13/11/2026

EU – Armenia

ԵՄ աուդիտորներ. Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոցները թուլանում են՝ վերահսկողության «թույլ» իրականացման պատճառով

Այսպես կոչված «հարմար իրավազորության ընտրությունը» (forum-shopping) խոչընդոտում է Մոսկվայի վրա ճնշումն ուժեղացնելու Եվրոպայի հնարավորությունները

ԵՄ աուդիտորական մարմինը պարզել է, որ Ռուսաստանի դեմ եվրոպական պատժամիջոցների արդյունավետությունը նվազում է անդամ երկրներում դրանց «թույլ» կիրարկման պատճառով։ Զեկույցում նշվում է, որ ընկերությունները սև ցուցակում ընդգրկված ապրանքները տեղափոխում են այնպիսի երկրների տարածքով, որտեղ վերահսկողությունն ավելի մեղմ է։

Եվրոպական հաշվեքննիչ պալատը (ԵՀՊ) երեքշաբթի օրը հրապարակված զեկույցում զգուշացրել է այսպես կոչված «հարմար իրավազորության ընտրության» (forum-shopping) մասին։ Սա պրակտիկա է, երբ ընկերությունները «միտումնավոր կերպով ընտրում են այնպիսի անդամ երկրների թույլտվություն տրամադրող մարմիններ կամ մաքսակետեր», որտեղ կիրարկման քաղաքականությունն ավելի մեղմ է։

Ըստ ԵՀՊ-ի՝ պատժամիջոցների ոչ հետևողական կիրարկումը «հիմնական ռիսկ» է, որը խաթարում է Ռուսաստանի դեմ ԵՄ առևտրային պատժամիջոցների «արդյունավետ իրականացումը»։

«Շղթան այնքան ամուր է, որքան նրա ամենաթույլ օղակը», — նշել է զեկույցի պատրաստմանը մասնակցած ավագ աուդիտորը։

Նա հավելել է, որ «հարմար իրավազորության ընտրությունը» «հնարավորություններ է ստեղծում հանցավոր տարրերի համար»՝ պատժամիջոցների տակ գտնվող ապրանքները տեղափոխելու այնպիսի վայրերով, «որտեղ վերահսկողությունն ավելի թույլ է, ռեսուրսները՝ սուղ, կամ որտեղ խախտումների համար նախատեսված պատիժներն ավելի մեղմ են, քան այլ անդամ երկրներում»։

ԵՀՊ-ն «էական տարբերություններ» է հայտնաբերել պատժամիջոցների կիրարկման հարցում՝ ուսումնասիրելով հինգ երկրից բաղկացած ընտրանքը, որում ընդգրկված էին Բուլղարիան, Գերմանիան, Լատվիան, Նիդերլանդները և Լեհաստանը։

Նշվում է, որ Բուլղարիան, որը համարվում է ԵՄ-ում Ռուսաստանի նկատմամբ ամենաբարյացակամ դիրքորոշում ունեցող երկրներից մեկը, 2022 թվականից ի վեր չի արձանագրել ԵՄ-ից արտահանվող ապրանքների՝ իր տարածքով (Սև ծովի ավազան) տարանցման հետ կապված խախտման ոչ մի դեպք։

Ի հակադրություն դրա՝ Լատվիան, որն ԵՄ-ում Ռուսաստանի նկատմամբ ամ ԵՄ-ն իր պատմության մեջ ամենահամապարփակ պատժամիջոցներն է կիրառել Մոսկվայի նկատմամբ՝ 2022 թվականին Վլադիմիր Պուտինի կողմից Ուկրաինա լայնածավալ ներխուժումից ի վեր՝ Կրեմլի վրա տնտեսական ճնշումը ուժեղացնելու և Ռուսաստանի նախագահին պատերազմը դադարեցնելու ստիպելու նպատակով։

Զեկույցում նաև ընդգծվել են Եվրոպայի կողմից պատժամիջոցների կիրառմանը խոչընդոտող այլ խնդիրներ, այդ թվում՝ պատժամիջոցների օրենսդրության «անճշտ» ձևակերպումը, ազգային կառավարությունների միջև տեղեկատվության անբավարար փոխանակումը և պատժամիջոցների «ընդհանուր արդյունավետությունը» գնահատելու համար «ընդհանուր չափանիշների» բացակայությունը։

Այնուամենայնիվ, Եվրոպական տնտեսական հանձնաժողովի զեկույցի գլխավոր հեղինակ Միխայիլ Կոզլովսը բարձր է գնահատել Եվրոպական հանձնաժողովի «գովասանքի արժանի» ջանքերը՝ միջազգային և ԵՄ շրջանակներում պատժամիջոցների քաղաքականությունը համակարգելու համար։

«Հանձնաժողովը բավականին շատ բան է անում», – ասել է նա։ «[Բայց] դա չի նշանակում, որ նրանք չէին կարող ավելին անել»։