Երեկ Հայաստանում մեկնարկեց Ժամանակակից երաժշտության փառատոնը՝ որպես մի բաց դուռ դեպի հնչյունների ապագան։
Բեմ բարձրացավ Հայաստանի սիմֆոնիկ նվագախումբը՝ իր ներհուն, խտացած և համարձակ ձայնով։ Իսկ նվագախմբի առջև կանգնած էր նրա գեղարվեստական ղեկավարն ու գլխավոր դիրիժորը՝ Սերգեյ Սմբատյանը, ով յուրաքանչյուր շարժումով ոչ միայն ղեկավարում է երաժիշտներին, այլև ձևավորում է երեկոյի ներքին ճարտարապետությունը։
Ժամանակակից երաժշտությունը հաճախ պահանջում է ոչ միայն լսել, այլև համարձակվել։ Այդ համարձակությունը երեկ կար՝ դահլիճում, նվագախմբի շնչառության մեջ, դիրիժորի ձեռքի նուրբ, բայց վճռական գծագրերում։ Հնչյունները երբեմն կտրուկ էին, երբեմն՝ խոհուն, երբեմն՝ անսպասելի զորեղության եզրին։ Եվ հենց դրանց մեջ էր թաքնված երեկոյի ամենախորը լարումը։
Երեկոյի մեկնարկային շեշտը տրվեց հայ կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Աճեմյանի «Տոնական նախերգանքով»։ Ստեղծագործությունը հնչեց ոչ միայն որպես երաժշտական էջ, այլ որպես հստակ ազդակ՝ հնչյունների տոնական հավաք, ուր պղնձափողերի պայծառությունը, լարայինների հոսքը և ռիթմի հանդիսավոր ընթացքը ձևավորում էին բարձր տրամադրության ու արժանապատիվ հանդիսավորության մթնոլորտ։
Այդ նախերգանքը երեկ դարձավ փառատոնի խորհրդանշական բացում՝ հնչյունային հայտարարություն, որ ժամանակակից երաժշտությունը մեր մշակութային ներկայի կենդանի, շնչող հատվածն է։ Եվ երբ վերջին ակորդը մարեց, դահլիճում մնաց ոչ միայն ծափահարություն, այլև ներքին հպարտություն՝ հայ երաժշտական խոսքի հնչեղ ներկայության համար։
Երեկոյի առանցքային իրադարձությունը դարձավ Ջոն Տեր-Թադևոսյանի Սիմֆոնիա թիվ 4-ի կատարումը՝ ի նշանավորումն մեծն կոմպոզիտորի 100-ամյակի։ Այս ստեղծագործության մեջ հնչեց ոչ միայն անհատի երաժշտական մտածողությունը, այլև մի ամբողջ դարաշրջանի ներքին լարվածությունն ու փիլիսոփայական որոնումը։ Սիմֆոնիան ծավալվեց որպես խորքային խոսք՝ երբեմն խստաշունչ, երբեմն լուսավոր, երբեմն ներհայեցող, և ավարտվեց այնպիսի հնչյունային կետով, որից հետո դահլիճում ոգևորությունը դարձավ նույնքան արտահայտիչ, որքան երաժշտությունը։
Փառատոնի մեկնարկը վերածվեց ոչ միայն համերգի, այլև մշակութային հռչակման․ ժամանակակից երաժշտությունը մեր ներկան է՝ մտածող, որոնող, ապրող։ Եվ այդ ներկան երեկ հնչեց վստահ ու արժանապատիվ։
Երեկոյից հետո գործող անվանի կոմպոզիտորների հետ ամենաքննարկվող հատվածը դարձավ Վիգ Զարթմանի Դաշնամուրի կոնցերտի համաշխարհային պրեմիերան։ Ստեղծագործությունը, որ փորձում էր հայկական երաժշտական մտածողությունը խառնել ընդհանրական դասական լեզվի հետ, երբեմն հիշեցնում էր համարձակ փորձարարություն, երբեմն՝ հակադիր շերտերի կուտակում։ Այդ բազմաշերտությունը մի պահ վերածվում էր հնչյունային «աջաբսանդալի»՝ գունեղ, հագեցած, երբեմն նույնիսկ գերհագեցած։
Դաշնամուրային պարտիան, որը կատարում էր Աշոտ Խաչատուրյանը, առանձնանում էր զուտ տեխնիկական փայլով։ Նրա մատների տակ նույնիսկ ամենախրթին հատվածները ստանում էին հստակություն ու կառուցվածք՝ փորձելով միավորել ստեղծագործության տարասեռ շերտերը մեկ ամբողջական հնչյունային տարածքում։
Փառատոնի մեկնարկը դարձավ ոչ թե պարզապես համերգ, այլ հայտարարություն․ ժամանակակից երաժշտությունը մեզ հետ է, մեր ժամանակի զարկերակի մեջ, մեր անհանգիստ մտածողության մեջ։ Եվ երբ վերջին ակորդը մարեց, դահլիճում մնաց այն զգացողությունը, որ երաժշտությունը միայն լսված չէ, այլ՝ ապրված։
Երեկոյի ամբողջական հնչյունային ճարտարապետությունը պահող և ձևավորող կենտրոնը, անկասկած, Սերգեյ Սմբատյանն էր։ Նրա դիրիժորական ձեռագիրը միաժամանակ զուսպ է ու կրքոտ․ նա չի ցուցադրում երաժշտությունը, այլ ապրեցնում է այն՝ յուրաքանչյուր մուտք, յուրաքանչյուր լռություն դարձնելով իմաստավորված։ Նրա շարժումների մեջ կա մտածողության հստակություն և ներքին ազնվություն․ նա չի պարտադրում, այլ բացում է ստեղծագործության շերտերը՝ թողնելով, որ հնչյունները խոսեն իրենց ճշմարտությամբ։ Այդ պատճառով էլ նվագախումբը նրա ձեռքում դառնում է ոչ թե պարզապես կատարող կազմ, այլ կենդանի, շնչող մարմին, որն արձագանքում է ամենափոքր ժեստին՝ վստահությամբ ու ստեղծագործական լիարժեքությամբ։
Այսպիսով, փառատոնի մեկնարկը դարձավ ոչ միայն հանդիսավոր, այլև բանավեճ հրահրող։ Ժամանակակից երաժշտությունը երեկ խոսեց տարբեր լեզուներով՝ տոնական, սիմֆոնիկ, փորձարարական։ Եվ գուցե հենց այդ բազմաձայնությունն է մեր ժամանակի ամենաազնիվ արտահայտությունը։
Բաց մի թողեք
Ռեյ Բրեդբերին Վիլյամ Սարոյանի գործերի ընթերցողն է եղել ոչ պակաս, քան քսան տարի
Մարմինները դառնում են տեքստ, շարժումը՝ ենթագիտակցություն ․․․ Նոր ներկայացում Ստանիսլավսկու անվան թատրոնում․ Լուսանկարներ
Քոբեյնը երբեք չխաղաց «աստղ» լինելու խաղը, իսկ Nevermind-ը դարձավ մի ամբողջ սերնդի հոգեբանական օրագիրը․ Տեսանյութեր