չունեն նվիրված բյուջեներ և իրականացման համար հստակորեն սահմանված պատասխանատվություն։
Հետևաբար, Չեռնոգորիայի համար հինգշաբթի օրվա գագաթնաժողովը հնարավորություն է ցույց տալու, որ «Բեռլինի գործընթացը» կարող է անցնել քաղաքական հայտարարություններից այն կողմ և ապահովել այնպիսի արդյունքներ, որոնք Արևմտյան Բալկանների քաղաքացիները կարող են իրականում զգալ։
Բաց մի թողեք
Խաղաղության հասնելու բարդ ջանքեր և Ուկրաինային ֆինանսավորելու մրցավազք
Հակաամերիկյան տրամադրությունները Եվրոպայում տարածվում են
ԵՄ-ն ճնշում է գործադրելու Կանադայի և Մեծ Բրիտանիայի վրա՝ Ուկրաինային ավելի շատ ֆինանսավորում տրամադրելու համար