Մայրցամաքը վերջապես իրական անունով է կոչում Մոսկվայի՝ «գորշ գոտու» (gray-zone) ագրեսիան։ Այժմ հարկավոր է հոգալ դրա հետևանքների ծախսերը։
Էլիզաբեթ Բրաուն «Ատլանտյան խորհրդի» (Atlantic Council) ավագ գիտաշխատող է, մրցանակակիր «Ցտեսություն, գլոբալացում» (Goodbye Globalization) գրքի հեղինակը։ Նրա նոր գիրքը՝ «Ստորջրյա պատերազմը» (The Undersea War), լույս կտեսնի հոկտեմբերի 8-ին։
Դավադրություններ պաշտպանական ոլորտի ղեկավարների դեմ, մասնավոր ընկերությունների և պահեստների հրկիզման դեպքեր, ինչպես նաև պայթուցիկով հագեցած անօդաչու սարքեր Գերմանիայի Լայպցիգ-Հալլե օդանավակայանում։
Եթե դրանցից որևէ մեկն իրականացվեր նախատեսված սցենարով, ապա հսկայական վնաս կհասցվեր՝ չհաշված մարդկային կորուստները։
Ահա այն իրավիճակը, որին այսօր բախվում է Եվրոպան՝ դիմակայելով «գորշ գոտու» հարձակումների աճող ալիքին։ Եվ թեև մայրցամաքի կողմից հստակ պատասխան քայլեր դեռ չեն ձեռնարկվել, Եվրամիությունը վերջապես սկսել է անվանել և անդրադառնալ այն հիբրիդային պատերազմին, որի մեջ ներքաշվել է։ Իհարկե, գագաթնաժողովներն ու հայտարարությունները չեն կանխի հարձակումները, սակայն խնդրի գիտակցումը, ինչպես հայտնի է, ապաքինման առաջին քայլն է։
Լայպցիգի օդանավակայանի աշխատակիցներին միայն հրաշքը փրկեց, երբ օգոստոսի 4-ին մոտեցող անօդաչու թռչող սարքը անհաջող վայրէջք կատարեց և կորցրեց իր պայթուցիկ բեռը։ Եթե ամեն ինչ ընթանար ըստ ծրագրի, այն կպայթեր մեկնելու պատրաստ ուկրաինական «Անտոնով» ինքնաթիռի կողքին՝ հսկայական վնաս հասցնելով Գերմանիայի մեծ մասի բնակչությանն ու բիզնեսին սպասարկող ծանրաբեռնված օդանավակայանին։ (Հետաքննիչներն ավելի ուշ օդանավակայանի անմիջական հարևանությամբ հայտնաբերեցին երկրորդ անօդաչու սարքը՝ լցված ռազմական նշանակության պայթուցիկով։)
Բայց ո՞վ կցանկանար վնասել կամ սպանել օդանավակայանից օգտվողներին։ Սեպտեմբերի 1-ին Գերմանիայի կառավարությունը հայտարարեց, որ պարզել է՝ հարձակման հետևում կանգնած է Ռուսաստանը։
Տարիներ առաջ եվրոպական կառավարությունները կնախընտրեին հրապարակայնորեն չմատնանշել նման անխոհեմ միջադեպերի մեղավորներին, քանի որ մեղավորին նշելը ենթադրում է նաև արձագանքելու անհրաժեշտություն։ Սակայն այս անգամ Գերմանիան բացահայտորեն նշեց Կրեմլինը որպես նախաձեռնող՝ ցույց տալով, թե որքան լուրջ է կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցի կառավարությունը վերաբերվում այդ միջադեպին։
Դա պայմանավորված է նրանով, որ անօդաչու սարքի պայթյունի ձախողված փորձը ընդամենը վերջինն էր չարագործ գործողությունների այն շարքում, որոնց թիրախում հատկապես հայտնվել էր Գերմանիան։
2025 թվականին կայանալիք համազգային ընտրություններից անմիջապես առաջ երկրի տարբեր վայրերում հարյուրավոր ավտոմեքենաների արտանետման խողովակները վնասվել էին, իսկ պատուհաններին փակցվել էին «Կանաչների» օգտին քվեարկելու կոչ անող պիտակներ։ Թեև այդ վերջին մանրամասնը հուշում էր, որ արշավի հետևում բնապահպան ակտիվիստներն են, ավելի ուշ պարզվեց, որ իրական կատարողները Ռուսաստանի անունից գործող գործակալներ էին։
Մի քանի ամիս առաջ Լայպցիգ-Հալլե օդանավակայանում գտնվող DHL-ի պահեստում հրդեհ էր բռնկվել մի ծանրոցի պատճառով, որի մեջ, ինչպես պարզվեց, ռումբ կար։ Հետագայում պարզվեց, որ այս միջադեպի հեղինակները ևս աշխատում էին Ռուսաստանի օգտին։ Դրանից մի քանի ամիս առաջ էլ Գերմանիայի իշխանությունները բացահայտել էին Ռուսաստանի կողմից ծրագրված մահափորձ՝ ուղղված զենք արտադրող Rheinmetall ընկերության գործադիր տնօրենի դեմ։
Դուք բոլորդ գիտեք այս դեպքերի մասին ոչ միայն այն պատճառով, որ ես գրել եմ դրանց մասին այս էջերում, այլև որովհետև դրանք չափազանց լկտի բնույթ էին կրում։ Եվ Գերմանիան միակ երկիրը չէ, որտեղ տարբեր ընկերություններ, նույնիսկ դրանց ղեկավարներ, դարձել են աշխարհաքաղաքական դրդապատճառներ ունեցող հարձակումների թիրախ։ Մեծ Բրիտանիայում, ինչպես նաև Լեհաստանում, Չեխիայում և եվրոպական այլ երկրներում գրանցվել են հրկիզման դեպքեր։
