Բրյուսելը սպառնացել է կրճատել ֆինանսավորումը՝ նախատեսվող երկաթուղին դնելով ԵՄ բյուջեի շուրջ բանակցությունների կենտրոնում:
Եվրոպայի խոշոր միջսահմանային ենթակառուցվածքային նախագծերից մեկը՝ «Բալթյան երկաթուղի»-ն, բախվում է ավելի բարձր ծախսերի և շարունակական ուշացումների, քանի որ ԵՄ-ն բանակցում է իր հաջորդ երկարաժամկետ բյուջեի շուրջ, ներառյալ տրանսպորտի և ռազմական շարժունակության ֆինանսավորումը։
Էստոնիան, Լատվիան և Լիտվան կառուցում են 870 կիլոմետրանոց, էլեկտրական եվրոպական չափսերի երկաթուղի, որը կապում է Տալլինը, Ռիգան և Կաունասը Լեհաստանի և ավելի լայն եվրոպական երկաթուղային ցանցի հետ։
Գտնվելով ԵՄ արևելյան թևում՝ նախագիծը նաև ստանձնել է շատ ավելի մեծ ռազմական դեր, հատկապես 2022 թվականին Ռուսաստանի կողմից Ուկրաինա ներխուժումից հետո։
Սակայն երկաթուղու կառուցումը շատ ավելի դժվար և շատ ավելի թանկ էր, քան սկզբում ենթադրվում էր։
2017 թվականին մասնակից երկրները ծախսերը գնահատել են 5.8 միլիարդ եվրո, սակայն 2024 թվականին համատեղ աուդիտից հետո այդ թիվը շտկվել է մինչև 23.8 միլիարդ եվրո, այդ թվում՝ 15.3 միլիարդ եվրո՝ մինչև 2030 թվականը սկզբնական միակողմանի երկաթուղու կառուցման համար: Երկրորդ փուլի համար դեռևս ճշգրիտ ժամանակացույց չկա։
Եվրոպական աուդիտորական դատարանը նաև զգուշացրել է, որ գրեթե 24 միլիարդ եվրոյի գումարը վերջնական չի լինի։
«Rail Baltica»-ն՝ որպես Հյուսիսային ծով-Բալթյան միջանցքի մաս: [Աղբյուր՝ RB Rail AS, Wikimedia Commons-ի միջոցով]
Բալթյան երկրները մտահոգված են ֆինանսավորման վերաբերյալ
Մինչ ԵՄ-ն բանակցում է իր ապագա երկարաժամկետ բյուջեի շուրջ, Բալթյան երկրները մտահոգված են շարունակական ֆինանսավորման վերաբերյալ: Նախագիծը մեծապես կախված է ԵՄ միջոցներից, որի հիմնական ֆինանսավորման մեխանիզմը «Connecting Europe Facility» (CEF) ծրագիրն է։
Եվրոպական հանձնաժողովը երբեմն սպառնացել է կրճատել ֆինանսավորումը՝ դանդաղ առաջընթացի պատճառով, սակայն նախորդ բյուջետային բանակցություններում Բալթյան երեք երկրները հստակորեն նշել են, որ սա իրենց համար կարմիր գիծ է։
Լիտվայի արտաքին գործերի փոխնախարար Սիգիտաս Միտկուսը Euractiv-ին ասել է, որ անվտանգության և պաշտպանության ծախսերը պետք է ներառեն նաև «կապը և ռազմական շարժունակությունը», մատնանշելով այնպիսի նախագծեր, ինչպիսին է «Rail Baltica»-ն։
«Մեր հաշվարկներով՝ բոլոր բալթյան երկրներին «Rail Baltica» նախագիծն ավարտելու համար անհրաժեշտ կլինի մոտ 10 միլիարդ եվրո», – հավելել է նա՝ համաձայն առաջին փուլի ավարտի գնահատականների։
Ապագայի ծրագրեր
Հանձնաժողովը իր 2028-2034 թվականների 2 տրիլիոն եվրոյի բյուջեի առաջարկության մեջ նշել է արևելյան թևի անվտանգության միջավայրի փոփոխությունը, որից 51.5 միլիարդ եվրոն նախատեսված է ապագա CEF-ի տրանսպորտի և ռազմական շարժունակության մասի համար։
Չնայած դա աճ է ներկայիս բյուջեի համեմատ (ռազմական շարժունակության մասը տասնապատիկ աճել է՝ հասնելով 17.65 միլիարդ եվրոյի), երկրների միջև դրամական միջոցների համար մրցակցությունը կլինի կոշտ։
Հանձնաժողովը նշել է, որ CEF-ի ֆինանսավորման պահանջարկն արդեն իսկ գերազանցում է առկա ռեսուրսները, քանի որ 2024 թվականի CEF-ի կոչերը գերազանցվել են «առկա բյուջեի ավելի քան 6.6 անգամով»։
Հարցն այն է, թե 2027 թվականից հետո որքան մեծ կլինի CEF-ի ֆոնդը, և որքան կարող է ապահովել Rail Baltica-ն։
«Սահմանափակումն այն է, որ CEF-ի ֆինանսավորումը սահմանափակ է, խիստ մրցունակ և կապված է ԵՄ բյուջետային ցիկլերի հետ, որոնք պարտադիր չէ, որ համապատասխանեն այս մասշտաբի նախագծի ամենաարդյունավետ շինարարական ժամանակացույցին», – պնդեց RB Rail AS-ի ֆինանսական ռազմավարության ղեկավար Պետերիս Ցելմսը։
Բաց մի թողեք
Կայա Կալլասը քննադատության է ենթարկվում ԵՄ մայրաքաղաքների կողմից, երբ նա նրանցից ամենաշատն է կարիք ունենում
ԵՄ-ն ձգտում է Իսրայելի հետ ավելի սերտ կապեր հաստատել օդային պաշտպանության և տիեզերքի հարցերում
Մրցակցության հարցերով գլխավոր պատասխանատուն կոչ է անում ԵՄ-ին խոսել Չինաստանի հետ և պաշտպանել իր շահերը