2025 թվականի սեպտեմբերին Դանիայի և Նորվեգիայի օդանավակայանների օդային տարածքում հայտնված օբյեկտների պատճառով ստիպված են եղել ժամանակավորապես դադարեցնել աշխատանքը։ Շոտլանդիայի ափամերձ օբյեկտների մոտ պարբերաբար անօդաչու թռչող սարքեր են հայտնվում։ Շվեդիայում կապի բազմաթիվ աշտարակներ կասկածելի վնասվածքներ են ստացել։ Իսկ Բալթիկ ծովում արձանագրվել են մալուխների և խողովակաշարերի հետ կապված կասկածելի միջադեպերի շարք։
Մինչ օրս այս միջադեպերից ոչ մեկը չի պատճառել ավերիչ վնասներ, չնայած 2024 թվականին Ռուսաստանին վերագրվող հրկիզման հարձակումը ոչնչացրեց Լեհաստանի ամենամեծ առևտրի կենտրոնը: Սակայն յուրաքանչյուր փորձ տուժած բիզնեսներին գումար է արժենում: Սաբոտաժի ենթարկված ենթակառուցվածքի յուրաքանչյուր կտոր ենթադրում է վերանորոգման ծախսեր և գործառնական կորուստներ: Յուրաքանչյուր խափանում առաջացնում է ուշացումներ և լրացուցիչ ծախսեր: Փաստորեն, թիրախային ընկերությունների մեծ մասը տեսել է իրենց գործունեության խափանում, ինչը նշանակում է լրացուցիչ ֆինանսական հարվածներ:
Խարիսխների կողմից հարվածված ստորջրյա մալուխների դեպքում սեփականատերերը մնացել են զգալի վերանորոգման հաշիվներով: Էլեկտրաէներգիայի մալուխների դեպքում վերանորոգումը սովորաբար կազմում է տասնյակ միլիոնավոր եվրո: Յուրաքանչյուր միջադեպ նաև անձնակազմի ժամանակ է արժենում: Եթե Լայպցիգի անօդաչու թռչող սարքերը կամ ծանրոցային ռումբերը պայթեին, ֆինանսական կորուստները, և, իհարկե, մարդկային կորուստները, չափազանց ցավոտ կլինեին:
Նույնիսկ համեմատաբար փոքր միջադեպը կարող է նշանակալի վնաս հասցնել թիրախին. Անցյալ ամիս WB Group-ը՝ լեհական անօդաչու թռչող սարքերի բաղադրիչներ արտադրող ընկերությունը, ենթարկվել է հրկիզման հարձակման և կրել է առնվազն 3.5 միլիոն եվրոյի կորուստ: Լեհ դատախազները կարծում են, որ հարձակումը, կրկին, հրահրվել է Ռուսաստանի կողմից:
Բայց երբ այս ամենը տեղի է ունենում, ո՞վ է վճարում հաշիվը:
Եթե ընկերությունների բախտը բերի, ապա նրանց ապահովագրողները կփոխհատուցեն վնասը։ Սակայն ստանդարտ ապահովագրությունը ծածկում է միայն սովորական ռիսկերը։ Այն չի ներառում պատերազմական բնույթի գործողությունները, իսկ աշխարհաքաղաքական դրդապատճառներով իրականացվող վնասակար գործողությունները հենց այդպիսին են։ Առնվազն ստանդարտ ապահովագրական ընկերությունների մեծ մասը, ինչը կանխատեսելի էր, հենց այդպես էլ պնդում է։ Եվ թեև պատերազմական ռիսկերի գծով մասնագիտացված ապահովագրողներն առաջարկում են համապատասխան ծածկույթ, դա անելիս անհրաժեշտ է հստակ որոշել, թե կոնկրետ ինչն է համարվում պատերազմական բնույթի գործողություն։
Այս հիմնարար հարցի շուրջ ամենամանրակրկիտ քննարկումները տեղի չեն ունենում վերլուծական կենտրոններում կամ համալսարաններում։ Դրանք ընթանում են ապահովագրական ոլորտում, քանի որ խաղի մեջ են մտնում հսկայական գումարներ։ Եվ հենց սա՝ եվրոպական ընկերությունների գործունեությունը ֆինանսապես անկայուն դարձնելը, կարող է, ըստ էության, լինել Ռուսաստանի նպատակը։
Պետք է գնահատել Գերմանիայի կառավարության քայլը՝ օգոստոսին Բալթիկ ծովի անվտանգության գագաթնաժողով հրավիրելու համար, որի նպատակն էր արագացնել եվրոպական երկրների արձագանքն աշխարհաքաղաքական հաշվեհարդարի այս անընդունելի և վտանգավոր ձևին, ինչպես նաև՝ Կրեմլի գործողությունները բացահայտորեն քննադատելու համար։
Իսկ ինչպե՞ս կշարունակեն զարգանալ եվրոպական ընկերությունների դեմ ուղղված այս քայքայիչ հարձակումները։ Դա դուք պետք է պարզեք առանց ինձ։ Ինձ համար մեծ հաճույք և պատիվ էր ձեզ հետ շփվելը։ Ցտեսություն։
Բաց մի թողեք
Ուկրաինայի թվային տեխնոլոգիաների նախարար. «Մենք ուզում ենք, որ Եվրոպան Ուկրաինան օգտագործի որպես արհեստական բանականության ավազատուփ». Լուսանկարներ
Բրյուսելի աուդիտը հարթում է բրազիլական հավի արտահանման վերսկսման ուղին
Հունաստանի նախարարը կոչ է անում հնարավորինս շուտ ԵՄ-ից հեռացնել ապաստանի մերժված հայցվորներին. Լուսանկար